Sejarah notesnota, unit 1

Institusi Raja Payung Negara

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 5 SK, pageshalaman 2-15

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menyatakan maksud raja dan kerajaan (6.1.1)
Murid boleh mengenal pasti negeri-negeri yang mengamalkan institusi raja dan gelaran ketua negeri (6.1.1)
Murid boleh menerangkan konsep waadat antara Seri Teri Buana dengan Demang Lebar Daun (6.1.2)
Murid boleh menjelaskan maksud daulat dan derhaka (6.1.3)
Murid boleh menghuraikan perubahan pada institusi raja dari zaman Kerajaan Melayu Awal hingga kini (6.1.4)
Murid boleh mengenal pasti negara-negara yang mengamalkan sistem pemerintahan beraja di dunia (6.1.5)
Murid menghormati, menyanjungi dan menghargai institusi raja sebagai warisan negara (K6.1.6, K6.1.7, K6.1.8)

1.1Raja berdaulat tonggak kerajaan

Raja atau sultan ialah pemerintah tertinggi bagi sesebuah kerajaan berdaulat. Kerajaan pula bermaksud negeri atau negara yang ditadbir secara sah.

Institusi raja diwarisi sejak zaman Kerajaan Melayu Awal. Pada masa itu, kedudukan raja berada pada hierarki teratas dalam sistem pemerintahan. Raja atau sultan ialah ketua negeri yang mentadbir rakyat dan kerajaan baginda.

Hampir semua raja Melayu menggunakan gelaran sultan selepas kedatangan agama Islam.

Selepas merdeka, institusi raja terus diwarisi dan menjadi identiti negara. Kita perlu menghormati dan menghargai institusi raja sebagai warisan negara.

Ingat dua maksud ini. Raja = pemerintah tertinggi. Kerajaan = negeri atau negara yang ditadbir secara sah.

Apakah maksud raja dan kerajaan?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Raja atau sultan ialah pemerintah tertinggi bagi sesebuah kerajaan berdaulat. Kerajaan ialah negeri atau negara yang ditadbir secara sah.

1.2Payung negeriku

Raja atau sultan berperanan sebagai ketua negeri bagi memastikan keamanan dan keharmonian dalam negeri sentiasa terjamin. Kini, terdapat sembilan buah negeri yang mengamalkan institusi raja. Ketua negeri-negeri itu menggunakan gelaran yang berbeza-beza.

Peta Malaysia yang menunjukkan gelaran ketua bagi sembilan negeri yang mempunyai raja atau sultan — Negeri-negeri yang mempunyai raja atau sultan.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 5.

Gelaran ketua negeri	Negeri
Raja	Perlis
Yang di-Pertuan Besar	Negeri Sembilan
Sultan	Kedah, Kelantan, Terengganu, Perak, Pahang, Selangor dan Johor

Negeri dan wilayah yang tidak mempunyai raja

Pulau Pinang, Melaka, Sarawak dan Sabah tidak mempunyai institusi raja. Yang di-Pertua Negeri dilantik sebagai ketua negeri oleh Yang di-Pertuan Agong.
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Putrajaya dan Labuan diketuai oleh Yang di-Pertuan Agong.

Jangan keliru. Perlis bergelar Raja, bukan sultan. Ketua negeri Negeri Sembilan bergelar Yang di-Pertuan Besar. Yang di-Pertua Negeri bukan raja dan dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong, bukan oleh sultan.

Berapakah bilangan negeri yang mengamalkan institusi raja? Apakah gelaran ketua negeri bagi Perlis dan Negeri Sembilan?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sembilan buah negeri. Ketua negeri Perlis bergelar Raja. Ketua negeri Negeri Sembilan bergelar Yang di-Pertuan Besar.

1.3Raja ditaati dan dihormati: konsep waadat

Sikap taat setia rakyat terhadap raja telah terjalin sejak zaman dahulu lagi. Dalam buku Sulalatus Salatin, waadat atau perjanjian yang termeterai antara raja dengan rakyat menjadi asas pembentukan sikap taat setia itu.

Waadat atau waad bermaksud perjanjian taat setia.

Pihak	Siapa	Janji
Raja	Seri Teri Buana	Memerintah rakyat dengan adil dan saksama.
Rakyat	Demang Lebar Daun	Memberikan taat setia kepada raja.

