Pendidikan Islam nota, topik 7
Akidah: Beriman kepada Rasul (Konsep Nabi, Sirah 25 Rasul)
Buku teks Pendidikan Islam Tingkatan 3 KSSM, halaman 83–98
Matlamat bab ini
- Murid boleh menyatakan maksud beriman kepada rasul dan dalil naqli kewajipan beriman kepada rasul (3.6.1, 3.6.2)
- Murid boleh menjelaskan perbezaan antara nabi dengan rasul (3.6.3)
- Murid boleh menyatakan sifat wajib, mustahil dan harus bagi rasul (3.6.4)
- Murid boleh menjelaskan hikmah rasul dipilih daripada kalangan manusia, tugas rasul dan kesan beriman kepada rasul (3.6.6, 3.6.11, 3.6.12, 3.6.13)
- Murid boleh menjelaskan maksud ismah al-rasul serta maksud, jenis dan contoh mukjizat (3.6.7, 3.6.8)
- Murid boleh menjelaskan maksud rasul ulul azmi dan menyenaraikan contoh kesabaran mereka (3.6.9, 3.6.10)
- Murid boleh menceritakan sirah ringkas 25 orang rasul (3.6.5)
Pelajaran 12 ialah tentang beriman kepada rasul برايمان كڤد رسول, rukun iman yang keempat. Unit 1 menerangkan konsep nabi: maksud, dalil, sifat, mukjizat dan ulul azmi. Unit 2 menceritakan sirah ringkas 25 rasul yang wajib diketahui. Fokus nota ini ialah isi yang selalu keluar dalam soalan: istilah, senarai, pembahagian dan contoh.
7.1Maksud dan dalil beriman kepada rasul مقصود دان دليل برايمان كڤد رسول
Beriman kepada rasul ialah meyakini bahawa Allah SWT mengutus para nabi dan rasul kepada umat manusia, dan meyakini perutusan 25 orang rasul yang disebut dalam al-Quran secara khusus (buku teks, ms. 83).
ميقيني بهاوا الله ﷻ مڠوتوسكن ڤارا نبي دان رسول كڤد اومت ماءنسي دان ميقيني ڤڠوتوسن 25 اورڠ رسول يڠ دسبوتكن دالم القرءان سچارا خصوص.
ميقيني بهاوا الله ﷻ مڠوتوسكن ڤارا نبي دان رسول كڤد اومت ماءنسي دان ميقيني ڤڠوتوسن 25 اورڠ رسول يڠ دسبوتكن دالم القرءان سچارا خصوص.
Dalil naqli دليل نقلي
Kewajipan beriman kepada rasul berdasarkan dua dalil dalam buku teks.
Ayat al-Quran: buku teks Pendidikan Islam Tingkatan 3, ms. 83.
Isi ayat 285: Rasulullah SAW beriman kepada apa yang diturunkan kepadanya, begitu juga orang yang beriman. Semuanya beriman kepada Allah, malaikat-Nya, kitab-kitab-Nya dan rasul-rasul-Nya. Mereka berkata, "Kami tidak membeza-bezakan antara seorang dengan yang lain daripada rasul-rasul-Nya."
Hadis: buku teks, ms. 83.
Isi hadis: kamu beriman kepada Allah, malaikat-Nya, kitab-kitab-Nya, rasul-rasul-Nya, hari akhirat, dan kamu beriman kepada qadar Allah, yang baik dan yang buruk.
Dalam ayat 285, kita beriman kepada semua rasul tanpa membeza-bezakan. Beriman kepada sebahagian rasul dan mengingkari yang lain tidak dikira beriman sepenuhnya.
