Kertas latihan, bukan kertas rasmi KPM
RBT
Ujian Akhir Sesi Akademik
Reka Bentuk dan Teknologi
Tingkatan 1, 1 jam 30 minit, 70 markah
Nama
Kelas
Tarikh
Markah: / 70
Arahan
- Kertas soalan ini mengandungi tiga bahagian: Bahagian A, Bahagian B dan Bahagian C.
- Jawab semua soalan.
- Bahagian A: pilih satu jawapan yang betul.
- Bahagian B dan C: tulis jawapan anda di ruang yang disediakan.
Latihan menunjukkan jawapan semasa menjawab. Peperiksaan menetapkan masa dan menyembunyikan jawapan sehingga dihantar.
Bahagian A
10 markahJawab semua soalan. Setiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang betul.
1
Soalan 1
Antara berikut, yang manakah bidang reka bentuk konkrit?
I Seramik
II Atur cara
III Pertanian
IV Pengiklanan
I Seramik
II Atur cara
III Pertanian
IV Pengiklanan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Reka bentuk konkrit ialah produk yang dapat dilihat dan dipegang, iaitu bidang teknologi (contohnya pertanian) dan seni (contohnya seramik). Atur cara dan pengiklanan ialah bidang komunikasi, iaitu reka bentuk abstrak (Jadual 1.1, ms. 3).
2
Soalan 2
Encik Faiz menyalin reka bentuk beg sebuah jenama terkenal dan menjualnya sebagai rekaan dirinya sendiri. Etika dalam reka bentuk yang manakah tidak dipatuhi oleh Encik Faiz?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Etika keaslian bermaksud mereka produk dengan usaha sendiri, bukan memplagiat atau meniru hasil kerja orang lain (ms. 20). Encik Faiz meniru reka bentuk orang lain.
3
Soalan 3
Carta yang menunjukkan setiap aktiviti projek bersama-sama tempoh masa perjalanannya sehingga pengurus dapat mengenal pasti kedudukan projek dengan cepat ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Dalam carta Gantt atau carta bar, setiap aktiviti projek ditunjukkan bersama-sama tempoh masa perjalanannya melalui gambaran grafik berjadual (ms. 37). Blok hubungan aktiviti menunjukkan perjalanan aktiviti melalui rangkaian (milestone).
4
Soalan 4
Semasa memantau projek yang sedang berjalan, Puan Ros mendapati aktiviti memotong bahan lewat seminggu. Dia mengubah jadual kerja supaya projek tetap siap dalam masa yang telah ditetapkan. Langkah pengurusan projek manakah yang sedang dilakukan oleh Puan Ros?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Pengawalan dilakukan sepanjang proses menyiapkan projek untuk memastikan aktiviti siap dalam masa yang ditetapkan dan perubahan dalam penjadualan dibuat jika berlaku sebarang perubahan (ms. 37).
5
Soalan 5
Gambar foto 1 menunjukkan model kamera, kereta dan kasut yang dibuat untuk memberikan gambaran awal produk dari segi keseimbangan rupa bentuk, warna dan ergonomik sebelum model sebenar dihasilkan. Apakah model itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Mock-up ialah model olokan yang dibuat sebelum menghasilkan model sebenar untuk memberikan gambaran awal produk dari segi keseimbangan rupa bentuk, warna dan ergonomik (Gambar foto 3.3, ms. 58).
6
Soalan 6
Penyataan masalah berikut terdapat dalam senarai semak projek brief.
Adakah reka bentuk ini akan mendapat perhatian di pasaran?
Penyataan masalah itu termasuk dalam kriteria pertimbangan utama yang manakah?
Adakah reka bentuk ini akan mendapat perhatian di pasaran?
Penyataan masalah itu termasuk dalam kriteria pertimbangan utama yang manakah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Kriteria stail/gaya bertanya: Bagaimanakah reka bentuk produk ini? Adakah reka bentuk ini akan mendapat perhatian di pasaran? (Jadual 3.1, ms. 53). Tujuan pasaran pula bertanya siapa pengguna dan pesaingnya.
7
Soalan 7
Teknik gaya visual lakaran yang memaparkan permukaan rata supaya kelihatan melengkung atau membonjol keluar dengan menggunakan warna, tekstur, garisan dan bentuk dinamakan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Rendering ialah teknik menghasilkan gaya visual lakaran agar lebih menarik dan realistik; ia memaparkan permukaan rata supaya kelihatan melengkung atau membonjol keluar (ms. 88).
