Geografi nota, bab 5
Pengangkutan di Malaysia
Buku teks Geografi Tingkatan 2 KSSM, halaman 70–89
Matlamat bab ini
- Murid boleh mengenal pasti jaringan jalan raya dan jaringan landasan kereta api di Malaysia (5.1)
- Murid boleh mengenal pasti lapangan terbang antarabangsa dan pelabuhan utama di Malaysia (5.2)
- Murid boleh memberi contoh pengangkutan awam di Malaysia (5.3)
- Murid boleh menghuraikan faktor-faktor yang mempengaruhi jaringan pengangkutan di Malaysia (5.4)
- Murid boleh membezakan kepentingan pengangkutan darat, udara dan air di Malaysia (5.5)
- Murid boleh menilai kepentingan pengangkutan awam di Malaysia (5.6)
- Murid boleh mencadangkan amalan pengangkutan dan perjalanan lestari (5.7)
5.1Pengangkutan darat: jalan raya dan landasan kereta api
Jaringan pengangkutan ialah sistem laluan yang menghubungkan satu tempat dengan tempat lain supaya orang dan barangan dapat bergerak dengan cepat dan selamat. Pengangkutan darat terdiri daripada jalan raya (termasuk lebuh raya) dan landasan kereta api.
Jaringan jalan raya
- Jaringan jalan raya Malaysia maju dan cekap. Jaringan ini lebih tertumpu di pantai barat Semenanjung Malaysia berbanding pantai timur.
- Lebuh raya dibina untuk mempercepat dan memudahkan perjalanan.
- Jalan raya dan jalan kereta api di Malaysia berada di bawah tanggungjawab Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat (SPAD).
- Jenis jalan: jalan raya persekutuan, jalan bandaran, jalan berturap dan jalan tidak berturap.
Peta: buku teks Geografi Tingkatan 2, Peta 5.1, ms. 72.
| Lebuh raya | Perkara penting |
|---|---|
| Lebuhraya Utara-Selatan | Menganjur dari Bukit Kayu Hitam (Kedah) ke Johor Bahru (Johor). Lebuh raya terpanjang, 847.7 km. |
| Lebuhraya Timur-Barat | Menghubungkan Grik (Perak) dengan Jeli (Kelantan) merentasi tanah tinggi. |
| Lebuhraya Pan Borneo | Salah satu projek infrastruktur terbesar negara di Sabah dan Sarawak. Menghubungkan kawasan pedalaman dengan bandar. Masih dalam pembinaan. |
Lebuh raya lain: Lebuhraya Persekutuan, Kuala Lumpur-Karak, Pantai Timur, Kuala Krai-Gua Musang-Kuala Lipis dan Tun Razak.
Jaringan jalan raya lebih padat di Semenanjung berbanding Sabah dan Sarawak. Di Sabah dan Sarawak, jalan raya tertumpu di sepanjang pantai kerana kawasan pedalamannya bertanah tinggi dan berhutan tebal.
Jaringan landasan kereta api
- Landasan kereta api pertama dibina dari Taiping ke Port Weld untuk mengangkut bijih timah. Panjangnya 13 km dan dibuka pada tahun 1885.
- Landasan utama di Semenanjung dari Padang Besar (Perlis) ke Johor Bahru (Johor).
- Landasan dari Tumpat (Kelantan) ke Gemas (Negeri Sembilan). Stesen Gemas ialah stesen persimpangan antara pantai timur dengan pantai barat.
- Stesen Sentral Kuala Lumpur ialah pusat pengangkutan rel bersepadu Kuala Lumpur.
Peta: buku teks Geografi Tingkatan 2, Peta 5.2, ms. 74.
| Wilayah | Pengurus perkhidmatan kereta api |
|---|---|
| Semenanjung Malaysia | Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB) |
| Sabah | Jabatan Keretapi Negeri Sabah (Tanjung Aru, Papar, Beaufort, Tenom) |
Projek ECRL
Laluan Kereta Api Pantai Timur (ECRL) sepanjang 620 km menghubungkan Lembah Klang dengan Kuantan (Pahang) hingga Tumpat (Kelantan). Ia komponen utama Wilayah Ekonomi Pantai Timur (ECER). KTM Antarabandar pula ialah perkhidmatan kereta api antara bandar di Semenanjung, Singapura dan Thailand.