Nyatakan dua dalil naqli yang mewajibkan kita beriman kepada rasul.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
1. Surah al-Baqarah, ayat 285.
2. Hadis riwayat Umar bin al-Khattab (muttafaq alaih) tentang rukun iman, yang menyebut beriman kepada rasul-rasul-Nya.
2. Hadis riwayat Umar bin al-Khattab (muttafaq alaih) tentang rukun iman, yang menyebut beriman kepada rasul-rasul-Nya.
7.2Pengertian nabi dan rasul ڤڠرتين نبي دان رسول
| Nabi نبي | Rasul رسول |
|---|---|
| Seorang lelaki yang dipilih oleh Allah SWT dan dikurniakan wahyu kepadanya, tetapi tidak diperintah menyampaikannya kepada orang lain. | Seorang lelaki yang dipilih oleh Allah SWT dan dikurniakan wahyu kepadanya serta diperintah menyampaikannya kepada umat. |
Buku teks, ms. 84.
- Setiap muslim wajib beriman kepada 25 orang rasul yang disebut nama mereka dalam al-Quran. Rasul bermula daripada Nabi Adam hingga Nabi Muhammad SAW.
- Semua rasul membawa ajaran tauhid dan menyeru kaum mereka supaya mentauhidkan Allah SWT.
- Ada nabi dan rasul yang tidak disebut nama dalam al-Quran. Hadis riwayat Abu Zar (riwayat al-Baihaqi) menyatakan bilangan mereka.
Hadis: buku teks, ms. 84.
| Golongan | Bilangan menurut hadis (ms. 84) |
|---|---|
| Nabi | 124 000 orang |
| Rasul | 313 orang |
Nabi lebih ramai daripada rasul. Setiap rasul ialah nabi, tetapi tidak semua nabi ialah rasul. Perbezaan utama: rasul diperintah menyampaikan wahyu.
Apakah perbezaan antara nabi dengan rasul?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kedua-duanya dipilih Allah SWT dan menerima wahyu. Rasul diperintah menyampaikan wahyu kepada umat, nabi tidak diperintah menyampaikannya kepada orang lain.
7.3Sifat wajib, mustahil dan harus bagi rasul صيفت واجب، مستحيل دان هاروس باڬي رسول
Carta: buku teks, ms. 85.
| Sifat wajib صيفت واجب | Maksud | Sifat mustahil مستحيل | Maksud |
|---|---|---|---|
| Sidik صدق | Benar dalam percakapan dan perbuatan | Kizib كذب | Berbohong dalam percakapan atau perbuatan |
| Amanah أمانة | Jujur serta terpelihara daripada melakukan sesuatu yang dilarang oleh Allah SWT | Khianat خيانة | Melakukan larangan Allah SWT |
| Tabligh تبليغ | Menyampaikan semua ajaran Allah SWT yang diwahyukan kepada mereka | Kitman كتمان | Menyembunyikan wahyu walaupun sedikit |
| Fatanah فطانة | Bijaksana semasa berdakwah dan memberikan keterangan serta hujah | Baladah بلادة | Bodoh |
Sifat harus صيفت هاروس (al-basyariyyah): harus bagi rasul memiliki sifat manusia biasa yang tidak menjejaskan martabat kenabian dan kerasulan mereka, seperti makan, minum, tidur, berkahwin, suka, duka, sihat, lelah dan sakit.
Sakit, lelah dan tidur bukan kekurangan. Itu sifat harus, bukan sifat mustahil. Sifat mustahil ialah berbohong, khianat, menyembunyikan wahyu dan bodoh.
Hafaz pasangan: sidik / kizib, amanah / khianat, tabligh / kitman, fatanah / baladah.
Seorang rasul menyampaikan semua wahyu tanpa menyembunyikan sedikit pun. Namakan sifat wajib dan sifat mustahil yang berkaitan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sifat wajib: tabligh. Sifat mustahil: kitman (menyembunyikan wahyu).