8
Soalan 8
Sebuah kotak berukuran panjang 60 mm, lebar 40 mm dan tinggi 30 mm dilakar seperti dalam Rajah 1. Apakah jenis lakaran itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Permukaan hadapan dilakar dengan ukuran sebenar dan paksi surut bersudut 45°, jadi lakaran ini ialah lakaran oblik. Lebar sebenar 40 mm dilakar 20 mm, iaitu ½ ukuran sebenar, maka jenisnya oblik kabinet. Oblik kavalier melakar lebar 40 mm (ms. 75).
9
Soalan 9
Sumber air bagi sistem fertigasi mestilah air bersih dalam kuantiti yang banyak. Berapakah nilai pH air yang sesuai?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Sumber air ialah air bersih dalam kuantiti banyak dengan nilai pH 5.5 – 6.5. Kualitinya ditentukan dengan pH meter dan EC meter (ms. 109).
10
Soalan 10
Warna pakaian manakah yang melambangkan kasih sayang dan tumpuan, serta menjadikan pemakai kelihatan ceria dan muda daripada usia sebenar?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Merah jambu dan ungu melambangkan kasih sayang dan tumpuan; pemakai berasa gembira dan selesa serta kelihatan ceria dan muda (Jadual 5.1, ms. 147). Hitam ialah warna kedukaan, biru melancarkan komunikasi dan hijau melambangkan ketenangan.
Bahagian B
40 markahJawab semua soalan. Setiap soalan bernilai 4 markah.
11
Soalan 11
Berikut ialah empat bidang pengguna dan sektor dalam kepentingan reka bentuk dan teknologi.
A Kesihatan dan Keselamatan
B Maklumat dan Komunikasi
C Olahraga dan Rekreasi
D Pengangkutan
Padankan setiap subbidang dengan bidang yang betul dengan memilih A, B, C atau D.
A Kesihatan dan Keselamatan
B Maklumat dan Komunikasi
C Olahraga dan Rekreasi
D Pengangkutan
Padankan setiap subbidang dengan bidang yang betul dengan memilih A, B, C atau D.
[1 markah]
(a)Alatan perkhemahan, kelengkapan sukan dan taman permainan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Olahraga dan Rekreasi: alatan perkhemahan, kelengkapan sukan, sukan dan taman permainan (ms. 18).
[1 markah]
(b)Grafik, pengimejan dan muzik
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Maklumat dan Komunikasi: grafik, komunikasi, pengimejan dan muzik.
[1 markah]
(c)Farmaseutikal, perlindungan kebakaran dan pemakanan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Kesihatan dan Keselamatan: bioinformatik, bioteknologi, farmaseutikal, keselamatan, kesihatan, perlindungan kebakaran, pemakanan dan pakaian.
[1 markah]
(d)Lautan, kenderaan bermotor dan kapal angkasa lepas
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Pengangkutan: ruang angkasa, lautan, kenderaan bermotor, pengangkutan darat, udara dan air serta kapal angkasa lepas.
12
Soalan 12
Rajah 2 menunjukkan carta Gantt bagi projek Kelab RBT menghasilkan kotak tisu daripada kayu.
[1 markah]
(a)Berapa minggukah tempoh aktiviti Mengukur, menanda dan memotong?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
2 minggu
Aktiviti itu ditanda pada minggu 4 dan minggu 5, iaitu 2 minggu.
[1 markah]
(b)Aktiviti manakah yang dijalankan serentak pada minggu 6?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mencantum kotak tisu; Kemasan dan mengecat
Pada lajur minggu 6, hanya Mencantum kotak tisu (minggu 5 hingga 6) dan Kemasan dan mengecat (minggu 6 hingga 7) ditanda.
[1 markah]
(c)Berapa minggukah tempoh keseluruhan projek ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
7 minggu
Aktiviti pertama bermula pada minggu 1 dan aktiviti terakhir tamat pada minggu 7, iaitu 7 minggu.
[1 markah]
(d)Pada minggu keberapakah aktiviti Kemasan dan mengecat bermula?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Minggu 6
Tanda pertama bagi Kemasan dan mengecat berada pada lajur minggu 6.
