Sejarah soalan, bab 4

NamaKelasTarikh

Mengenali tamadun

44 markah. Guna mod Latihan untuk menyemak setiap jawapan, atau mod Peperiksaan untuk menjawab semua soalan dahulu.

Bahagian A: soalan objektif

10 markah

Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi setiap soalan.

Soalan 1

Perkataan civilisation diambil daripada perkataan Yunani civitas. Apakah maksud civitas?

Bandar atau kota
Tinggi budi bahasa
Tanah yang didiami masyarakat
Cara hidup

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Dalam bahasa Yunani, civitas bermaksud bandar atau kota (buku teks, ms. 76).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.1

Buku teks ms. 76

Soalan 2

Dalam bahasa Arab, tamadun disebut mudun, madain dan madana. Apakah dua istilah Arab lain yang sama pengertiannya?

Civitas dan civilisation
Hadharah dan hadari
Historia dan syajaratun
Umran dan al-Din

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Istilah lain yang sama pengertiannya ialah hadharah dan hadari (ms. 76).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.1

Buku teks ms. 76

Soalan 3

Maksud tamadun dalam bahasa Melayu merangkumi kemajuan kebendaan. Antara berikut, yang manakah contoh kemajuan kebendaan?

Masyarakat yang tinggi budi bahasa
Amalan tatasusila yang luhur
Kepercayaan kepada wahyu
Pembinaan empangan dan sistem percukaian

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kemajuan kebendaan ialah seni bina (bangunan, empangan), sistem ekonomi (percukaian, kewangan) dan hasil cipta (kertas, lukisan, ukiran). Pilihan lain ialah aspek budi dan rohani.

Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 4.1

Buku teks ms. 77

Soalan 4

Siapakah tokoh awal yang membicarakan konsep tamadun Islam dalam bukunya Muqqadimah?

Arnold J. Toynbee
Syed Muhammad Naquib Al-Attas
Ibn Khaldun
Herodotus

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ibn Khaldun memperkenalkan konsep umran dan hadharah dalam bukunya Muqqadimah (ms. 78).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.2

Buku teks ms. 78

Soalan 5

Antara berikut, yang manakah benar tentang konsep tamadun mengikut pandangan Islam?
I Merangkumi pembangunan lahiriah
II Merangkumi pembangunan rohaniah
III Diukur melalui petempatan di kawasan bandar sahaja
IV Berpusat kepada wahyu

I, II dan III
I, II dan IV
I, III dan IV
II, III dan IV

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Tamadun Islam merangkumi pembangunan lahiriah dan rohaniah, dan istilah hadharah serta madaniyyah berpusat kepada wahyu. III ialah ukuran pandangan Barat, dan itu pun bukan satu-satunya ukuran.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.2

Buku teks ms. 78

Soalan 6

Apakah perbezaan antara konsep tamadun mengikut pandangan Islam dengan pandangan Barat?

Islam menekankan pembangunan lahiriah dan rohaniah, manakala Barat menekankan pembangunan lahiriah
Islam menekankan kebendaan sahaja, manakala Barat menekankan kerohanian
Islam mementingkan perbandaran, manakala Barat mementingkan wahyu
Islam tidak mementingkan ilmu, manakala Barat mementingkan ilmu dan teknologi

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Islam: lahiriah dan rohaniah (al-Quran dan hadis). Barat: pembangunan lahiriah, terutamanya kebudayaan seperti kesenian, penulisan, undang-undang dan perbandaran (ms. 78–79).

Untuk guru: Menganalisis, aras tinggi, standard 4.2

Buku teks ms. 79

Soalan 7

Tamadun awal dunia lahir di lembah sungai. Yang manakah bukan lembah sungai tempat lahirnya tamadun awal dunia?

Sungai Nil
Sungai Indus
Sungai Huang He
Sungai Amazon

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Tamadun awal lahir di lembah Sungai Tigris dan Euphrates, Sungai Nil, Sungai Indus dan Sungai Huang He (ms. 80).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.3

Buku teks ms. 80

Soalan 8

Bilakah bandar pertama dibina?

3,000 SM
4,000 SM
5,000 SM
10,000 SM

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bandar pertama dibina pada tahun 4,000 SM (ms. 82).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.3

Buku teks ms. 82

Soalan 9

Antara pasangan kota utama dan sungai berikut, yang manakah betul?

Ur — Sungai Indus
Mohenjo-Daro — Sungai Huang He
Memphis — Sungai Nil
Anyang — Sungai Tigris

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ur dan Uruk: Tigris dan Euphrates. Memphis: Nil. Mohenjo-Daro: Indus. Anyang: Huang He (ms. 82).

Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 4.3

Buku teks ms. 82

Soalan 10

Susun peristiwa berikut mengikut urutan yang betul.
P Kampung berkembang dan disatukan menjadi bandar
Q Manusia membina petempatan kekal
R Kegiatan pertanian berkembang
S Penduduk bertambah

R → Q → S → P
Q → R → P → S
R → S → P → Q
S → R → Q → P

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Pertanian berkembang, maka manusia membina petempatan kekal (bermula dengan kampung). Apabila penduduk bertambah, kampung berkembang dan disatukan membentuk bandar (ms. 82).

Untuk guru: Menganalisis, aras tinggi, standard 4.3

Buku teks ms. 82

Bahagian B: soalan struktur

34 markah

Jawab semua soalan. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan.

Soalan 11

Pilih bahasa asal bagi setiap perkataan yang bermaksud tamadun.

[1 markah] (a)civitas

ABahasa YunaniBBahasa InggerisCBahasa Arab

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bahasa Yunani

[1 markah] (b)hadari

ABahasa YunaniBBahasa InggerisCBahasa Arab

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bahasa Arab

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.1

Buku teks ms. 76

Soalan 12

Rajah 1 menunjukkan ciri-ciri tamadun awal dunia. Lengkapkan P, Q dan R berdasarkan petunjuk yang diberi.

Peta minda ciri-ciri tamadun awal dunia dengan petak kosong P, Q dan R — Rajah 1

[1 markah] (a)P (petunjuk: perigi, bilik mandi, sistem perparitan dan pembetungan, kota)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Pembentukan bandar1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Q (petunjuk: bajak, roda, piramid dan sfinks)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Teknologi1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (c)R (petunjuk: piktograf, tulisan kuneiform)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Tulisan dan penyimpanan rekod1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.3

Buku teks ms. 80

Soalan 13

Rajah 2 menunjukkan susunan struktur sosial pada zaman Mesir Purba.

Piramid struktur sosial Mesir Purba — Rajah 2

[1 markah] (a)Berdasarkan Rajah 2, golongan manakah berada betul-betul di bawah golongan artisan berkemahiran dan karyawan?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Petani dan buruh1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Golongan hamba terdiri daripada dua kumpulan. Nyatakan satu kumpulan itu.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 1 isi

Hamba perang1
Hamba yang dijual1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mengaplikasi, aras sederhana, standard 4.3

Buku teks ms. 83

Soalan 14

Gambar A dan Gambar B menunjukkan bukti tulisan dalam tamadun awal dunia.

Kepingan tanah liat dengan simbol gambar — Gambar A: tulisan kuneiform, Mesopotamia

Tulang haiwan bertulis — Gambar A: tulisan kuneiform, Mesopotamia

[1 markah] (a)Tulisan pertama menggunakan sistem simbol gambar. Apakah nama sistem tulisan itu?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Piktograf1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Mengapakah penciptaan tulisan dikatakan penting dalam sejarah manusia?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 1 isi

Membezakan kehidupan Zaman Prasejarah dengan zaman sejarah1
Membolehkan manusia menyimpan rekod dan perkara penting tentang masyarakat dan diri mereka1
Mewakili pelbagai bentuk idea dengan simbol1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menganalisis, aras tinggi, standard 4.3

Buku teks ms. 84

Soalan 15

Gambar C ialah lakaran daripada Book of the Dead di Mesir. Lakaran ini menunjukkan penimbang keadilan menimbang perlakuan seseorang semasa hidupnya.

Lakaran berwarna upacara menimbang daripada Book of the Dead — Gambar C

[1 markah] (a)Apakah kepercayaan penduduk Mesir yang ditunjukkan oleh Gambar C?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kehidupan selepas kematian1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Masyarakat tamadun awal mempercayai banyak tuhan. Nyatakan satu tuhan yang disembah.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 1 isi

Tuhan bulan1
Tuhan matahari1
Tuhan ibu1
Tuhan sungai1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.3

Buku teks ms. 84

Soalan 16

Sumber A
Kota-kota dalam tamadun awal berkembang pesat. Pada peringkat awal, negara-kota diketuai oleh pendeta, tetapi kemudiannya raja mengambil alih peranan sebagai pemerintah.

[3 markah] (a)Hubung kaitkan pembentukan bandar dengan sistem pemerintahan dalam tamadun awal dunia seperti yang dinyatakan dalam Sumber A.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 3 isi

Bandar berkembang pesat dan penduduk bertambah, maka kota perlu diurus1
Kerajaan dibentuk untuk mengurus pemerintahan kota1
Raja dibantu oleh pegawai daripada golongan bangsawan dan pendeta1
Undang-undang dibentuk untuk melicinkan urusan pentadbiran1
Bandar menjadi pusat kegiatan politik bagi kawasan sekitarnya1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menganalisis, aras tinggi, standard 4.3

Buku teks ms. 81

Soalan 17

Baca Sumber B dan lihat Gambar D dengan teliti.