7.4Hikmah, tugas dan kesan beriman kepada rasul حكمة، توڬس دان كسن
Hikmah rasul dipilih daripada kalangan manusia حكمة رسول دڤيليه دالم كالڠن ماءنسي
| Bil. | Hikmah (buku teks, ms. 86) |
|---|---|
| 1 | Rasul dapat menunjukkan contoh ikutan yang sempurna kerana rasul lebih mengetahui keperluan manusia. Manusia tidak boleh menolaknya dengan alasan di luar kemampuan mereka. |
| 2 | Menunjukkan kemuliaan manusia yang dipilih menjadi khalifah di bumi berbanding makhluk lain. |
| 3 | Manusia lebih mudah beriman kepada rasul apabila rasul dapat membuktikan kerasulannya dengan mukjizat. |
| 4 | Menjadi ujian kepada manusia sama ada mengakui kebenaran rasul yang diutuskan kepada mereka atau mendustakannya. |
Ayat al-Quran: buku teks, ms. 86.
Tugas rasul توڬس رسول
1. Menjadi saksi
terhadap manusia yang tidak beriman kepada Allah SWT.
terhadap manusia yang tidak beriman kepada Allah SWT.
2. Menjadi contoh teladan
yang terbaik kepada umat manusia dalam semua aspek kehidupan.
yang terbaik kepada umat manusia dalam semua aspek kehidupan.
3. Menyeru manusia
supaya mengabdikan diri kepada Allah SWT semata-mata.
supaya mengabdikan diri kepada Allah SWT semata-mata.
4. Menyampaikan berita gembira
kepada orang beriman dan berita sengsara (amaran) kepada orang kafir.
kepada orang beriman dan berita sengsara (amaran) kepada orang kafir.
Buku teks, ms. 90.
Kesan beriman kepada rasul كسن برايمان كڤد رسول
- Bersyukur kepada Allah SWT kerana mengutus rasul untuk membimbing manusia ke arah kebenaran.
- Mencintai dan memuliakan rasul yang membawa rahmat daripada Allah SWT dan menyampaikannya dengan penuh kesabaran.
- Mencontohi rasul dalam semua aspek kehidupan.
- Mendapat kebahagiaan di dunia dan akhirat kerana mematuhi ajaran rasul.
Buku teks, ms. 90.
Nilai: bimbing murid menghayati dan mengamalkan sunah Rasulullah SAW secara beradab dan istiqamah (Nota Guru 3.6.13).
Pasangkan: (a) tugas rasul yang menyampaikan berita gembira; (b) kesan beriman kepada rasul yang menjadikan kita mencontohi baginda. Beri satu contoh untuk (b).
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
(a) Rasul menyampaikan berita gembira kepada orang beriman dan amaran kepada orang kafir.
(b) Contoh: mencontohi rasul dalam semua aspek kehidupan, misalnya mengamalkan sunah baginda dengan beradab dan istiqamah.
(b) Contoh: mencontohi rasul dalam semua aspek kehidupan, misalnya mengamalkan sunah baginda dengan beradab dan istiqamah.
7.5Ismah dan mukjizat عصمة دان معجزة
Ismah al-rasul عصمة الرسول
| Maksud (ms. 87) | |
|---|---|
| Bahasa | Terpelihara daripada sesuatu yang buruk. |
| Istilah | Pemeliharaan Allah SWT terhadap para rasul daripada melakukan dosa dalam apa-apa bentuk sekalipun, sama ada dosa kecil atau dosa besar. |
Ayat al-Quran: buku teks, ms. 87.
- Allah SWT memelihara setiap pertuturan rasul. Bahkan setiap sabda baginda menjadi sumber hukum dalam syariat Islam (Prisma Ilmu, ms. 87).
- Baginda tidak bercakap mengikut kemahuan dan pendapat sendiri; semua yang dikatakan ialah wahyu (surah al-Najm, 53: ayat 3-4).
Mukjizat معجزة
Dari segi bahasa, mukjizat bermaksud yang melemahkan (ms. 87). Dari segi istilah, mukjizat ialah perkara luar biasa yang dikurniakan oleh Allah SWT kepada nabi dan rasul untuk membuktikan kebenaran kenabian dan kerasulan mereka. Jenisnya: hissiyyah dan maknawiyyah (ms. 87).
معجزة اياله ڤركارا لوار بياسا يڠ دكورنياكن الله ﷻ كڤد نبي دان رسول اونتوق ممبوقتيكن كبنرن كنبين دان كرسولن مريك.
