Bahasa Melayu nota, tema 4

Menjulang harapan di bumi bertuah

Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 4 KSSM (2016), halaman 43–56

Matlamat bab ini

Murid boleh mendengar, menyebut semula dan menyusun fakta serta hujah daripada pelbagai situasi dengan betul, tepat dan bermakna (1.3.1)
Murid boleh mendengar dan memberikan respons dengan mengutamakan aspek kejelasan, nada dan kefasihan (1.2.1)
Murid boleh membaca, mengenal pasti dan menjelaskan maklumat tersurat dan tersirat daripada bahan primer (2.2.1)
Murid boleh membaca skrip drama dengan intonasi yang betul dan nada yang sesuai (2.1.2)
Murid boleh menulis dan melengkapkan maklumat dalam pelbagai bahan mengikut situasi dan keperluan, termasuk kertas cadangan (3.3.1)
Murid boleh memahami dan mengapresiasi gurindam serta menyatakan respons peribadi (4.1.2)
Murid boleh mengenal pasti dan menggunakan golongan kata nama dengan betul mengikut konteks (5.2.1)

Tema 4 membawa kita meninjau pertanian, penternakan dan perikanan sebagai sumber pendapatan dan harapan negara. Pelajar membaca data eksport, laporan ternakan, skrip drama, profil tokoh, kertas cadangan, resipi dan surat tentang herba. Kemahiran utama ialah menyusun fakta dan hujah, memahami maklumat tersurat dan tersirat, menulis kertas cadangan dan menggunakan golongan kata nama.

Unit	Kemahiran	Bahan dalam buku teks	ms.
Semerah Rozel	Mendengar dan bertutur (1.3.1)	“Asam yang Manis”: penanaman dan eksport rozel	44–45
Terbaik dari Kolam	Membaca (2.2.1)	“Mengintai Habitat Udang Harimau”	46–47
Realisasikan Impian	Membaca skrip, tatabahasa (2.1.2, 5.2.1)	Drama “Arnab, Si Pencuri Hati”	48–49
Serikandi Berjasa!	Mendengar, seni bahasa (1.2.1, 4.1.2)	“Wanita Berjiwa Perkasa”; “Gurindam Hati Waja”	50–51
Sinar Baharu Penternak Jaya	Menulis (3.3.1)	Iklan dan panduan kertas cadangan	52–53
Teka Silang Tarsia; Juadah Penambat Selera; Petua Nenek untuk Sihat	Mendengar, membaca, tatabahasa	Teka silang; kerabu rumpai laut; surat herba	54–56

4.1Semerah Rozel: fakta dan hujah (ms. 44–45)

Rozel (Hibiscus sabdariffa L.) ditanam kerana kaliksnya yang merah. Rantaian pengeluarannya mengikut urutan:

Pejabat pertanian membekalkan biji benih kepada petani.
Benih disemai di dalam dulang semaian.
Anak pokok dipindahkan ke batas selepas 14 hari, dengan jarak tanaman yang tertentu.
Rozel yang matang dituai.
Penggredan dijalankan di Pusat Pemprosesan Makanan.
Hasil diproses menjadi jus, air kordial dan jem, lalu dipasarkan di dalam dan luar negara.

Anak pokok rozel ditanam berbaris di batas tanah — Anak pokok rozel dipindahkan ke batas selepas 14 hari disemai.

Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 4, ms. 44.

Botol jus rozel, air kordial rozel dan jem rozel — Produk daripada rozel: jus, air kordial dan jem.

Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 4, ms. 44.

Tahun	Kuantiti (kg)	Pendapatan (RM)	Kontena
2016	11 527.9	85 303.84	4
2017	15 730.3	120 990.99	6
2018	17 325.8	132 542.31	6

Eksport rozel ke Australia (sumber dalam buku: Pusat Pemprosesan Makanan FAMA, Rengit, Johor), ms. 45.

Fakta ialah perkara benar yang boleh dibuktikan (contoh: kuantiti eksport 2018 ialah 17 325.8 kg). Hujah ialah pandangan yang disokong oleh fakta (contoh: eksport rozel menguntungkan kerana pendapatan meningkat setiap tahun).

