Pendidikan Islam nota, topik 21
Sirah: Kemunculan Tokoh Empat Mazhab
Buku teks Pendidikan Islam Tingkatan 4 KSSM, halaman 179–186
Matlamat bab ini
- {'Murid boleh menerangkan riwayat hidup empat tokoh mazhab': 'Imam Abu Hanifah, Imam Malik, Imam al-Syafie dan Imam Ahmad (5.13.1)'}
- Murid boleh menjelaskan sumbangan setiap tokoh mazhab dalam tamadun Islam, iaitu karya, kaedah hukum, murid dan penyebaran mazhab (5.13.2)
- Murid boleh menghuraikan iktibar daripada kegigihan tokoh mazhab dan mencontohi sifat peribadi mereka (5.13.3)
Pelajaran 21 memperkenalkan empat imam mazhab امام٢ مذهب yang menjadi rujukan umat Islam dalam bidang fikah. Bagi setiap imam, ingat enam perkara: nama penuh, lahir dan wafat, sifat peribadi, guru, karya dan kaedah hukum, serta murid dan penyebaran mazhab.
21.1Riwayat hidup empat tokoh mazhab روايت هيدوڤ امڤت توكوه مذهب
Mazhab مذهب: kaedah dan pegangan seorang imam dalam memahami dalil serta mengeluarkan hukum fikah. Kunyah كنية: nama gelaran yang bermula dengan Abu (bapa kepada ...).
Jadual: buku teks Pendidikan Islam Tingkatan 4, ms. 179.
| Imam | Nama penuh | Lahir | Wafat | Kunyah |
|---|---|---|---|---|
| Abu Hanifah ابو حنيفة | al-Nu'man bin Thabit al-Kufi | 80 H, Kufah | 150 H | Abu Hanifah |
| Malik مالك | Malik bin Anas al-Madani | 93 H, Madinah | 179 H | Abu Abdullah |
| al-Syafie الشافعي | Muhammad bin Idris al-Syafie | 150 H, Gaza | 204 H | Abu Abdullah |
| Ahmad احمد | Ahmad bin Muhammad bin Hanbal | 164 H, Baghdad | 241 H | Abu Abdullah |
Buku teks, ms. 179 hingga 182. H = tahun hijrah.
Imam al-Syafie lahir pada tahun 150 H, iaitu tahun Imam Abu Hanifah wafat. Rantai guru dan murid mengikut tahun lahir: Imam Malik (93 H) guru kepada Imam al-Syafie (150 H), dan Imam al-Syafie guru kepada Imam Ahmad (164 H).
Sifat peribadi dan guru صيفت ڤريبادي دان ڬورو
| Imam | Sifat peribadi (buku teks) | Guru yang tersohor |
|---|---|---|
| Abu Hanifah | Sangat memuliakan ilmu pengetahuan; kuat beribadah (qiamullail, berpuasa sepanjang tahun, khatam al-Quran); pemurah dan penyayang; tidak terpengaruh dengan tawaran pangkat dan kedudukan. | Hammad bin Abi Sulaiman, 'Ata' bin Yasar, 'Amru bin Dinar |
| Malik | Amat mencintai Rasulullah SAW (tidak menunggang kuda di Madinah kerana menghormati jasad baginda); menghormati ilmu dan berpegang pada prinsip "murid mencari guru"; memulakan majlis hadis dengan berpakaian bersih dan berwangi-wangian; sanggup berkorban harta demi ilmu. | Nafi' al-Madani, Muhammad bin Syihab al-Zuhri, Yahya bin Said al-Ansari |
| al-Syafie | Tinggal bersama Arab badwi untuk menguasai bahasa, kesusasteraan dan kebudayaan Arab; bermusafir jauh kerana cintakan ilmu; berani menegakkan kebenaran ketika berdepan fitnah dan Khalifah Harun al-Rasyid; pemurah kepada fakir miskin walaupun hidup sederhana; wara' dan kuat beribadah. | Malik bin Anas, Sufyan bin 'Uyainah, Muslim Khalid al-Zanji |
| Ahmad | Sentiasa menuntut ilmu walaupun sudah menjadi imam yang masyhur; sangat pemaaf; banyak membaca dan menghafaz al-Quran sejak kecil; kuat beribadah sunat (nawafil); sanggup diseksa demi mempertahankan akidah. | al-Syafie, Abu Yusuf al-Qadi, Hammad bin Khalid |
Ringkasan daripada buku teks, ms. 179 hingga 182, dengan kata-kata sendiri.
Ujian Imam Ahmad اوجيان امام احمد
Imam Ahmad dipenjara dan diseksa pada zaman pemerintahan Khalifah al-Ma'mun kerana beliau berpegang teguh bahawa al-Quran bukan makhluk, walaupun dipaksa mengakui sebaliknya. Ini menunjukkan keteguhan beliau mempertahankan akidah (buku teks, ms. 182).
Tiga imam (Malik, al-Syafie, Ahmad) berkunyah Abu Abdullah. Hanya Imam Abu Hanifah berkunyah Abu Hanifah. Jangan jawab "Abu Abdullah" bagi Imam Abu Hanifah.