معجزة اياله ڤركارا لوار بياسا يڠ دكورنياكن الله ﷻ كڤد نبي دان رسول اونتوق ممبوقتيكن كبنرن كنبين دان كرسولن مريك.
| Jenis | Ciri (ms. 88) |
|---|---|
| Hissiyyah حسّية | Dapat dilihat dengan pancaindera tetapi tidak berkekalan. Berlaku ketika rasul yang diberi mukjizat itu masih hidup. |
| Maknawiyyah معنوية | Difahami dengan pemikiran dan pemerhatian berdasarkan ilmu. Kekal hingga kiamat: al-Quran al-Karim, yang sentiasa membuktikan kebenaran Rasulullah SAW dan ajaran Islam. |
Contoh mukjizat hissiyyah (ms. 88):
| Rasul | Mukjizat |
|---|---|
| Nabi Salih | Seekor unta yang sempurna sifatnya keluar daripada batu. |
| Nabi Musa | Tongkat bertukar menjadi ular, lalu menelan jelmaan ular tukang sihir Firaun; 12 mata air terpancar daripada batu yang dipukul dengan tongkatnya. |
| Nabi Isa | Membuat burung daripada tanah lalu meniupnya, dan burung itu hidup dengan izin Allah SWT; menyembuhkan orang buta dan sopak dengan tangan baginda. |
| Nabi Muhammad SAW | Peristiwa al-Isra' dan al-Mikraj; membelah bulan dengan isyarat tangan baginda sehingga penduduk Makkah dapat melihatnya dengan jelas. |
Mukjizat al-Quran ialah maknawiyyah dan kekal. Mukjizat membelah bulan, tongkat menjadi ular dan unta daripada batu ialah hissiyyah dan tidak berkekalan.
Mengapakah al-Quran dikelaskan sebagai mukjizat maknawiyyah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kerana ia difahami dengan pemikiran dan pemerhatian berdasarkan ilmu, dan ia kekal hingga kiamat (khalidah) untuk membuktikan kebenaran Rasulullah SAW dan ajaran Islam.
7.6Rasul ulul azmi رسول أولوالعزم
Ulul azmi أولوالعزم bermaksud rasul yang memiliki kesabaran dan ketabahan hati untuk menghadapi ujian dalam dakwah (ms. 89).
Ayat al-Quran: buku teks, ms. 89.
Menurut Syeikh Ibrahim al-Bajuri dalam kitab Tuhfah al-Murid, Allah SWT memilih lima orang rasul yang diberi pangkat ulul azmi:
| Rasul | Contoh kesabaran (ms. 89) |
|---|---|
| Nabi Nuh نوح | Berdakwah selama 950 tahun siang dan malam, tetapi hanya sebahagian kecil umatnya beriman. Kebanyakan umat baginda kafir, termasuk isteri dan seorang anak baginda. |
| Nabi Ibrahim إبراهيم | Dijatuhkan hukuman bakar oleh Namrud dan dihalau daripada tanah air sendiri. Diuji dengan perintah menyembelih anak baginda Nabi Ismail. |
| Nabi Musa موسى | Berhadapan dengan Firaun yang zalim dan berhijrah ke Palestin bersama Bani Israil yang degil dan ingkar. |
| Nabi Isa عيسى | Ditentang oleh orang Yahudi sehingga mereka merancang untuk membunuh baginda, tetapi Allah SWT menyelamatkan baginda lalu mengangkatnya ke langit. |
| Nabi Muhammad SAW محمد | Berhadapan dengan tentangan musyrikin Quraisy di Makkah serta tentangan Yahudi dan munafikin di Madinah al-Munawwarah (Yathrib). |
Ingat lima ulul azmi dengan singkatan N-I-M-I-M: Nuh, Ibrahim, Musa, Isa, Muhammad.
Senaraikan lima rasul ulul azmi.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Nabi Nuh, Nabi Ibrahim, Nabi Musa, Nabi Isa dan Nabi Muhammad SAW.
