Kertas latihan, bukan kertas rasmi KPM
RBT
Ujian Akhir Sesi Akademik
Reka Bentuk dan Teknologi
Tingkatan 3, 1 jam 30 minit, 70 markah
Nama
Kelas
Tarikh
Markah: / 70
Arahan
- Kertas soalan ini mengandungi tiga bahagian: Bahagian A, Bahagian B dan Bahagian C.
- Jawab semua soalan.
- Bahagian A: pilih satu jawapan yang betul.
- Bahagian B dan C: tulis jawapan anda di ruang yang disediakan.
Latihan menunjukkan jawapan semasa menjawab. Peperiksaan menetapkan masa dan menyembunyikan jawapan sehingga dihantar.
Bahagian A
10 markahJawab semua soalan. Setiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang betul.
1
Soalan 1
Pada peringkat Revolusi Industri yang manakah penemuan tenaga elektrik membolehkan produk dihasilkan dalam kuantiti yang lebih besar dan lebih cepat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Revolusi Industri 2.0 ditandai penemuan tenaga elektrik: produk dihasilkan dalam kuantiti lebih besar dan cepat (ms. 4). RI 1.0 menggantikan tenaga manusia dengan reka bentuk mekanikal, RI 3.0 menggunakan elektronik secara meluas dan RI 4.0 menggabungkan mekatronik dengan Internet benda.
2
Soalan 2
Antara berikut, yang manakah padanan komponen dengan elemen mekatronik yang betul?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Panel solar membekalkan arus kepada peranti, maka ia sistem elektrik (ms. 7). Galas bebola ialah sistem mekanikal, mikropengawal ialah sistem kawalan dan pengaturcaraan, dan pengubah ialah sistem elektrik.
3
Soalan 3
Seorang pelanggan memerlukan bekas bekal rekaan Kelab Reka Cipta dibekalkan dalam pelbagai warna. Pengurus projek mencatatkan permintaan itu dalam borang projek brief. Kriteria pertimbangan utama yang manakah dilengkapkan oleh catatan itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Persembahan menjawab soalan 'Bagaimanakah produk dipersembahkan?', contohnya dalam pelbagai warna (Jadual 2.2, ms. 44). Fungsi ialah kegunaan produk, kualiti ialah mutu pembuatan dan jangka masa ialah tempoh projek disiapkan.
4
Soalan 4
Pereka bentuk menulis dalam laporan: “Pemegang bateri plastik murah dan mudah dipasang, tetapi retak jika terjatuh.” Pernyataan ini menjelaskan justifikasi pemilihan teknologi yang mana?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Pernyataan itu menilai kebaikan (murah, mudah dipasang) dan keburukan (retak) komponen sebelum memilihnya, iaitu justifikasi kekuatan dan kelemahan (Jadual 2.5, ms. 51).
5
Soalan 5
Selepas menyapu syelek pada sebuah rak kayu, Hafiz perlu mencuci berus yang digunakan. Pelarut manakah yang betul untuk membersihkan berus itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Syelek dilarutkan dan dibersihkan dengan spirit bermetil (Jadual 2.16, ms. 90). Turpentin digunakan untuk cat licau, cat sembur dan tona kayu; thinner untuk varnish dan semburan lekar jernih.
6
Soalan 6
Sebuah projek menghasilkan 50 unit gantungan kunci. Kos bahan RM300.00, kos upah RM150.00 dan kos overhed RM50.00. Pengeluar mahu keuntungan 20% bagi setiap unit. Berapakah kos jualan seunit?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Jumlah modal = 300 + 150 + 50 = RM500.00. Kos seunit = 500 ÷ 50 = RM10.00. Untung 20% = RM2.00, maka kos jualan = 10.00 + 2.00 = RM12.00 (ms. 79). RM10.00 ialah kos seunit, RM2.00 ialah keuntungan seunit dan RM600.00 ialah jumlah jualan 50 unit.
7
Soalan 7
Murid ingin membuat garisan bersudut tepat pada papan dan menguji kepersegian bahan kerja itu. Alatan manakah yang paling sesuai?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Sesiku L digunakan untuk membuat garisan bersudut tepat dan menguji kerataan serta kepersegian (ms. 76). Pembaris keluli mengukur dan memindahkan ukuran; jangka lukis dan tolok penanda hanya menanda.