Lakonan murid tentang waadat antara Seri Teri Buana dengan Demang Lebar Daun, dengan petikan dialog daripada Sulalatus Salatin — Lakonan gambaran konsep waadat oleh sekumpulan murid daripada buku Sulalatus Salatin.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 6.

Apabila negara merdeka, konsep waadat itu dimaktubkan dalam prinsip kedua Rukun Negara, iaitu Kesetiaan kepada Raja dan Negara. Oleh itu, kita sebagai rakyat haruslah memberikan taat setia yang sepenuhnya kepada raja atau sultan.

Glosari dalam petikan

Perkataan	Maksud
Fadihat	Perbuatan mencela.
Syarak	Hukum mengikut agama Islam.
Termeterai	Dipersetujui.
Nista	Kata-kata menghina.
Paman	Panggilan untuk lelaki yang dihormati atau lebih tua.

Raja berjanji adil, rakyat berjanji taat setia. Janji ini dimaktubkan dalam prinsip kedua Rukun Negara.

Siapakah yang membuat waadat dalam Sulalatus Salatin? Apakah janji rakyat dan janji raja?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Seri Teri Buana (raja) dengan Demang Lebar Daun (rakyat). Rakyat berjanji memberikan taat setia kepada raja. Raja berjanji memerintah rakyat dengan adil dan saksama.

1.4Raja berdaulat: daulat dan derhaka

Melalui waadat antara Seri Teri Buana dengan Demang Lebar Daun, lahirlah konsep daulat dan derhaka.

Daulat ialah lambang kekuasaan tertinggi raja atau sultan terhadap kerajaannya. Raja atau sultan yang berdaulat mempunyai kewibawaan, sifat peribadi yang unggul dan kebijaksanaan tinggi untuk memerintah.

Derhaka bermaksud keingkaran rakyat terhadap titah dan perintah raja atau sultan. Rakyat yang menderhaka akan dikenakan hukuman yang setimpal.

Raja yang berdaulat memastikan keamanan dan kesejahteraan terpelihara sepanjang masa. Rakyat dapat hidup aman dan damai di bawah naungan baginda.

Tahukah anda?

Perkataan daulat berasal daripada perkataan Arab, iaitu daulah. Daulah bermaksud negeri atau kerajaan.
Rakyat yang menderhaka dikatakan akan ditimpa tulah atau bencana.

Jangan tukar maksud. Daulat ialah kekuasaan tertinggi raja. Derhaka ialah keingkaran rakyat terhadap titah dan perintah raja.

Nyatakan maksud daulat dan derhaka.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Daulat ialah lambang kekuasaan tertinggi raja atau sultan terhadap kerajaannya. Derhaka ialah keingkaran rakyat terhadap titah dan perintah raja atau sultan.

1.5Perubahan pada institusi raja

Malaysia ialah antara negara yang mengekalkan warisan institusi raja. Sejak zaman Kerajaan Melayu Awal, institusi raja menjadi simbol kedaulatan dan kebanggaan kita. Institusi raja mengalami beberapa fasa perubahan dari semasa ke semasa.

Ciri institusi raja pada zaman Kerajaan Melayu Awal dan zaman penjajahan British, dengan gambar diorama dan gambar sultan bersama gabenor

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 8.

Ciri institusi raja pada zaman pendudukan Jepun dan selepas merdeka hingga kini

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 9.

Zaman	Kedudukan raja atau sultan
Kerajaan Melayu Awal	Ketua kerajaan negeri baginda. Mempunyai kuasa mutlak. Menentukan segala dasar tentang pentadbiran, perundangan, kehakiman dan hubungan diplomatik. Dibantu oleh pembesar.
Penjajahan British	Dikekalkan sebagai ketua negeri. Tidak mempunyai kuasa mutlak. Ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu. Penasihat British dilantik bagi setiap negeri untuk mengurus pentadbiran.
Pendudukan Jepun	Dikekalkan sebagai ketua negeri. Tidak mempunyai kuasa mutlak. Hanya ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu. Gabenor Jepun mengurus pentadbiran negeri-negeri Melayu.
Selepas merdeka hingga kini	Sistem Raja Berperlembagaan. Kuasa raja tertakluk di bawah Perlembagaan Negeri. Pentadbiran negeri diketuai Menteri Besar dan dibantu Majlis Eksekutif.