13
Soalan 13
Tentukan sama ada setiap pernyataan tentang projek brief berikut betul atau salah.
[1 markah]
(a)Projek brief ialah satu proses perbincangan awal antara pengurus projek dengan pelanggan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓ Betul
Definisi projek brief (ms. 49).
[1 markah]
(b)Pereka bentuk menterjemahkan idea produk daripada pelanggan kepada lakaran bebas atau contengan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓ Betul
Pereka bentuk turut hadir dan melakar idea pelanggan dalam bentuk lakaran bebas atau contengan (ms. 49).
[1 markah]
(c)Tajuk projek yang baik bersifat umum, contohnya "Bakul".
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗ Salah
Tajuk projek mesti spesifik, bukan umum, contohnya Bakul Serba Guna (ms. 50).
[1 markah]
(d)Mock-up atau model dihasilkan sebelum lakaran idea mendapat persetujuan pelanggan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗ Salah
Selepas membuat lakaran persembahan idea dan mendapat persetujuan daripada pelanggan, barulah mock-up atau model dihasilkan (ms. 52).
14
Soalan 14
Jadual 1 ialah laporan pengujian mock-up sebuah rak telefon.
Jadual 1
| Ujian | Parameter | Keputusan |
|---|---|---|
| Ujian A | Beban 150 gram diletakkan di atas mock-up selama 10 minit | Mock-up bertahan tanpa rosak selepas 10 minit |
| Ujian B | Mock-up diletakkan pada permukaan yang condong 45° | Mock-up tergelincir dan jatuh selepas 2 minit |
[1 markah]
(a)Ujian A ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ujian kekuatan cantuman
Ujian kekuatan cantuman menggunakan parameter berat beban yang diletakkan dalam tempoh tertentu (Jadual 3.5, ms. 61).
[1 markah]
(b)Keputusan Ujian B menunjukkan bahawa mock-up itu
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tidak lulus ujian kestabilan
Ujian kestabilan menggunakan sudut condongan 45°. Mock-up yang baik tidak jatuh dan kukuh pada tapaknya; mock-up ini jatuh.
[1 markah]
(c)Penambahbaikan yang paling sesuai bagi masalah dalam Ujian B ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Melebarkan tapak mock-up supaya lebih kukuh dan stabil
Mock-up yang lulus ujian kestabilan tidak jatuh dan kukuh pada tapaknya (Jadual 3.5, ms. 61). Tapak yang lebih lebar menjadikannya lebih stabil. Warna dan beban tidak berkaitan dengan kestabilan.
[1 markah]
(d)Antara berikut, yang manakah parameter yang sesuai untuk ujian tambahan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Beban 300 gram selama 10 minit
Parameter mesti boleh diukur. Kemas, menarik dan cantik bersifat subjektif kerana bergantung pada penilai (ms. 60-61).
15
Soalan 15
Berikut ialah empat jenis lakaran.
P Lakaran peribadi atau contengan
Q Lakaran penerokaan
R Lakaran teknikal
S Lakaran perkembangan idea
Padankan setiap ciri dengan jenis lakaran yang betul.
P Lakaran peribadi atau contengan
Q Lakaran penerokaan
R Lakaran teknikal
S Lakaran perkembangan idea
Padankan setiap ciri dengan jenis lakaran yang betul.
[1 markah]
(a)Menggambarkan lakaran ceraian, keratan rentas dan pelbagai sudut pandangan serta mengandungi perincian dimensi
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
Lakaran teknikal (ms. 73).
[1 markah]
(b)Menunjukkan kesemua lakaran objek bermula daripada idea pertama hingga ke objek terakhir
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
Lakaran perkembangan idea.
[1 markah]
(c)Tidak kemas, tidak tersusun dan dilukis di dalam buku lakaran
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Lakaran peribadi atau contengan; penting untuk penyediaan konsep produk.
[1 markah]
(d)Lebih kemas dan dilakar untuk dibandingkan dengan produk sedia ada dari segi bentuk, saiz dan bahan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Lakaran penerokaan.
16
Soalan 16
Rajah 3 menunjukkan lakaran isometrik sebuah bongkah. Rajah 4 menunjukkan empat lakaran 2D, P, Q, R dan S, yang dilukis mengikut skala yang sama.