Jangan keliru: lebuh raya terpanjang ialah Utara-Selatan (847.7 km), bukan Pan Borneo. Pan Borneo di Sabah dan Sarawak dan masih dalam pembinaan.
Nyatakan dua perkara tentang landasan kereta api yang pertama di Malaysia.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Dibina dari Taiping ke Port Weld, sepanjang 13 km, dibuka pada tahun 1885 dan digunakan untuk mengangkut bijih timah (mana-mana dua).
5.2Pengangkutan udara dan air
Lapangan terbang antarabangsa
| Jenis | Bilangan di Malaysia |
|---|---|
| Lapangan terbang antarabangsa | 6 |
| Lapangan terbang domestik | 16 |
| Padang terbang | 18 |
| Kawasan | Lapangan terbang antarabangsa |
|---|---|
| Semenanjung Malaysia | Langkawi, Pulau Pinang, Kuala Lumpur (KLIA dan KLIA2), Senai (Johor) |
| Sabah dan Sarawak | Kota Kinabalu, Kuching |
Pelabuhan utama
Pelabuhan ialah rangkaian pengangkutan yang penting untuk urusan perdagangan.
| Pelabuhan | Ciri atau peranan |
|---|---|
| Pulau Pinang | Pintu masuk ke Semenanjung Malaysia. Ada perkhidmatan feri dan marina. |
| Klang | Pusat Muatan Negara untuk kontena tempatan dan serantau. Dua terminal: Northport dan Westport. |
| Kuantan | Perkhidmatan pemunggahan, penyimpanan dan penyerahan pukal kering, pecah pukal, pukal cecair dan kargo berbahaya. |
| Tanjung Pelepas | Terminal kontena paling canggih di Malaysia. |
| Teluk Sepanggar (Sabah) | Pelabuhan khusus untuk kontena. Mengendalikan hampir 70 peratus operasi kontena Sabah. |
| Bintulu (Sarawak) | Laluan tunggal eksport utama gas asli cecair negara. |
Ciri pelabuhan yang baik: terletak di kawasan perairan yang terlindung; mempunyai jaringan dengan kaedah pengangkutan lain; mempunyai jaringan dengan pelbagai aktiviti dan perkhidmatan sokongan.
Padankan: Klang = kontena negara, Tanjung Pelepas = paling canggih, Sepanggar = kontena Sabah, Bintulu = gas asli cecair.
Pelabuhan manakah yang menjadi laluan eksport utama gas asli cecair negara, dan di negeri mana?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pelabuhan Bintulu, di Sarawak.
5.3Pengangkutan awam di Malaysia
Pengangkutan awam ialah pengangkutan yang boleh digunakan oleh orang ramai dengan membayar tambang.
| Jenis | Contoh |
|---|---|
| Darat: jalan raya | Bas, teksi, e-panggilan (e-hailing) |
| Darat: rel bersepadu | Monorel, KTM Komuter, KTM Antarabandar, Transit Aliran Ringan (LRT), Transit Aliran Massa (MRT), KLIA Ekspres/KLIA Transit (ERL), Perkhidmatan Tren Elektrik (ETS) |
| Air | Feri, bot |
| Udara | Kapal terbang |
E-panggilan: menempah kereta, teksi, limosin atau pengangkutan awam lain melalui komputer atau peranti bergerak.
Bersepadu: berkaitan erat, tidak terpisah-pisah.
Bersepadu: berkaitan erat, tidak terpisah-pisah.
Namakan tiga contoh pengangkutan rel bersepadu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana tiga: monorel, KTM Komuter, KTM Antarabandar, LRT, MRT, ERL, ETS.