Sumber B
Perkembangan pertanian menyebabkan manusia membina petempatan kekal yang bermula dengan kampung. Apabila penduduk bertambah, kampung berkembang dan disatukan membentuk bandar. Bandar mempunyai penduduk yang lebih ramai dengan pelbagai latar belakang. Bandar menjadi pusat kegiatan politik, ekonomi dan kebudayaan bagi kawasan sekitarnya.

Gambaran bandar yang tersusun di tepi sungai — Gambar D: gambaran sebuah bandar pada zaman Tamadun Indus

[1 markah] (a)Berdasarkan Sumber B, bandar terbentuk apabila

Akampung berkembang dan disatukanBmanusia mula memburu binatangCpedagang asing membuka pelabuhan

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

kampung berkembang dan disatukan

[1 markah] (b)Bilakah bandar pertama dibina?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Tahun 4,000 SM1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (c)Nyatakan dua kota utama pada peringkat tamadun awal beserta sungai tempat kota itu dibina.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Ur / Uruk — Sungai Tigris dan Euphrates1
Memphis — Sungai Nil1
Mohenjo-Daro — Sungai Indus1
Anyang — Sungai Huang He1

Tandakan setiap isi yang betul.

[3 markah] (d)Berdasarkan Sumber B dan Gambar D, terangkan tiga ciri bandar yang terdapat dalam tamadun awal dunia.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 3 isi

Pelan susun atur bangunan dan petempatan yang tersusun1
Rumah kediaman mempunyai perigi, bilik mandi dan tandas1
Prasarana teratur dan sistematik seperti pasar, rumah ibadat dan kawasan kediaman1
Sistem perparitan dan pembetungan1
Kota dibina untuk berlindung daripada serangan orang luar dan menjadi sempadan1
Penduduk lebih ramai dengan pelbagai latar belakang1

Tandakan setiap isi yang betul.

[3 markah] (e)Pada pendapat anda, mengapakah bandar perlu dirancang dengan teratur pada hari ini?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 3 isi

Memudahkan pergerakan dan perhubungan penduduk1
Mengelakkan banjir kerana sistem perparitan baik1
Menjaga kebersihan dan kesihatan penduduk1
Kemudahan awam seperti pasar, sekolah dan rumah ibadat mudah didapati1
Menarik pelabur dan pelancong1
Menjamin keselamatan dan keselesaan penduduk1
Jawapan lain yang munasabah1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 4.3

Buku teks ms. 82

Soalan 18

Baca Sumber C dan Sumber D dengan teliti.

Sumber C
Ibn Khaldun ialah tokoh awal yang membicarakan konsep tamadun Islam. Beliau memperkenalkan konsep umran dan hadharah. Tamadun mengikut pandangan Islam dibina atas kerangka Islam sebagai al-Din.

Sumber D
Arnold J. Toynbee menjelaskan tamadun sebagai suatu sistem masyarakat yang memperkasakan sistem politik, ekonomi, sosial serta kesenian dan kebudayaan.

Lukisan potret Ibn Khaldun — Ibn Khaldun

[1 markah] (a)Namakan buku Ibn Khaldun yang membincangkan konsep umran dan hadharah.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Muqqadimah1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Istilah yang lebih menjurus kepada aspek kebendaan dalam kehidupan dan bersifat umum kepada semua manusia ialah

AhadharahBmadaniyyahCumran

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

madaniyyah

[1 markah] (c)Menurut Syed Muhammad Naquib Al-Attas, tamadun ialah kehidupan insan bermasyarakat yang mencapai taraf kehalusan ______ dan kebudayaan yang luhur.

AteknologiBtatasusilaCekonomi

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

tatasusila

[4 markah] (d)Bandingkan konsep tamadun mengikut pandangan Islam dan pandangan Barat.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 4 isi

Islam merangkumi pembangunan lahiriah dan rohaniah, manakala Barat menekankan pembangunan lahiriah2
Islam berasaskan al-Quran, hadis dan ajaran Nabi Muhammad SAW (berpusat kepada wahyu), manakala Barat diukur melalui pencapaian ilmu, teknologi, ekonomi dan politik2
Islam dibina atas kerangka al-Din (cara hidup), manakala Barat menekankan kebudayaan seperti kesenian, penulisan, undang-undang dan perbandaran2

Tandakan setiap isi yang betul.

[3 markah] (e)Sebagai pelajar, bagaimanakah anda boleh menjadi insan yang bertamadun?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 3 isi

Mengamalkan tatasusila dan kehidupan beradab1
Sentiasa menuntut ilmu dan mengamalkannya1
Menghormati pendapat ibu bapa, guru dan rakan1
Memperkukuh pegangan agama dan kerohanian1
Bekerjasama dan saling bersefahaman dengan masyarakat1
Menghargai dan memelihara warisan negara1
Jawapan lain yang munasabah1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menilai, aras sederhana, standard 4.2

Buku teks ms. 78

Kembali ke nota Bab 5 soalan Kertas model