Geografi nota, bab 11
Penduduk dan petempatan di Asia Tenggara
Buku teks Geografi Tingkatan 1 KSSM, halaman 120–131
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan dengan contoh taburan penduduk di Asia Tenggara: padat, sederhana dan jarang (11.1)
- Murid boleh membaca Peta 11.1 dan data penduduk negara-negara di Asia Tenggara (11.1)
- Murid boleh mengetahui fungsi petempatan bandar utama di Asia Tenggara (11.2)
- Murid boleh menghubungkaitkan taburan penduduk yang padat dengan fungsi lima bandar utama: Kuala Lumpur, Jakarta, Bangkok, Manila dan Singapura (11.2)
11.1Taburan penduduk Asia Tenggara
Taburan penduduk ialah sebaran penduduk di sesuatu kawasan di muka bumi. Di Asia Tenggara, taburan penduduk berbeza-beza mengikut kawasan.
Populasi: jumlah orang yang mendiami sesuatu tempat (negara, negeri, daerah).
Berapa ramai penduduk Asia Tenggara?
- Asia Tenggara seluas 4 506 600 km² dan terletak di Benua Asia (benua terbesar di dunia).
- Penduduknya dianggarkan melebihi 640 juta orang (sehingga Jun 2016), iaitu 8.62% daripada penduduk dunia.
- Asia Tenggara ada 11 negara. Negara paling ramai penduduk: Indonesia. Paling sedikit: Brunei Darussalam.
Data: Rajah 11.1, buku teks Geografi Tingkatan 1, ms. 123.
| Kedudukan | Negara | Penduduk (Jun 2016) | Ibu negara |
|---|---|---|---|
| 1 | Indonesia | 260 834 826 | Jakarta |
| 2 | Filipina | 102 395 857 | Manila |
| 3 | Vietnam | 94 528 565 | Hanoi |
| 4 | Thailand | 68 164 086 | Bangkok |
| 5 | Myanmar | 54 407 086 | Naypyidaw |
| 6 | Malaysia | 30 791 098 | Kuala Lumpur |
| 7 | Kemboja | 15 850 684 | Phnom Penh |
| 8 | Laos | 6 929 312 | Vientiane |
| 9 | Singapura | 5 705 230 | Bandar Raya Singapura |
| 10 | Timor Leste | 1 213 743 | Dili |
| 11 | Brunei Darussalam | 428 408 | Bandar Seri Begawan |
Indonesia sahaja ada kira-kira 41% penduduk Asia Tenggara (260.8 juta ÷ 640.9 juta). Penduduk Indonesia kira-kira 8.5 kali penduduk Malaysia (260.8 ÷ 30.8).
Ibu negara Myanmar ialah Naypyidaw, bukan Yangon. Ibu negara Brunei ialah Bandar Seri Begawan, dan ibu negara Timor Leste ialah Dili.
Peta 11.1: tiga jenis taburan
Peta 11.1 Taburan penduduk di Asia Tenggara: buku teks Geografi Tingkatan 1, ms. 122 (Sumber: Spatialworks Sdn. Bhd.).
| Jenis | Ciri kawasan | Contoh (buku teks) |
|---|---|---|
| Padat |
|
Pantai barat Semenanjung Malaysia, Pulau Jawa (Indonesia), Bangkok (Thailand) |
| Sederhana |
|
Pantai timur Semenanjung Malaysia, pantai barat Sumatera (Indonesia), pantai Arakan Yoma (Myanmar), pinggir Sungai Mekong (Vietnam) |
| Jarang |
|
Pedalaman Sarawak dan Sabah (Malaysia), kawasan paya Sumatera Timur (Indonesia), Banjaran Annam (Vietnam) |
Cara mudah ingat: penduduk suka tempat yang rata, subur, dekat air dan mudah dihubungi. Mereka kurang suka tempat yang tinggi, berpaya, berhutan tebal dan terpencil.
Info Geografi: Pulau Jawa
Kira-kira 60 peratus penduduk Indonesia tinggal di Pulau Jawa. Untuk mengurangkan kepadatan di Pulau Jawa, kerajaan Indonesia menjalankan program transmigrasi, iaitu memindahkan penduduk ke pulau-pulau lain.Buku teks, ms. 128.
Kawasan tepi sungai tidak semestinya jarang. Delta dan lembah sungai yang subur (contohnya sekitar Bangkok di tebing Menam Chao Phraya) berpenduduk padat. Kawasan yang jarang ialah kawasan paya, seperti Sumatera Timur.
Peta 11.1 menunjukkan pantai timur Semenanjung Malaysia sebahagiannya merah dan kuning. Namun teks dan jawapan buku teks (ms. 123 dan 168) memberi pantai timur Semenanjung Malaysia sebagai contoh kawasan sederhana. Jika soalan bertanya contoh kawasan sederhana di Malaysia, jawab pantai timur Semenanjung Malaysia.
Nyatakan jenis taburan penduduk bagi (a) Pulau Jawa, (b) pantai timur Semenanjung Malaysia, (c) Banjaran Annam.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
(a) Padat. (b) Sederhana. (c) Jarang.
Berikan dua sebab kawasan paya Sumatera Timur berpenduduk jarang.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tanah berpaya dan berhutan tebal, sukar didirikan rumah; kawasan pedalaman yang perhubungannya terhad.