5.4Faktor yang mempengaruhi jaringan pengangkutan
| Faktor | Penjelasan dan contoh |
|---|---|
| Bentuk muka bumi |
Tanah tinggi: pembinaan sukar dan kos tinggi. Tanah pamah: tanah rata sesuai untuk jalan raya, landasan dan lapangan terbang. Lembangan sungai: kawasan berpaya perlu ditambak dan dibina jambatan, jadi kos tinggi. Pinggir laut: pantai berteluk yang terlindung dan dalam sesuai untuk pelabuhan. |
| Kemajuan teknologi | Terowong SMART (saliran air dan laluan kenderaan), Jambatan Sultan Abdul Halim Muadzam Shah di Pulau Pinang (24 km, terpanjang di Malaysia), Lebuhraya Timur-Barat merentasi tanah tinggi, laluan bawah tanah MRT. |
| Dasar kerajaan | SPAD mengawal pengangkutan awam darat. NKRA menambah baik pengangkutan awam bandar. RM55 bilion untuk ECRL (Bajet 2017). Dasar Penswastaan: PLUS Berhad membina Lebuhraya Utara-Selatan, Prasarana Malaysia Berhad mengendalikan LRT dan bas. |
| Kegiatan ekonomi | Jaringan dibina di kawasan mineral (Kerteh, Bintulu) dan pertanian untuk memudahkan penghantaran dan pemasaran. Kawasan perniagaan, perdagangan, perindustrian dan perlombongan mempunyai jaringan padat, seperti Lembah Klang, Georgetown dan Ipoh. |
Terowong SMART
Terowong Pengurusan Air Banjir dan Jalan Raya ialah terowong lencongan air terpanjang di Asia Tenggara. Ia dibina untuk menangani banjir kilat dan mengurangkan kesesakan lalu lintas di Kuala Lumpur.
Apabila menjawab soalan faktor, jangan hanya menulis nama faktor. Beri contoh atau kesan, misalnya "tanah tinggi menyebabkan kos pembinaan tinggi".
Mengapakah jaringan jalan raya di Lembah Klang lebih padat daripada kawasan pedalaman Sabah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Lembah Klang giat dengan kegiatan ekonomi seperti perniagaan, perdagangan dan perindustrian, manakala pedalaman Sabah bertanah tinggi dan berhutan tebal yang menyukarkan pembinaan jalan.
5.5Kepentingan pengangkutan darat, udara dan air
| Jenis | Kepentingan |
|---|---|
| Darat |
Membawa penumpang dan barangan (contoh: Lebuhraya Utara-Selatan) Membangunkan bandar satelit (Petaling Jaya kepada Kuala Lumpur) Mempertingkatkan darjah ketersampaian (Grik dan Jeli) Meningkatkan sektor perniagaan (kereta api kargo KTMB: tren kontena, tren kargo konvensional dan landbridge ke pelabuhan di Thailand) Pembangunan wilayah koridor ekonomi (ECER, SCORE, SDC) Membangunkan kawasan sekitar (Bandar Baru Nilai) |
| Udara |
Menggalakkan integrasi nasional (menghubungkan Semenanjung dengan Sabah dan Sarawak) Meningkatkan darjah ketersampaian: membawa penumpang, mengangkut barangan, menggalakkan pelancongan, menghubungkan pedalaman dengan bandar, menjimatkan masa |
| Air |
Menghubungkan kawasan pedalaman (Sungai Rajang, Sungai Kinabatangan) Membawa penumpang dan barangan (Sungai Tembeling ke Taman Negara, feri Labuan-Menumbuk, bot ke Pulau Tioman dan Langkawi) Mengendalikan urusan perdagangan import dan eksport (Pelabuhan Klang, Teluk Sepanggar, Kuching); kos lebih murah dan ruang kargo luas |
Darjah ketersampaian: tahap kemudahan sesuatu tempat dapat dihubungi atau dicapai.
Bandar satelit: bandar yang bergantung kepada industri tempatan tetapi mempunyai perkaitan ekonomi dan perhubungan dengan bandar raya berhampiran.
Integrasi nasional: usaha memperkukuh perpaduan dan keharmonian masyarakat.
Bandar satelit: bandar yang bergantung kepada industri tempatan tetapi mempunyai perkaitan ekonomi dan perhubungan dengan bandar raya berhampiran.
Integrasi nasional: usaha memperkukuh perpaduan dan keharmonian masyarakat.
Membezakan: pengangkutan udara menghubungkan Semenanjung dengan Sabah dan Sarawak serta menjimatkan masa; pengangkutan air sesuai untuk barangan pukal dan kawasan pedalaman berhampiran sungai; pengangkutan darat membangunkan bandar dan kawasan sekitar.