[1 markah]
(a)Pandangan hadapan bongkah itu ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
Dari hadapan kelihatan segi empat 60 mm × 45 mm dengan satu garisan mendatar pada ketinggian 15 mm, iaitu tepi atas anak tangga.
[1 markah]
(b)Pandangan atas (pelan) bongkah itu ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Pelan menunjukkan panjang dan lebar: segi empat 60 mm × 30 mm dengan garisan pada jarak 18 mm dari tepi hadapan (sempadan anak tangga).
[1 markah]
(c)Pandangan sisi bongkah itu ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
Dari sisi kelihatan bentuk L: lebar 30 mm, tinggi 45 mm, dengan anak tangga 18 mm × 15 mm di sebelah hadapan.
[1 markah]
(d)Lakaran yang bukan pandangan bongkah itu ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Q mempunyai garisan menegak di tengah. Bongkah itu tiada tepi menegak di bahagian tengah, jadi Q bukan pandangannya.
17
Soalan 17
Komponen utama sistem fertigasi terdiri daripada sumber, medium dan alur keluar. Rajah 5 menunjukkan susun atur sebuah sistem fertigasi. Kelaskan komponen berlabel P, Q, R dan S kepada komponen utama yang betul.
[1 markah]
(a)P
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sumber
P ialah tangki nutrien, tempat simpanan bekalan nutrien (sumber).
[1 markah]
(b)Q
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Medium
Q ialah paip utama, laluan penyampaian nutrien (medium).
[1 markah]
(c)R
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Medium
R ialah paip tertier (paip poli), juga laluan penyampaian nutrien.
[1 markah]
(d)S
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Alur keluar
S ialah penitis di pangkal tanaman, tempat keluaran nutrien ke tanaman (alur keluar).
18
Soalan 18
Berikut ialah empat bahan dalam reka bentuk fesyen.
A Kancing
B Lapik dalam (interfacing)
C Fabrik felt
D Bahan trimin
Padankan setiap keterangan dengan bahan yang betul.
A Kancing
B Lapik dalam (interfacing)
C Fabrik felt
D Bahan trimin
Padankan setiap keterangan dengan bahan yang betul.
[1 markah]
(a)Contohnya zip, cangkuk dan palang serta gancu
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Kancing digunakan untuk merapatkan, mencantum, menutup atau melekatkan bahan (ms. 151).
[1 markah]
(b)Diletakkan di antara fabrik pakaian dengan lapik untuk mengeraskan atau mengukuhkan bahagian tertentu
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Lapik dalam (interfacing) mengeraskan, mengukuhkan atau melapis bahagian tertentu.
[1 markah]
(c)Bahan asas untuk hiasan seperti bunga pada beg dan pakaian kanak-kanak
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Fabrik felt ialah bahan asas untuk hiasan.
[1 markah]
(d)Pita siku sika, renda, pita brid dan pita jalur serong tepat
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Bahan trimin digunakan untuk membuat hiasan tambahan (ms. 152).
19
Soalan 19
Rajah 6 menunjukkan carta alir langkah penghasilan reka bentuk fesyen. Lengkapkan carta alir itu dengan memilih P, Q, R atau S bagi kotak K, L, M dan N.
P Memotong Q Mendraf R Mengukur S Menanda
P Memotong Q Mendraf R Mengukur S Menanda
[1 markah]
(a)K
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
Langkah 2 ialah mengukur: mendapatkan ukuran tinggi, labuh, lebar dan ukur lilit (Rajah 5.7, ms. 154).
[1 markah]
(b)L
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Langkah 3 ialah mendraf: melakar pola dan memindahkan ukuran pada pola.
[1 markah]
(c)M
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
Langkah 4 ialah menanda: memindahkan ukuran dan pola pada bahan sebenar.
[1 markah]
(d)N
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Langkah 5 ialah memotong, sebelum mencantum.
20
Soalan 20
Reka bentuk berperanan kepada tiga kelompok sasaran: individu, masyarakat, serta pengeluar dan negara. Tentukan kelompok sasaran bagi setiap peranan berikut.
[1 markah]
(a)Menjaga maruah dan keselamatan negara
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pengeluar dan Negara
Rajah 1.10, ms. 19.