8
Soalan 8
Sebuah pasu gantung diuji di bengkel sekolah dengan menambah beban secara berperingkat sehingga talinya putus. Faktor seperti daya dan beban dikawal menggunakan peralatan. Apakah kaedah ujian ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Ujian makmal dijalankan di makmal atau bengkel dengan faktor yang dikawal oleh peralatan, contohnya ujian kekuatan dan beban (ms. 95). Ujian parameter dijalankan dalam situasi dan lokasi sebenar.
9
Soalan 9
Sebuah poster produk mempunyai simbol © pada sudut logonya. Apakah maksud simbol itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
© ialah hak cipta sesuatu produk. TM ialah cap dagangan yang belum didaftarkan dan ® ialah jenama yang telah mendapat kelulusan pendaftaran (ms. 135).
10
Soalan 10
Sebuah iklan jus oren menyatakan kandungan vitamin C dan peratus gula sebenar bagi setiap botol supaya pengguna percaya kepada produk itu. Iklan ini memenuhi ciri pengiklanan berkesan yang manakah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Maklumat yang tepat dan telus mendapat kepercayaan pengguna (Rajah 3.21, ms. 160). Kreatif memberi kesan psikologi; impak membuat pengguna teruja; mudah diingati menggunakan slogan atau tema.
Bahagian B
40 markahJawab semua soalan.
11
Soalan 11
Rajah 1 menunjukkan gambar rajah blok sebuah tong sampah automatik. Penutup tong terbuka apabila tangan pengguna berada di hadapannya.
Lengkapkan gambar rajah blok itu dengan memilih A, B, C atau D bagi setiap huruf P, Q, R dan S.
| A Mikropengawal | B Penderia inframerah |
| C Pemacu motor | D Motor AT |
[1 markah]
(a)Blok P
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
P ialah blok input yang mengesan tangan pengguna, iaitu penderia inframerah (ms. 21).
[1 markah]
(b)Blok Q
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Q ialah blok proses; mikropengawal memproses isyarat mengikut atur cara.
[1 markah]
(c)Blok R
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
R menerima isyarat daripada mikropengawal dan memacu motor, iaitu pemacu motor (output).
[1 markah]
(d)Blok S
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
S ialah motor AT yang menggerakkan penutup tong; ia juga bahagian output.
12
Soalan 12
Rajah 2 ialah carta Gantt bagi projek menghasilkan sebuah rak buku mini oleh Kelab Reka Cipta. Setiap tanda ✓ menunjukkan minggu aktiviti itu dijalankan.
[1 markah]
(a)Berapa minggu jumlah tempoh projek ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
10 minggu
Jumlah minggu ialah minggu terakhir yang mempunyai palang, iaitu minggu ke-10 (Dokumentasi), bukan jumlah panjang semua palang (ms. 74).
[1 markah]
(b)Berapakah bilangan aktiviti yang dijalankan serentak pada minggu ke-4?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
2
Minggu ke-4: Membuat lakaran (minggu 2 hingga 4) dan Menyediakan senarai bahan dan bajet (minggu 3 hingga 4).
[1 markah]
(c)Aktiviti manakah yang mengambil masa paling lama?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Membuat lakaran
Membuat lakaran mengambil 3 minggu (minggu 2 hingga 4); semua aktiviti lain 1 atau 2 minggu.
[1 markah]
(d)Aktiviti manakah yang dijalankan serentak dengan Pengujian dan penilaian pada minggu ke-8?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Membuat kemasan
Pengujian dan penilaian bermula pada minggu ke-8. Pada minggu itu hanya Membuat kemasan (minggu 7 hingga 8) turut dijalankan; Dokumentasi bermula pada minggu ke-9.
13
Soalan 13
Padankan setiap fungsi dengan peralatan yang betul.
[1 markah]
(a)Memegang bahan kerja semasa memotong dan melelas
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ragum meja
Ragum meja memegang bahan kerja semasa memotong dan melelas (ms. 76).