Pembinaan lebuh raya antara Kuala Lumpur dengan Seremban telah membangunkan Bandar Baru Nilai. Apakah kepentingan pengangkutan darat yang ditunjukkan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Membangunkan kawasan sekitar, iaitu petempatan baharu dibina dan kegiatan ekonomi dimajukan.
5.6Kepentingan pengangkutan awam
Mengurangkan kesesakan lalu lintas
Bilangan kenderaan di jalan raya berkurang.
Bilangan kenderaan di jalan raya berkurang.
Memajukan pelancongan
Teksi, bas dan rel bersepadu memudahkan pergerakan pelancong.
Teksi, bas dan rel bersepadu memudahkan pergerakan pelancong.
Mengurangkan kos
Lebih murah daripada kenderaan persendirian.
Lebih murah daripada kenderaan persendirian.
Mempertingkatkan ketersampaian
Sampai ke destinasi dengan cepat dan mudah.
Sampai ke destinasi dengan cepat dan mudah.
Mengurangkan pencemaran udara
Rel bersepadu menggunakan tenaga elektrik, jadi kurang asap kenderaan.
Rel bersepadu menggunakan tenaga elektrik, jadi kurang asap kenderaan.
Mewujudkan peluang pekerjaan
Teksi, bas dan rel bersepadu menawarkan pekerjaan kepada penduduk tempatan.
Teksi, bas dan rel bersepadu menawarkan pekerjaan kepada penduduk tempatan.
Jangan hanya menulis "mengurangkan pencemaran udara". Beri sebabnya: rel bersepadu menggunakan tenaga elektrik dan bilangan kenderaan di jalan raya berkurang.
Nyatakan dua kepentingan pengangkutan awam dari segi ekonomi.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Memajukan industri pelancongan, mengurangkan kos perjalanan, mewujudkan peluang pekerjaan (mana-mana dua).
5.7Amalan pengangkutan lestari
Lestari bermaksud kekal atau tetap. Sistem pengangkutan lestari dapat terus digunakan tanpa merosakkan alam sekitar.
Kepentingan sistem pengangkutan lestari
- Mengurangkan kos bahan api.
- Mengelakkan kesesakan lalu lintas.
- Mengurangkan pelepasan bahan pencemar ke udara.
- Meminimumkan kemusnahan flora dan fauna serta mengurangkan hakisan.
- Meningkatkan keselamatan pengangkutan awam.
Amalan yang boleh dilakukan
| Amalan | Kesan |
|---|---|
| Menggunakan kereta elektrik dan hibrid | Mengurangkan pembebasan gas karbon monoksida dan menjimatkan bahan api. |
| Berkongsi kereta | Mengurangkan bilangan kenderaan di jalan raya dan pembebasan karbon monoksida. |
| Menggunakan pengangkutan awam | Mengurangkan kesesakan. Contoh bas percuma: GO KL dan Bas Muafakat Johor. |
Mengapakah berkongsi kereta dikatakan amalan pengangkutan lestari?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bilangan kenderaan di jalan raya berkurang, jadi pembebasan gas karbon monoksida ke udara dan kesesakan lalu lintas juga berkurang.
Rumusan
| Subtopik | Perkara penting |
|---|---|
| 5.1 Darat | Jalan raya tertumpu di pantai barat. Utara-Selatan 847.7 km terpanjang. Pan Borneo di Sabah dan Sarawak. Landasan pertama Taiping-Port Weld 1885. Gemas ialah persimpangan. KTMB mengurus kereta api. |
| 5.2 Udara dan air | 6 lapangan terbang antarabangsa, 16 domestik, 18 padang terbang. Pelabuhan Klang, Tanjung Pelepas, Sepanggar, Bintulu. |
| 5.3 Awam | Bas, teksi, e-panggilan, rel bersepadu, feri, bot, kapal terbang. |
| 5.4 Faktor | Bentuk muka bumi, kemajuan teknologi, dasar kerajaan, kegiatan ekonomi. |
| 5.5 Kepentingan | Darat: bandar satelit, ketersampaian, kawasan sekitar. Udara: integrasi nasional. Air: pedalaman, perdagangan. |
| 5.6 Pengangkutan awam | Kurang kesesakan, kos dan pencemaran; maju pelancongan; peluang pekerjaan. |
| 5.7 Lestari | Kereta elektrik dan hibrid, berkongsi kereta, pengangkutan awam. |