Selepas merdeka hingga kini

Institusi Yang di-Pertuan Agong diperkenalkan selepas merdeka.
Sembilan orang raja Melayu dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong secara bergilir.
Pentadbiran negara diketuai oleh Perdana Menteri dan dibantu oleh Jemaah Menteri.

Istilah	Maksud
Kuasa mutlak	Kuasa penuh atau tidak terbatas.
Majlis Eksekutif	Organisasi yang menjalankan tugas pentadbiran.
Jemaah Menteri	Badan yang dianggotai oleh Perdana Menteri dan menteri-menteri Kabinet.

British kembali menjajah negara kita selepas zaman pendudukan Jepun dan meneruskan dasar yang sama.

Hanya pada zaman Kerajaan Melayu Awal raja berkuasa mutlak. Pada zaman British, zaman Jepun dan selepas merdeka, raja tidak lagi berkuasa mutlak.

Ketua pentadbiran: negeri = Menteri Besar (Majlis Eksekutif). Negara = Perdana Menteri (Jemaah Menteri).

Siapakah mengurus pentadbiran negeri-negeri Melayu semasa pendudukan Jepun? Apakah perbezaan kuasa raja pada zaman Kerajaan Melayu Awal dengan selepas merdeka?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Gabenor Jepun. Pada zaman Kerajaan Melayu Awal, raja berkuasa mutlak. Selepas merdeka, kuasa raja tertakluk di bawah Perlembagaan Negeri.

1.6Institusi raja di dunia

Pemerintahan beraja ialah corak pentadbiran yang tertua di dunia. Raja menjadi tonggak utama dalam sistem pemerintahan beraja. Kini, terdapat 43 buah negara di dunia termasuk Malaysia yang masih mengamalkan institusi raja.

Negara	Bendera diraja dalam buku teks
Malaysia	Bendera Yang di-Pertuan Agong
Thailand	Bendera Raja Thailand
United Kingdom	Bendera Ratu United Kingdom
Denmark	Bendera Ratu Denmark
Maghribi	Bendera Raja Maghribi

Peta dunia yang menunjukkan United Kingdom, Denmark dan Maghribi dengan bendera diraja masing-masing — United Kingdom, Denmark dan Maghribi.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 10.

Peta Asia yang menunjukkan Thailand dan Malaysia dengan bendera diraja masing-masing — Thailand dan Malaysia.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 11.

Institusi raja menjadi lambang perpaduan dan kemakmuran negara. Oleh itu, rakyat seharusnya memberikan taat setia sepenuhnya demi mempertahankan kedaulatan institusi raja.

Lima negara beraja dalam unit ini: Malaysia, Thailand, United Kingdom, Maghribi dan Denmark.

Berapakah bilangan negara di dunia yang mengamalkan institusi raja? Namakan tiga negara selain Malaysia.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

43 buah negara termasuk Malaysia. Contoh: Thailand, United Kingdom, Maghribi dan Denmark (mana-mana tiga).

1.7Cinta akan negara dan imbas kembali

Institusi raja sebagai warisan negara dapat menjamin kesejahteraan dan kemakmuran Malaysia.

Kesan	Penjelasan
Diri	Mengenali dan memahami institusi raja dapat menerapkan sikap taat setia.
Masyarakat	Menghargai institusi raja dapat mengukuhkan perpaduan dalam kalangan warganegara.
Negara	Ketaatan terhadap kedaulatan institusi raja menguatkan semangat cinta akan negara.

Nilai teras sivik unit ini ialah hormat-menghormati.

Imbas kembali

Raja berdaulat tonggak kerajaan. Raja ialah pemerintah tertinggi. Kerajaan ialah negeri atau negara yang ditadbir secara sah.
Raja ditaati dan dihormati. Waadat antara Seri Teri Buana dengan Demang Lebar Daun menjadi asas taat setia rakyat.
Daulat tuanku. Daulat ialah lambang kekuasaan tertinggi raja. Mengingkari perintah raja ialah derhaka.
Perubahan pada institusi raja. Dahulu raja berkuasa mutlak. Kini kuasa raja tertakluk kepada perlembagaan.
Institusi raja di dunia. Malaysia, Thailand, United Kingdom, Maghribi dan Denmark.

Bagaimanakah menghargai institusi raja dapat memberi kebaikan kepada masyarakat dan negara?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Masyarakat: perpaduan dalam kalangan warganegara menjadi lebih kukuh. Negara: semangat cinta akan negara menjadi lebih kuat.