11.2Fungsi-fungsi petempatan bandar utama di Asia Tenggara
Bandar utama seperti Kuala Lumpur, Jakarta, Manila, Bangkok dan Singapura mempunyai lima fungsi:
| Fungsi | Maksud ringkas | Contoh (buku teks) |
|---|---|---|
| 1. Ibu negara dan pusat pentadbiran | Kebanyakan bandar utama ialah ibu negara; kerajaan mentadbir negara dari situ | Jakarta, Bangkok, Manila (Bangunan Parlimen, Manila) |
| 2. Pusat perdagangan | Pusat perniagaan, gedung beli-belah, aktiviti import dan eksport | Bandung dan Surabaya (Indonesia), Johor Bahru (Johor), Orchard Road (Singapura) |
| 3. Pusat pelancongan | Pelancong datang setiap tahun untuk melawat dan menikmati panorama bandar | Kuala Lumpur, Jakarta, Bangkok (pasar terapung) |
| 4. Pusat perindustrian | Perindustrian ialah sektor sekunder yang penting dalam ekonomi negara | Manila: pemasangan kenderaan bermotor, besi keluli. Bangkok: elektrik dan elektronik, makanan |
| 5. Pusat perhubungan dan pengangkutan | Lapangan terbang antarabangsa, pelabuhan, rangkaian Internet dan telekomunikasi yang lengkap | Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta (Jakarta), KLIA (Kuala Lumpur) |
Gambar: buku teks Geografi Tingkatan 1, ms. 124–125.
Hafal dengan singkatan "PDPPP": Pentadbiran, Dagang (perdagangan), Pelancongan, Perindustrian, Perhubungan dan pengangkutan.
Lima bandar utama (Peta 11.2)
Lima bandar utama ini mempunyai penduduk yang padat. Banyak fungsi menarik ramai orang datang bekerja dan tinggal di situ.
| Bandar | Penduduk (2016) | Lokasi | Fakta penting |
|---|---|---|---|
| Manila (Filipina) | 13.1 juta | Timur Teluk Manila, Pulau Luzon | Ibu negara; pusat kegiatan ekonomi utama; bandar raya kosmopolitan |
| Jakarta (Indonesia) | 10.4 juta | Muara Sungai Tjiliwung, Pulau Jawa | Pusat ekonomi, pendidikan, perdagangan; bandar metropolitan terbesar di Indonesia |
| Bangkok (Thailand) | 9.44 juta | Sebelah timur tebing Menam Chao Phraya | Ibu negara; pusat ekonomi; pelabuhan; jolokan "Venice Timur" |
| Singapura | 5.70 juta | Selatan Semenanjung Malaysia, dipisahkan oleh Selat Tebrau | Pusat kewangan dan perdagangan antarabangsa; antara pelabuhan terpenting di dunia; bandar raya metropolitan |
| Kuala Lumpur (Malaysia) | 1.76 juta | Pertemuan Sungai Klang dengan Sungai Gombak | Ibu negara; pusat perindustrian, perdagangan, pendidikan; bandar metropolitan terbesar di Malaysia |
Buku teks, ms. 126–127.
MetropolitanBandar raya dan kawasan pinggir bandarnya
KosmopolitanAda orang dan unsur dari seluruh dunia; bersifat sejagat
1.76 juta ialah penduduk bandar Kuala Lumpur, bukan penduduk Malaysia (30.8 juta). Antara lima bandar ini, Manila paling ramai dan Kuala Lumpur paling sedikit penduduk.
Hubung kait taburan penduduk dengan fungsi bandar
- Bandar utama ada banyak peluang pekerjaan (kilang, pejabat, kedai, hotel) dan kemudahan (sekolah, hospital, pengangkutan).
- Penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar, jadi bandar utama berpenduduk padat.
- Kepadatan yang terlalu tinggi membawa kesan negatif:
| Masalah | Cadangan mengatasi |
|---|---|
| Kekurangan tanah dan rumah mahal | Bina petempatan mampu milik dan terancang |
| Kawasan setinggan | Bantuan perumahan kepada penduduk setinggan; sediakan kemudahan asas |
| Kesesakan lalu lintas dan petempatan | Bina bandar baharu; galakkan pengangkutan awam |
| Pencemaran udara, air dan sampah | Penguatkuasaan undang-undang; amalan 3R |
Cadangan berdasarkan jawapan buku teks, ms. 168.
Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta terletak di Jakarta. Fungsi bandar apakah yang ditunjukkan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pusat perhubungan dan pengangkutan.
Mengapakah Malaysia menjadi tumpuan pekerja asing? Berikan dua faktor penarik.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: sektor ekonomi yang pelbagai dan banyak peluang pekerjaan; nilai mata wang yang lebih tinggi; negara aman dan berdaulat.
Rumusan
| Topik | Isi penting |
|---|---|
| Jumlah penduduk | Lebih 640 juta (Jun 2016), 8.62% penduduk dunia. Paling ramai: Indonesia. Paling sedikit: Brunei. |
| Padat | Ibu negara, bandar utama, sungai, delta, lembah subur, dataran pantai. Contoh: pantai barat Semenanjung, Pulau Jawa, Bangkok. |
| Sederhana | Pinggir bandar, bandar baharu, pertanian. Contoh: pantai timur Semenanjung, pantai barat Sumatera, Arakan Yoma, pinggir Sungai Mekong. |
| Jarang | Pedalaman, pergunungan, paya, hutan tebal. Contoh: pedalaman Sabah dan Sarawak, paya Sumatera Timur, Banjaran Annam. |
| Fungsi bandar utama | Ibu negara dan pentadbiran; perdagangan; pelancongan; perindustrian; perhubungan dan pengangkutan. |
| Lima bandar utama | Manila 13.1 juta, Jakarta 10.4 juta, Bangkok 9.44 juta, Singapura 5.70 juta, Kuala Lumpur 1.76 juta (2016). |