[1 markah]
(b)Memateri komponen elektronik pada papan litar
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Set memateri elektronik
Set memateri elektronik digunakan untuk memateri komponen elektronik.
[1 markah]
(c)Menggerudi lubang dan memasang skru
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mesin gerudi
Mesin gerudi menggerudi lubang dan memasang skru.
[1 markah]
(d)Memotong span dan polistirena
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pemotong styrofoam
Pemotong styrofoam memotong span dan polistirena.
14
Soalan 14
Kelab Reka Cipta menghasilkan 20 unit rak buku mini. Rajah 3 menunjukkan jadual anggaran kos bahan. Kos upah ialah RM144.00 dan kos overhed ialah RM24.00.
[1 markah]
(a)Hitung nilai P.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(b)Hitung jumlah kos bahan, Q.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(c)Hitung jumlah modal projek itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(d)Hitung kos pengeluaran seunit.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
15
Soalan 15
Kelab Reka Cipta menggunakan konsep SMART untuk merancang bajet projek. Pilih huruf S, M, A, R atau T yang mewakili setiap pernyataan.
[1 markah]
(a)Bajet RM500.00 dibahagikan kepada kos bahan RM300.00, kos upah RM150.00 dan kos overhed RM50.00.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
M
M (Measurable): pengagihan kewangan boleh diukur dengan angka (ms. 78).
[1 markah]
(b)Tujuan projek ditetapkan untuk menghasilkan 60 buah rak buku mini bagi perpustakaan sekolah.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
S (Specific): penetapan tujuan atau objektif.
[1 markah]
(c)Projek mesti disiapkan dalam masa 6 minggu dan wang yang ada mencukupi untuk tempoh itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
T
T (Time-bound): jangka masa ditetapkan dan sumber kewangan mencukupi.
[1 markah]
(d)Kelab menyemak sama ada bilangan ahli dan wang yang ada mampu menyiapkan projek itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
A (Attainable): boleh dicapai dari sudut keupayaan kewangan dan tenaga kerja.
16
Soalan 16
Rajah 4 menunjukkan empat jenis lukisan kerja, P, Q, R dan S, bagi komponen produk. Padankan setiap pernyataan dengan lukisan yang betul.
[1 markah]
(a)Lukisan piktorial 3D yang menggunakan garisan bersudut 30°
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
P ialah lukisan isometrik: piktorial 3D dengan garisan bersudut 30° (ms. 70).
[1 markah]
(b)Menggunakan simbol komponen untuk memudahkan pemasangan litar dengan tepat
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Q ialah lukisan skematik: litar menggunakan simbol komponen.
[1 markah]
(c)Menunjukkan bentuk 2D melalui pandangan atas, hadapan dan sisi, digunakan sebagai rujukan pembuatan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
R ialah unjuran ortografik: tiga pandangan 2D dengan ukuran sebenar.
[1 markah]
(d)Menunjukkan urutan pemasangan dan hubungan antara komponen
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
S ialah lakaran ceraian: komponen dipisahkan untuk menunjukkan urutan pemasangan dan kedudukan komponen (ms. 68).
17
Soalan 17
Jawab soalan berikut tentang bahan kemasan bagi sebuah produk kayu.
[1 markah]
(a)Pelarut yang betul untuk membersihkan berus selepas menyapu syelek.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Spirit bermetil
Syelek menggunakan spirit bermetil (Jadual 2.16, ms. 90).
[1 markah]
(b)Bahan kemasan yang menimbulkan warna asal dan ira kayu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tona kayu
Tona kayu menimbulkan warna asal dan ira kayu; pelarutnya turpentin.
[1 markah]
(c)Bahan kemasan yang menghasilkan permukaan licin, berkilat dan kalis air.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Cat licau
Cat licau dan cat sembur menghasilkan permukaan licin, berkilat dan kalis air.
[1 markah]
(d)Sebelum menyapu tona kayu, suis pada produk dibalut dengan bahan ini supaya tidak terkena tona.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Masking tape
Suis dibalut dengan masking tape sebelum tona kayu disapu (ms. 91).