7.7Sirah ringkas 25 rasul سيرة ريڠكس 25 رسول
Susunan di bawah mengikut buku teks, ms. 92 hingga 97. Hafaz nombor, nama dan satu ciri utama setiap rasul.
| Bil. | Rasul | Ciri utama dan kisah ringkas |
|---|---|---|
| 1 | Adam ادم | Nabi yang pertama; digelar Abu al-Basyar kerana manusia pertama yang dicipta Allah SWT. Berhadapan Iblis yang cuba menyesatkan baginda dan anak cucunya. |
| 2 | Idris إدريس | Generasi kelima daripada keturunan Nabi Adam; pandai dalam ilmu penulisan dan jahitan. |
| 3 | Nuh نوح | Berdakwah 950 tahun; membina bahtera untuk menyelamatkan orang beriman daripada banjir besar. |
| 4 | Hud هود | Diutus kepada kaum Ad di Ahqaf, Yaman; kaum yang menolak dakwah dibinasakan dengan angin sarsar yang sangat kencang. |
| 5 | Salih صالح | Diutus kepada kaum Thamud di al-Hijr, Arab Saudi; mukjizat unta keluar daripada celah batu, tetapi kaumnya membunuh unta itu lalu dibinasakan dengan suara pekikan dari langit. |
| 6 | Ibrahim إبراهيم | Digelar Abu al-Anbiya kerana ramai nabi dan rasul daripada keturunannya; menentang Namrud, raja kafir yang zalim di Babylon (Iraq); diuji menyembelih anak baginda Ismail; kepatuhan baginda menjadi syiar ibadah korban. |
| 7 | Lut لوط | Anak saudara Nabi Ibrahim; diutus kepada kaum Sodom yang melakukan jenayah liwat; dibinasakan dengan hujan batu dan bumi dibalikkan ke atas mereka. |
| 8 | Ismail إسماعيل | Dibawa bersama ibunya, Siti Hajar, ke bumi Makkah ketika masih kecil; membantu bapanya membina Kaabah; daripada keturunannya lahir Nabi Muhammad SAW. |
| 9 | Ishaq إسحاق | Dilahirkan oleh Siti Sarah, isteri pertama Nabi Ibrahim; diutus kepada kaum Kanaan di Palestin; daripada keturunannya lahir nabi dan rasul Bani Israil. |
| 10 | Yaakub يعقوب | Putera Nabi Ishaq; dalam bahasa Ibrani, Israel bermaksud hamba Allah; dikurniakan 12 orang putera yang mengembangkan keturunan Bani Israil. |
| 11 | Yusuf يوسف | Putera Nabi Yaakub; dikurniakan ketampanan rupa paras dan ilmu mentafsir mimpi; mentafsirkan mimpi raja Mesir tentang kemarau sehingga ekonomi Mesir dapat diselamatkan. |
| 12 | Syuaib شعيب | Diutus kepada penduduk Madyan yang menipu dalam sukatan dan timbangan ketika berjual beli; mereka dibinasakan dengan gempa bumi. |
| 13 | Ayub أيوب | Diuji dengan kehilangan harta, kematian anak dan sakit yang lama; Allah SWT menyembuhkannya berkat kesabarannya. |
| 14 | Zulkifli ذوالكفل | Putera Nabi Ayub; antara nabi yang tinggi kesabarannya dalam berdakwah; namanya disebut bersama Idris, Ismail dan Ilyasa'. |
| 15 | Musa موسى | Dilahirkan di Mesir ketika Firaun memerintahkan anak lelaki Bani Israil dibunuh; dihanyutkan ibunya ke Sungai Nil; menentang Firaun; Laut Merah terbelah apabila dipukul dengan tongkatnya. |
| 16 | Harun هارون | Saudara Nabi Musa; fasih berbicara; dilantik menjadi pembantu Nabi Musa dalam berdakwah. |