[1 markah]
(b)Memberikan kebebasan memilih mengikut kemampuan dan keperluan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Individu
Peranan kepada individu (pengguna).
[1 markah]
(c)Melahirkan nilai-nilai estetika
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Masyarakat
Peranan kepada masyarakat.
[1 markah]
(d)Memupuk sikap bersyukur kerana kehidupan semakin dipermudah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Individu
Peranan kepada individu.
Bahagian C
20 markahJawab semua soalan. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan. Tandakan sendiri jawapan anda menggunakan skema.
21
Soalan 21
Kelab RBT diminta menghasilkan 40 unit tempat letak telefon pintar daripada kayu sebagai hadiah Hari Guru untuk guru sekolah. Projek mesti siap dalam 3 hari. Rajah 7 menunjukkan anggaran kos projek itu.
[2 markah]
(a)Berdasarkan konsep SMART, nyatakan maksud huruf S (Specify) dan tuliskan maklumat S bagi projek ini.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(b)Hitung nilai X, iaitu jumlah kos bahan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(c)Hitung nilai Y, kemudian hitung jumlah kos modal projek ini.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(d)Hitung kos pengeluaran sebuah tempat letak telefon dan kos jualannya jika kelab itu mahu keuntungan 50%.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(e)Tempat letak telefon kayu yang hampir sama dijual di koperasi sekolah dengan harga RM7.00. Berdasarkan huruf R (Realistic), nilaikan sama ada harga jualan dalam (d) sesuai. Berikan satu cadangan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
22
Soalan 22
Cikgu Mira mahu menempah sehelai blaus untuk majlis rasmi sekolah. Ukuran badannya ialah: lilit bahu 84 cm, lilit pinggang 72 cm dan lilit pinggul 100 cm. Dia mahu blaus yang menjadikan dirinya kelihatan lebih seimbang dan langsing. Rajah 8 menunjukkan tiga lakaran blaus, P, Q dan R, yang dicadangkan oleh Kelab RBT.
[2 markah]
(a)Kenal pasti bentuk badan Cikgu Mira. Berikan alasan berdasarkan ukurannya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(b)Lakaran blaus yang paling sesuai untuk Cikgu Mira ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Blaus P berkolar luas, bercorak garis menegak halus dan berwarna gelap, sesuai dengan bentuk badan tiga segi (ms. 145).
[2 markah]
(c)Wajarkan pilihan anda dalam (b) berdasarkan elemen reka bentuk fesyen.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[3 markah]
(d)Pada sehelai kertas, lakarkan lakaran 2D (pandangan hadapan) blaus pilihan anda dengan satu penambahbaikan. Labelkan elemen reka bentuk, bahan dan teknik cantuman. Kemudian semak lakaran anda dengan skema dan tuliskan label anda di bawah.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(e)Kelab RBT membina mock-up blaus itu daripada kertas yang dicantum dengan pengokot. Apabila dipakaikan pada patung, cantuman di bahagian bahu terbuka. Namakan fasa penghasilan reka bentuk fesyen yang sedang dijalankan dan cadangkan penambahbaikan bagi blaus sebenar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
Jadual Spesifikasi Ujian (JSU)
| Bab | Mengingat | Memahami | Mengaplikasi | Menganalisis | Menilai | Mencipta | Item | markah |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Pengenalan kepada reka bentuk dan teknologi | 1 (4) | 2 (5) | 1 (1) | – | – | – | 4 | 10 |
| 2. Pengurusan projek | 1 (1) | 1 (1) | 2 (14) | – | – | – | 4 | 16 |
| 3. Proses reka bentuk | 1 (1) | 1 (4) | 1 (1) | – | 1 (4) | – | 4 | 10 |
| 4. Lakaran | 2 (5) | – | – | 2 (5) | – | – | 4 | 10 |
| 5. Aplikasi teknologi (5.1): Reka bentuk sistem fertigasi | 1 (1) | – | 1 (4) | – | – | – | 2 | 5 |
| 6. Aplikasi teknologi (5.2): Reka bentuk fesyen | 3 (9) | – | – | – | – | 1 (10) | 4 | 19 |
| Jumlah | 9 (21) | 4 (10) | 5 (20) | 2 (5) | 1 (4) | 1 (10) | 22 | 70 |
Setiap petak menunjukkan item (markah).