Susun hujah: pernyataan isi, fakta sokongan, kesimpulan. Hubungkan dengan penanda wacana seperti oleh sebab itu, selain itu dan sebagai contohnya.

Mengira daripada jadual

Pertambahan kuantiti 2016 ke 2018 = 17 325.8 − 11 527.9 = 5 797.9 kg. Pertambahan pendapatan = 132 542.31 − 85 303.84 = RM47 238.47. Harga purata 2018 = 132 542.31 ÷ 17 325.8 ≈ RM7.65 sekilogram.

Pada tahun manakah bilangan kontena tidak berubah berbanding tahun sebelumnya?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

2018: 6 kontena, sama seperti 2017.

4.2Terbaik dari Kolam: maklumat tersurat dan tersirat (ms. 46–47)

Bahan “Mengintai Habitat Udang Harimau” (Zahid bin Ithnain) menerangkan penternakan Penaeus monodon:

Habitat: air payau masin; kolam dibina berhampiran sungai dan laut.
Kualiti air: suhu, pH, oksigen terlarut dan kemasinan diperiksa seminggu sekali; suhu sesuai 25°C hingga 32°C.
Ancaman: penyakit daripada benih dan kawalan air; memerang, ketam dan burung.
Simptom sakit: hilang selera makan, insang hitam, kulit kusam; udang sakit diasingkan ke kolam lain.
Makanan: manual (empat kali sehari) atau automatik (auto feeder berpenggera).
Kincir air: beroperasi 24 jam; membekalkan oksigen, membentuk arus yang mengumpulkan sisa kumbahan di dasar.
Pasaran: tempatan dan eksport (Korea, Singapura, China); dingin beku, segar atau separa masak.

Negeri (2017)	Tan metrik
Kedah	24.73
Pulau Pinang	298.43
Perak	4 630.08
Johor	171.95
Sabah	4.00

Pengeluaran udang harimau dari kolam air payau/masin, ms. 47 (nilai dalam RM turut diberi dalam buku).

Tersurat dan tersirat

Tersurat: “Jika suhu air di bawah 25°C, udang hilang selera makan.” Tersirat: penternak mesti sentiasa memantau suhu kolam, dan itulah sebabnya kincir air dipasang.

Kesilapan lazim: menyalin ayat penuh sebagai jawapan maklumat tersirat. Tersirat ialah kesimpulan yang kita buat sendiri daripada petunjuk dalam teks.

Perak menghasilkan 4 630.08 tan metrik daripada jumlah 5 129.19 tan metrik. Apakah peratusnya (hampir)?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

4 630.08 ÷ 5 129.19 × 100 ≈ 90.3%.

4.3Realisasikan Impian: skrip drama dan kata nama (ms. 48–49)

Drama “Arnab, Si Pencuri Hati” menampilkan Luqman, Adora dan Nuyah yang memilih projek ternakan arnab untuk Kelab Pertanian. Hujah Adora: arnab cepat membiak, daging sedap dan rendah kolesterol, tiga jenisnya (hiasan, bulu, pedaging) boleh dipasarkan, dan sangkar murah daripada kayu terpakai. Luqman menambah bahawa sate arnab yang dimakannya di Bandung berdaging lembut dan manis.

Jenis arnab	Baka (contoh)	Kegunaan
Hiasan	Netherland Dwarf, Holland Lop	Tarikan taman pertanian
Pedaging	New Zealand White, California	Daging, dijual mentah atau siap dimasak
Bulu	(tidak dinamakan)	Dipasarkan juga

Membaca skrip: tanda kurungan ialah arahan pentas (tidak dibaca kuat); ikut tanda baca untuk nada dan intonasi (seruan, soalan, pujukan).

Golongan kata nama	Contoh dalam bahan
Nama khas	Luqman, Bandung, Indonesia, Cikgu Mashita, Kelab Pertanian
Nama am konkrit	arnab, sangkar, kayu, wakaf
Nama am abstrak	rezeki, idea, cadangan, kenangan

Peribahasa dalam drama: Untung sabut timbul, untung batu tenggelam = nasib seseorang berbeza; bertangguh itu pencuri masa = menangguhkan kerja membazirkan masa.

Golongkan cadangan dan sangkar.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Cadangan: kata nama am abstrak. Sangkar: kata nama am konkrit.