| 17 | Daud داود | Keturunan Nabi Yaakub; dilantik menjadi raja di Palestin; bersuara merdu; mahir melembutkan besi; terkenal berpuasa selang sehari. |
| 18 | Sulaiman سليمان | Putera Nabi Daud; menguasai angin, jin dan haiwan; kehebatan baginda menawan Empayar Saba'. |
| 19 | Ilyas إلياس | Keturunan Nabi Harun; diutus kepada Bani Israil yang menyembah berhala Baal; ditentang dan hendak dibunuh; akhirnya Allah SWT menurunkan bala kemarau yang panjang. |
| 20 | Ilyasa' إليسع | Sahabat setia Nabi Ilyas; selepas Nabi Ilyas wafat, baginda dilantik menjadi rasul dan menyambung perjuangan. |
| 21 | Yunus يونس | Diutus kepada penduduk Nineveh di Iraq yang mengingkari dakwah; ditelan ikan Nun; sentiasa bertasbih dalam perut ikan sehingga dikeluarkan Allah SWT dan kembali kepada kaumnya. |
| 22 | Zakaria زكريا | Keturunan Nabi Daud; dikurniakan anak, Yahya, ketika usia sudah lanjut; membesarkan Maryam binti Imran, ibu Nabi Isa; wafat dibunuh raja yang zalim. |
| 23 | Yahya يحيى | Putera Nabi Zakaria; dihukum bunuh bersama bapanya kerana menentang raja yang zalim. |
| 24 | Isa عيسى | Rasul Bani Israil yang terakhir; dilahirkan tanpa bapa; ketika bayi dapat berkata-kata mempertahankan kebenaran ibunya; pengikut setia digelar al-Hawariyyun; diangkat ke langit. |
| 25 | Muhammad محمد | Keturunan Quraisy; digelar al-Amin, Khatam al-Nabiyyin dan Sayyid al-Mursalin; diutus kepada seluruh umat manusia hingga akhir zaman; mukjizat terbesar baginda ialah al-Quran al-Karim. |
Ringkasan daripada buku teks, ms. 92 hingga 97, dalam ayat sendiri.
Ayat al-Quran: buku teks, ms. 98.
Jangan tertukar: Nabi Ismail dihantar ke Makkah dan membantu membina Kaabah; Nabi Ishaq diutus kepada kaum Kanaan di Palestin. Nabi Yahya ialah putera Nabi Zakaria; Nabi Zulkifli ialah putera Nabi Ayub.
Padankan rasul dengan kaumnya: (a) Nabi Hud, (b) Nabi Salih, (c) Nabi Lut, (d) Nabi Syuaib.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
(a) Kaum Ad. (b) Kaum Thamud. (c) Kaum Sodom. (d) Penduduk Madyan.
Rumusan روموسن
| Tajuk | Isi penting |
|---|---|
| Dalil beriman kepada rasul | Surah al-Baqarah ayat 285; hadis Umar bin al-Khattab (rukun iman). |
| Nabi dan rasul | Rasul diperintah menyampaikan wahyu; nabi tidak. Wajib beriman kepada 25 rasul; nabi 124 000, rasul 313. |
| Sifat | Wajib: sidik, amanah, tabligh, fatanah. Mustahil: kizib, khianat, kitman, baladah. Harus: sifat manusia biasa. |
| Hikmah rasul daripada manusia | Contoh ikutan sempurna; kemuliaan manusia; mudah beriman dengan mukjizat; ujian kepada manusia. |
| Tugas rasul | Saksi, contoh teladan, menyeru mengabdikan diri kepada Allah SWT, berita gembira dan amaran. |
| Ismah | Rasul dipelihara Allah SWT daripada dosa kecil dan besar. |
| Mukjizat | Hissiyyah (dilihat, tidak kekal) dan maknawiyyah (difahami, kekal: al-Quran). |
| Ulul azmi | Lima: Nuh, Ibrahim, Musa, Isa, Muhammad SAW. |
| Kesan beriman | Bersyukur, mencintai rasul, mencontohi rasul, bahagia di dunia dan akhirat. |