18
Soalan 18
Sepuluh orang pengguna mencuba sebuah Penyapu Meja Mini di kantin sekolah. Mereka kemudian mengisi borang soal selidik. Jadual 1 menunjukkan bilangan pengguna yang menjawab “Ya”.
| Aspek | Bilangan menjawab “Ya” (daripada 10) |
|---|---|
| Kefungsian | 9 |
| Ergonomik | 6 |
| Reka bentuk dan nilai estetika | 8 |
| Keselamatan | 4 |
[1 markah]
(a)Apakah peratus pengguna yang menjawab “Ya” bagi aspek kefungsian?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
90%
9 ÷ 10 × 100 = 90% (ms. 96).
[1 markah]
(b)Aspek manakah yang paling perlu ditambah baik?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Keselamatan
Keselamatan mendapat bilangan “Ya” paling rendah, iaitu 4 daripada 10 (40%).
[1 markah]
(c)Pengguna mencuba penyapu itu di kantin sekolah, iaitu dalam situasi dan lokasi sebenar. Apakah kaedah ujian ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ujian parameter
Ujian parameter dijalankan dalam situasi dan lokasi sebenar untuk menentukan kefungsian, kesesuaian dan kebolehgunaan (ms. 95).
[1 markah]
(d)Cadangkan satu penambahbaikan bagi aspek yang paling lemah di (b).
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 1 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
19
Soalan 19
Rajah 5 menunjukkan aliran pemasaran sebuah produk daripada pengeluar kepada pengguna. Dua kotak, P dan Q, dibiarkan kosong.
[1 markah]
(a)Apakah aktiviti P?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pergudangan
Selepas pengeluar, produk disimpan dalam gudang (ms. 126).
[1 markah]
(b)Apakah aktiviti Q?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Promosi
Promosi (pengiklanan, promosi jualan, jualan langsung dan publisiti) datang selepas pengangkutan dan sebelum perniagaan.
[1 markah]
(c)Aktiviti melabel dan membungkus produk sebelum dihantar dilakukan pada kotak
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Aktiviti akhir seperti melabel dan membungkus dilakukan di gudang, iaitu P (Pergudangan).
[1 markah]
(d)Sebuah syarikat membeli 5 buah van untuk perniagaan penghantaran. Apakah jenis pengguna syarikat itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pengguna organisasi
Pengguna organisasi membeli produk untuk kegiatan perniagaan; pengguna akhir membeli untuk kegunaan peribadi, keluarga atau isi rumah.
20
Soalan 20
Tandakan Betul atau Salah bagi setiap pernyataan tentang penjenamaan produk.
[1 markah]
(a)Simbol ® menunjukkan jenama itu telah mendapat kelulusan pendaftaran.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓ Betul
® bermaksud jenama telah mendapat kelulusan pendaftaran (ms. 135).
[1 markah]
(b)Kerjasama Proton dengan Honda untuk menghasilkan Proton Perdana ialah rakan strategik perniagaan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗ Salah
Proton Perdana ialah rakan perkongsian teknologi dan produk kerana teknologi dua pengeluar digabungkan untuk menghasilkan produk baharu. Rakan strategik perniagaan ialah menjenamakan semula model sedia ada, contohnya MODENAS.
[1 markah]
(c)Kesetiaan jenama ialah pilihan pengguna untuk kekal dengan produk dan jenama tertentu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓ Betul
Kesetiaan ialah pilihan pengguna untuk kekal dengan jenama kerana kredibiliti, kualiti, reka bentuk dan harga (ms. 136).
[1 markah]
(d)Radio menyampaikan iklan melalui visual dan audio.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗ Salah
Radio hanya menyampaikan audio; televisyen menyampaikan visual dan audio (ms. 144).
Bahagian C
20 markahJawab semua soalan. Jika soalan meminta lakaran, lakarkan di atas sehelai kertas, kemudian tandakan lakaran anda dengan skema.
21
Soalan 21
Sebuah kedai buku menempah pemegang telefon pintar daripada Kelab Reka Cipta. Jadual 2 ialah sebahagian catatan dalam borang projek brief.