4.4Serikandi Berjasa! Tokoh dan gurindam (ms. 50–51)

“Wanita Berjiwa Perkasa” memperkenalkan Puan Hajah Zaiton binti Haji Mohd Yusof, aktif dalam PPK Setiu, pengerusi PeladangNita Negeri Terengganu dan ketua usahawan wanita daerah Setiu. Beliau menerima anugerah usahawanita (2012) dan Tokoh PeladangNita Kebangsaan (2017). Projeknya: tanaman tembikai, madu lebah kelulut di ladang stevia, kedai kek dan minyak ekstrak daun gelam.

Gurindam ialah puisi tradisional yang biasanya dua baris serangkap; baris pertama ialah syarat (bermula “Jika …”) dan baris kedua ialah akibat atau jawapan. Rimanya lazimnya a, a.

Syarat (baris 1)	Akibat (baris 2)
Jika teguh azam dan cita	Yang dibuat menjadi nyata
Jika kau asah potensi diri	Yang diusahakan pasti menjadi
Jika hidup selalu berbakti	Namamu harum tersemat di hati

Petikan ringkas daripada “Gurindam Hati Waja” (Alias bin Derais), ms. 51.

Nilai: azam, ketabahan, ilmu, muafakat, kreativiti dan bakti. Ungkapan bertulang besi, berurat dawai bermaksud kuat dan gagah.

Apakah akibat jika bekerja mengutamakan muafakat, menurut gurindam?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Semua usaha membawa berkat.

4.5Kertas cadangan (ms. 52–53)

Iklan Program Pencarian Penternak Jaya Muda: warganegara Malaysia, berumur 18 hingga 40 tahun, telah memulakan projek penternakan, telah mengikuti kursus teknikal dan memiliki tanah; hadiah barangan bernilai sehingga RM20 000; peserta membawa kertas cadangan ke temu duga.

Bahagian	Kandungan
1. Tajuk	Berkaitan dengan projek
2. Latar belakang / rasional	Kepentingan dan sebab projek
3. Objektif	Perkara yang dihasratkan
4. Jangka masa	Tempoh pelaksanaan
5. Sasaran pasaran	Lokasi pasaran
6. Anggaran belanjawan	Anggaran kos

Melengkapkan maklumat: tentukan situasi dan keperluan, tentukan maklumat yang diperlukan, teliti maklumat sedia ada, rujuk pelbagai bahan, kemudian tulis mengikut susunan yang sesuai.

Kesilapan lazim: menulis objektif yang sama dengan tajuk. Objektif ialah hasil yang mahu dicapai, contohnya “menghasilkan 50 ekor arnab pedaging dalam enam bulan”.

4.6Teka silang, kerabu rumpai laut dan petua nenek (ms. 54–56)

Teka silang Tarsia (ms. 54): padankan soalan dengan jawapan, misalnya sarang burung layang-layang dijadikan minuman berkhasiat.
Kerabu rumpai laut (ms. 55): bahan utama ialah rumpai laut (80 g) bersama timun, epal hijau, bawang, cili, udang kering dan limau. Langkah: rendam dan potong rumpai laut, tumbuk bahan sambal, gaul dan hidang. Resipi ialah teks prosedur dengan langkah berurutan.
Petua nenek (ms. 56): surat kepada Noreen tentang herba: bunga raya putih (bisul), kaduk (sakit gigi), senduduk (cirit-birit), serai (minyak urut, aromaterapi).

Kata nama dalam surat: herba, nenek, bunga raya = nama am; Noreen, Nurul Hayati = nama khas; ilmu, kesihatan = nama am abstrak.

4.7Ringkasan

Topik	Perkara penting
Rozel	14 hari semaian; produk jus, kordial, jem; eksport meningkat 2016 hingga 2018
Udang harimau	Air payau; 25°C hingga 32°C; kincir air; Perak pengeluar terbesar 2017
Drama	Arnab; tiga jenis; nada dan intonasi; kata nama khas, am, abstrak
Gurindam	Syarat dan akibat (“Jika …”); nilai azam, muafakat, bakti
Kertas cadangan	Tajuk, rasional, objektif, jangka masa, sasaran, belanjawan