Siapakah gurunya Imam al-Syafie yang juga imam mazhab, dan siapakah murid Imam al-Syafie yang menjadi imam mazhab?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Guru: Imam Malik bin Anas. Murid: Imam Ahmad bin Hanbal.
21.2Sumbangan tokoh dalam tamadun Islam سومبڠن توكوه دالم تمدون إسلام
| Imam | Karya | Kaedah hukum | Murid tersohor | Mazhab tersebar di |
|---|---|---|---|---|
| Abu Hanifah | al-Fara'id; al-Fiqh al-Akbar; al-'Alim wa al-Muta'allim | Fatwa sahabat, qiyas, istihsan, ijmak, 'urf | Abu Yusuf, Muhammad bin al-Hasan al-Syaibani, Zufar bin al-Huzail | Seluruh Asia Tengah dan Eropah |
| Malik | al-Muwatta' | Amalan penduduk Madinah, qiyas, maslahah mursalah | al-Syafie, Abdullah bin Abdul Hakam, Abdul Rahman bin Qasim | Mesir, Andalus, Tunisia dan Afrika |
| al-Syafie | al-Risalah; al-Umm; al-Musnad | Ijmak, qiyas, istidlal | Ahmad bin Hanbal, Abu Ya'qub Yusuf al-Buwaiti, Abu Ibrahim Ismail al-Muzani | Mesir, Iraq, Perancis, Syria, Malaysia, China, Indonesia, Brunei, Pakistan, India |
| Ahmad | al-Musnad; al-Tarikh; al-'Illah | Fatwa sahabat, qiyas, istishab | Hasan bin Musa, Hanbal bin Ishaq, al-Walid bin Muslim | Baghdad, Mesir, Najd |
Buku teks, ms. 183 dan 184. Senarai kaedah disusun semula daripada kotak "Mengasaskan mazhab berdasarkan".
- Qiyas قياس digunakan oleh keempat-empat imam; istihsan dan 'urf ialah ciri Mazhab Hanafi; maslahah mursalah dan amalan penduduk Madinah ciri Mazhab Maliki; istidlal dalam Mazhab Syafie; istishab dalam Mazhab Hanbali.
- Ijmak disebut bagi Mazhab Hanafi dan Mazhab Syafie.
- Karya yang berkongsi nama: al-Musnad ialah karya Imam al-Syafie dan Imam Ahmad.
Murid tidak semestinya imam. Imam al-Syafie ialah murid Imam Malik dan guru Imam Ahmad. Jangan tertukar al-Muwatta' (Imam Malik) dengan al-Umm dan al-Risalah (Imam al-Syafie).
Pasangkan imam dengan karya: (i) al-Muwatta' (ii) al-Umm (iii) al-Fiqh al-Akbar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
(i) Imam Malik; (ii) Imam al-Syafie; (iii) Imam Abu Hanifah.
21.3Iktibar daripada kegigihan tokoh اعتبار درڤد كأوڠڬولن توكوه
Sebagai umat Islam, kita hendaklah (buku teks, ms. 185):
- mencontohi keistimewaan dan kebesaran imam mazhab dalam menuntut ilmu sebagai bukti kecintaan terhadap ilmu;
- menghormati perbezaan pendapat antara mazhab supaya masyarakat hidup harmoni;
- mengamalkan ilmu yang dipelajari supaya hidup diberkati Allah SWT;
- memperkembangkan ilmu dan kepakaran yang dimiliki agar memberi manfaat kepada manusia sejagat;
- meneliti sumber ilmu supaya tidak terpisah daripada syariat Islam.
Nota guru (5.12.5): murid bersungguh-sungguh menguasai ilmu secara beradab dan istiqamah.
Aktiviti dan penilaian
Buku teks (ms. 186) meminta murid: membina peta pemikiran sifat peribadi imam yang boleh dicontohi; menjalankan aktiviti Hot Seat tentang kemunculan mazhab fikah; mencatat riwayat hidup empat imam; menjelaskan dua sumbangan imam; dan menghuraikan iktibar. Soalan pemikiran: bagaimana anda mencontohi mereka untuk menjadi murid yang cemerlang dunia dan akhirat?
Nyatakan dua iktibar daripada kegigihan imam mazhab.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: mencintai dan bersungguh-sungguh menuntut ilmu; menghormati perbezaan pendapat antara mazhab; mengamalkan ilmu; memperkembangkan ilmu untuk manfaat manusia; meneliti sumber ilmu supaya selari dengan syariat Islam.
Rumusan روموسن
| Imam | Ingat |
|---|---|
| Abu Hanifah | 80 H Kufah; 150 H; istihsan dan 'urf; al-Fiqh al-Akbar; Asia Tengah dan Eropah |
| Malik | 93 H Madinah; 179 H; amalan Madinah dan maslahah mursalah; al-Muwatta'; Mesir, Andalus, Tunisia, Afrika |
| al-Syafie | 150 H Gaza; 204 H; ijmak, qiyas, istidlal; al-Risalah, al-Umm; termasuk Malaysia |
| Ahmad | 164 H Baghdad; 241 H; fatwa sahabat dan istishab; al-Musnad; Baghdad, Mesir, Najd |