Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 1
Pergerakan Berirama
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 4 KSSM, halaman 2–16
Matlamat bab ini
- Murid boleh melakukan pelbagai corak pergerakan tarian sewang dan tarian singa mengikut muzik (1.1)
- Murid boleh menyatakan latar belakang, ragam dan susunan gerak tari Sewang Semak Alam (1.1, 2.1)
- Murid boleh menerangkan pergerakan asas tarian singa dan urutan sepuluh langkahnya (1.1, 2.1)
- Murid boleh mengenal pasti pergerakan lokomotor, bukan lokomotor dan konsep pergerakan dalam gerak tari (2.1)
- Murid boleh mengimprovisasi dan mereka cipta tarian secara berkumpulan dengan kerjasama, keyakinan dan komunikasi (1.1, 5.1, 5.2, 5.3)
- Murid boleh menilai persembahan rakan menggunakan kriteria dan markah (5.4)
Unit ini memperkenalkan pergerakan berirama melalui dua tarian tradisional Malaysia, iaitu tarian sewang (orang asli) dan tarian singa (masyarakat Cina). Anda belajar langkah asasnya, mengimprovisasi dan mereka cipta tarian secara berkumpulan.
1.1Pergerakan berirama
Pergerakan berirama ialah gerak tari yang melibatkan kesedaran tubuh badan, kesedaran ruang, kualiti pergerakan dan hubungan, dilakukan mengikut alunan muzik.
| Unsur | Maksud ringkas |
|---|---|
| Kesedaran tubuh badan | Bahagian badan yang bergerak dan bentuk badan semasa bergerak |
| Kesedaran ruang | Di mana badan bergerak: arah, aras dan laluan |
| Kualiti pergerakan | Bagaimana badan bergerak: laju atau perlahan, kuat atau lembut |
| Hubungan | Dengan siapa atau apa penari bergerak: rakan, kumpulan dan props |
Pergerakan lokomotor memindahkan badan dari satu tempat ke tempat lain (berjalan, melompat). Pergerakan bukan lokomotor dibuat di tempat yang sama (condong, putar, ayun). Setiap tarian perlu mengandungi kedua-duanya serta konsep pergerakan.
Namakan empat unsur yang terlibat dalam pergerakan berirama.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kesedaran tubuh badan, kesedaran ruang, kualiti pergerakan dan hubungan.
1.2Tarian sewang
Sewang ialah tarian suku kaum orang asli. Asalnya dilakukan untuk tujuan perubatan dengan unsur spiritual dan ritual, kini dipersembahkan sebagai tarian kebudayaan.
- Penari membentuk bulatan semasa persembahan.
- Diiringi alat muzik daripada alam semula jadi seperti ketukan buluh. Alat terpenting ialah centung, dimainkan oleh empat orang.
- Jenis sewang: chechen, gamok, panoh, penhei dan manjai.
Sewang Semak Alam
Tarian etnik suku kaum Semelai di Negeri Sembilan, diiringi lagu Rambutan Gading. Sewang = tarian, Semak = orang, Alam = alam semula jadi. Gerak tari lelaki dan perempuan berbeza, tetapi gabungan keduanya menjadikan tarian ini unik.
Jadual gerak tari: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 10.
| Penari | Ragam utama |
|---|---|
| Lelaki (9 ragam) | Nginjak Tanah, Mengintai Sisi, Menyumpit, Berjalan Puyuh, Semak Kuis, Mengetuk Bumi, Alam Berputar, Mengajuk Burung, Menyapu Diri |
| Perempuan (7 ragam) | Nginjak Tanah, Mencari, Memetik Buah, Alam Berputar, Pepatung, Semak Kuis, Mencium Bunga |
Membaca kiraanRagam lelaki 1 ialah Nginjak Tanah 3 x 8: tiga set lapan kiraan, iaitu 3 x 8 = 24 kiraan. Ulang Mengintai Sisi 1 x 4 ialah setengah set lapan.
Ragam tidak sama bagi lelaki dan perempuan. Menyumpit dan Mengetuk Bumi hanya untuk lelaki; Pepatung dan Mencium Bunga hanya untuk perempuan.
Ruang tarian dihiasi daun kelapa yang dianyam, dan penari memakai daun kelapa sebagai aksesori di kepala, badan dan pinggang.
Apakah maksud perkataan Sewang, Semak dan Alam?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sewang = tarian, Semak = orang, Alam = alam semula jadi.
1.3Tarian singa
Tarian singa ialah tarian tradisional dan adat warisan masyarakat Cina. Penari meniru pergerakan singa dengan kostum kepala singa, lazimnya semasa Tahun Baru Cina.
- Dipersembahkan oleh dua penari: seorang di bahagian hadapan (kepala), seorang di belakang (ekor).
- Diiringi gong, simbal dan gendang bertalu-talu.
- Berasal dari China lebih seribu tahun dahulu. Dua gaya popular: tarian singa utara dan selatan.
Langkah asas tarian singa: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 11.
| Langkah | Ciri utama |
|---|---|
| 1 | Kedudukan bersedia; kaki dibuka seluas bahu, fleksi lutut dan kuatkan kekuda; tangan memegang kepala singa |
| 2 | Kaki kanan diangkat ke sisi dengan fleksi lutut; badan dipusing sedikit ke kanan |
| 3 dan 4 | Badan digerakkan ke bawah, fleksi lutut hingga paras terendah, kaki kiri diluruskan ke sisi |
| 7 dan 8 | Kaki dibuka seluas bahu; kaki kanan (langkah 7) atau kiri (langkah 8) diangkat separas dada dan digoyang ke hadapan dan ke belakang |
| 9 | Lutut kanan fleksi ke atas separas paha; kepala singa diangkat tinggi seperti leher dipanjangkan |
Urutan pergerakan singa
Jadual langkah tarian singa: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 13.
Urutan bercerita: tidur, terjaga, beri hormat, melompat mencari sesuatu, jumpa makanan, makan, kongsi kegembiraan, membersihkan diri, tunduk, ulang pergerakan 4 hingga 9, lalu tidur semula.
Siapakah ahli kumpulan sebuah persembahan tarian singa mengikut aktiviti buku teks?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Lima orang: dua penari (hadapan dan belakang), seorang pemain drum dan dua pemain simbal.
1.4Mereka cipta dan menilai persembahan
- Improvisasi ialah mengubah suai tarian asas supaya lebih kreatif berdasarkan imaginasi, kreativiti, kerjasama dan keyakinan, muzik serta props.
- Persembahan tarian singa bertempoh empat minit dan mesti ada pergerakan menghormati, makan, melompat, tidur dan berguling.
- Kenal pasti dan beri justifikasi pemilihan pergerakan lokomotor, bukan lokomotor dan konsep pergerakan.
- Props dan kostum kepala singa dibuat daripada bahan terbuang dengan warna menarik.
| Kriteria penilaian rakan | Markah |
|---|---|
| Langkah: lokomotor, bukan lokomotor | 5 + 5 |
| Lima pergerakan (menghormati, melompat, berguling, makan, tidur) | 5 x 10 = 50 |
| Konsep pergerakan (ruang, tubuh, hubungan, kualiti) | 4 x 5 = 20 |
| Kesesuaian props dan muzik | 10 + 10 |
| Jumlah | 100 |
Penilaian rakan perlu berasaskan kriteria, disertai markah, komen dan cadangan, bukan sekadar suka atau tidak suka.
Berapakah markah penuh bagi kriteria konsep pergerakan dalam borang penilaian?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
20 markah (empat konsep x 5 markah).