Geografi

Atmosfera ialah lapisan udara yang menyelubungi bumi; ia mengandungi gas, debu, habuk, asap dan wap air (ms. 44). Hidrosfera ialah semua air di bumi, litosfera ialah kerak bumi dan bahagian atas mantel, biosfera ialah kawasan yang didiami benda hidup.

Q ialah mantel, lapisan di bawah kerak bumi. Mantel merangkumi dua pertiga jisim bumi dan lapisan luarnya separa cecair (ms. 45). Sial dan sima serta 'paling keras dan pejal' ialah ciri kerak bumi (P); 'paling dalam' ialah teras bumi (R dan S).

Lautan Hindi ialah lautan ketiga terbesar di dunia dan bersempadan dengan benua Asia, Afrika dan Australia; purata kedalamannya 3900 m (Peta 5.2, ms. 47).

Tanah pamah ialah kawasan yang rendah dan ketinggiannya tidak melebihi 180 m dari aras laut; tanah tinggi melebihi 180 m (ms. 58).

Gua ialah lekukan yang terbentuk akibat tindakan ombak terhadap tebing tinggi (Rajah 6.1, ms. 64). Gerbang laut terbentuk apabila ombak menembusi dinding gua, dan batu tunggul terhasil apabila gerbang laut runtuh.

Gunung Korbu dan Gunung Tahan terletak di Semenanjung Malaysia, manakala Gunung Mulu di Sarawak dan Gunung Trus Madi di Sabah (Peta 6.1, ms. 60-61). Antara dua gunung di Semenanjung, Gunung Tahan (2 187 m) lebih tinggi daripada Gunung Korbu (2 182 m).

Rajah 4 menunjukkan mendapan terkumpul di muara sungai dan meluas dengan alur-alur sungai, iaitu pembentukan delta (Rajah 7.3, ms. 77). Delta, tasik ladam dan tetambak terbentuk di peringkat hilir; jeram dan lubang periuk di peringkat hulu.

Loagan Bunut ialah tasik semula jadi terbesar di Sarawak, kira-kira 120 km di tenggara Miri (ms. 79). Tasik Bera ialah tasik semula jadi terbesar di Malaysia, Tasik Chini di Pekan (Pahang), dan Tasik Kenyir ialah tasik buatan manusia.

Kawasan berpenduduk sederhana mempunyai 50 hingga 200 orang bagi sekilometer persegi (ms. 89). Q (160) berada dalam julat itu; R (240) padat kerana melebihi 200, manakala P (35) dan S (45) jarang kerana kurang daripada 50.

Pembukaan kawasan pertanian melalui tanah rancangan FELDA ialah dasar kerajaan/governan yang menyebabkan kawasan itu berpenduduk sederhana padat, contohnya Felda Kampung Sertik dan Felda Sahabat (ms. 92).

Petempatan berjajar dibina di sepanjang jalan raya, sungai atau tepi pantai dan kelihatan tersusun secara deretan (ms. 101), contohnya di sepanjang Sungai Rajang dan pesisir pantai Kuala Besut.

Bandar pertahanan menempatkan pangkalan tentera yang menjadikannya kawasan petempatan yang lebih besar, contohnya Lumut (Perak) dan Port Dickson (ms. 103).

Semua negara di Asia Tenggara mempunyai pinggir laut kecuali Laos (ms. 112).

Sungai Mekong ialah sungai terpanjang di Asia Tenggara (4 880 km), jadi R. Sungai Irrawaddy, terpanjang di Myanmar, ialah 2 293 km (P), dan Menam Chao Phraya, terpanjang di Thailand, ialah 372 km (Q) (ms. 114).

Kawasan pergunungan dan banjaran berpenduduk jarang, contohnya kawasan Banjaran Annam (Vietnam). Pulau Jawa dan Bangkok berpenduduk padat, manakala pantai timur Semenanjung Malaysia berpenduduk sederhana (ms. 123).

Lapangan terbang antarabangsa seperti KLIA dan Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta (Jakarta) menunjukkan fungsi bandar utama sebagai pusat perhubungan dan pengangkutan (ms. 125).

Fenomena cuaca seperti kemarau dan El Nino ialah punca krisis air. El Nino pada tahun 2016 menyebabkan kemarau panjang dan penyusutan aras air di Empangan Timah Tasoh (ms. 137).

Krisis air menyebabkan tanah kering-kontang dan mengubah tekstur tanah. Ini menjejaskan kegiatan pertanian seperti penanaman padi, seterusnya bekalan makanan dan hasil pengeluaran negara (ms. 138).

Sisa domestik terdiri daripada sisa pepejal (plastik, kertas, sisa makanan, logam, perabot, lampin pakai buang) dan sisa cecair (minyak masak dan kumbahan) (ms. 147).

Kitar semula ialah menghasilkan barangan baharu daripada barangan terbuang, seperti kraf tangan dan baja kompos (ms. 150).