Kelab itu menyediakan dua cadangan produk, J daripada akrilik dan K daripada kayu. Rajah 6 menunjukkan anggaran kos bagi 40 unit.
| Bil. | Catatan pelanggan |
|---|---|
| (i) | Kedai memerlukan 40 unit untuk dijual pada musim persekolahan. |
| (ii) | Kos pengeluaran seunit tidak boleh melebihi RM15.00. |
[2 markah]
(a)Kenal pasti kriteria projek brief bagi catatan (i) dan catatan (ii).
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(b)Hitung nilai P dan kos pengeluaran seunit bagi Produk J.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(c)Produk manakah yang memenuhi kehendak pelanggan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Produk J
Kos seunit J ialah RM12.40, tidak melebihi RM15.00. Kos seunit K = 620.00 ÷ 40 = RM15.50, melebihi RM15.00.
[1 markah]
(d)Wajarkan pilihan anda di (c) dengan angka.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(e)Pada kertas kosong, lakarkan lakaran isometrik Produk J. Labelkan nama produk dan bahan yang digunakan. Kemudian semak lakaran anda dengan skema.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(f)Namakan satu bahan kemasan yang sesuai untuk akrilik dengan pelarutnya. Seterusnya, nyatakan satu ujian yang boleh dijalankan untuk menilai kekuatan produk itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
22
Soalan 22
Puan Sarimah mengusahakan perniagaan Kerepek Sari yang menjual kerepek ubi keledek di seluruh negara. Sasaran pelanggannya ialah remaja. Rajah 7 menunjukkan dua cadangan logo, J dan K.
[1 markah]
(a)Apakah jenis penjenamaan bagi logo J?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bentuk persendirian
Logo J menonjolkan watak individu pelopor produk, iaitu bentuk persendirian (trade character), seperti Mak Siti (ms. 135).
[1 markah]
(b)Apakah maksud simbol ® pada logo K?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Jenama telah mendapat kelulusan pendaftaran
® bermaksud jenama telah mendapat kelulusan pendaftaran.
[2 markah]
(c)Kerepek Sari bersama Syarikat Mutiara, pengeluar sos cili, menggabungkan teknologi masing-masing untuk menghasilkan kerepek perisa sos cili yang baharu. Namakan jenis pengukuhan penjenamaan ini dan nyatakan satu faedahnya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(d)Puan Sarimah ingin mengiklankan kerepek itu ke seluruh negara dengan kos yang berpatutan. Pilih satu media pengiklanan yang sesuai dan wajarkan pilihan anda.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(e)Jadual 3 menunjukkan analisis satu iklan Kerepek Sari berdasarkan ciri pengiklanan yang berkesan (✓ = ada, ✗ = tiada).
Kira jumlah ✓. Kemudian cadangkan satu penambahbaikan bagi satu ciri yang bertanda ✗.
| Ciri | Ada atau tiada |
|---|---|
| Kreatif | ✓ |
| Memberikan impak | ✗ |
| Mesej yang jelas | ✓ |
| Maklumat yang tepat | ✗ |
| Mudah diingati | ✓ |
| Unsur unik dan tersendiri | ✓ |
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(f)Sebuah poster Kerepek Sari memaparkan dua bungkusan bersebelahan: bungkusan kerepek lama yang nipis dan lembap, serta bungkusan Kerepek Sari yang rangup, dengan tulisan “Lebih rangup, harga sama”. Kenal pasti kaedah reka bentuk pengiklanan yang digunakan dan berikan satu sebab.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
Jadual Spesifikasi Ujian (JSU)
| Bab | Mengingat | Memahami | Mengaplikasi | Menganalisis | Menilai | Mencipta | Item | markah |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Aplikasi teknologi: Reka bentuk mekatronik | 1 (1) | 1 (1) | 1 (4) | – | – | – | 3 | 6 |
| 2. Pembangunan produk | 3 (9) | 3 (6) | 5 (11) | 2 (8) | – | 1 (10) | 14 | 44 |
| 3. Reka bentuk dalam perniagaan | 1 (1) | 2 (8) | 1 (1) | – | 1 (10) | – | 5 | 20 |
| Jumlah | 5 (11) | 6 (15) | 7 (16) | 2 (8) | 1 (10) | 1 (10) | 22 | 70 |
Setiap petak menunjukkan item (markah).