Sains notesnota, unit 6

Terang dan gelap

TextbookBuku teks Sains Tahun 2 SK, Buku Teks (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 61-72

What this chapter coversMatlamat bab ini

Saya boleh menyatakan sumber cahaya, iaitu matahari, lampu dan api (6.1.1)
Saya boleh menyatakan bahawa aktiviti dilakukan dengan mudah dalam keadaan terang dan sukar dalam keadaan gelap (6.1.2)
Saya boleh menyatakan bahawa bayang-bayang terhasil apabila cahaya dihalang oleh objek (6.1.3)
Saya boleh menyatakan kejelasan bayang-bayang bagi objek yang berbeza, iaitu jelas atau kurang jelas (6.1.4)
Saya boleh menyebut permainan bayang-bayang seperti wayang kulit dan bayang-bayang seni tangan (6.1.5, 6.1.6)

Cahaya ialah keperluan penting dalam kehidupan kita. Dalam unit ini kamu akan belajar dari mana cahaya datang, mengapa kita perlukan cahaya dan bagaimana bayang-bayang terbentuk.

6.1Terang dan gelap

Sumber cahaya

Cahaya diperoleh daripada pelbagai sumber cahaya, seperti matahari, lampu dan api.

Pada waktu siang, beberapa murid bermain teng-teng di halaman kampung dan seorang lelaki duduk di tunggul kayu — Pada waktu siang, **matahari** ialah sumber utama cahaya. Cahaya matahari ialah sumber cahaya **semula jadi**.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 62.

Sumber	Contoh
Matahari	Cahaya matahari. Ini sumber cahaya semula jadi.
Lampu	Lampu jalan, lampu kereta, lampu rumah
Api	Nyalaan lilin, pelita, obor

Kampung pada waktu malam: lampu jalan, lampu kereta, lampu hiasan di rumah, bunga api tangan dan obor yang menyala — Matahari tidak kelihatan pada waktu malam. Lampu dan nyalaan api menerangi kawasan yang gelap.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 63.

Soalan KBAT (ms. 63): Adakah kunang-kunang boleh dijadikan sumber cahaya? Jawapan buku: kunang-kunang bukan sumber cahaya kerana kunang-kunang hanya mengeluarkan cahaya pada waktu-waktu tertentu sahaja.

Namakan dua sumber cahaya yang boleh kamu gunakan pada waktu malam.

Lihat jawapanSembunyi jawapan

Lampu dan nyalaan lilin (atau obor, pelita, api).

Terang dan gelap

Kita mudah melakukan aktiviti dalam keadaan terang.
Kita sukar melakukan aktiviti dalam keadaan gelap.
Sumber cahaya diperlukan apabila kita melakukan aktiviti dalam keadaan gelap, misalnya lampu suluh.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 64 dan 71 (Saya Ingat). Kunci jawapan ms. 130 menulis "mudah" dan "sukar".

Saya Uji: menguji kecepatan aktiviti (ms. 64-65)

Dua pasangan mencari kad nombor di dalam kotak hitam. Kotak A dipasang lampu suluh. Kotak B tidak ada lampu suluh. Mereka mengeluarkan kad nombor secara berurutan dan menampalkannya pada kad jawapan. Kemudian mereka mencatat masa dalam jadual: Cepat atau Lambat.
Tambahan, tiada dalam buku: hasil yang dijangka (buku tidak menulis jawapannya): pasangan kotak A siap lebih cepat kerana ada cahaya, jadi mereka dapat melihat kad nombor.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 64-65.

Soalan KBAT (ms. 65): Adakah cahaya penting kepada manusia? Jawapan buku: ya, kerana kebanyakan aktiviti harian dilakukan dengan bantuan cahaya, misalnya melihat, bersukan, melakukan kerja dan bermain.

Tambahan, tiada dalam buku: jangan halakan lampu suluh ke mata orang lain.

6.2Bayang-bayang

Bayang-bayang terhasil apabila cahaya dihalang oleh objek.

Dalam aktiviti Menghasilkan bayang-bayang (ms. 66-67), murid menyuluh model haiwan (objek) dengan lampu suluh. Kad putih ialah layar atau skrin untuk memaparkan bayang-bayang. Model haiwan diletakkan pada kedudukan A, B, C dan D di atas kertas mahjung, dan murid mencatat sama ada bayang-bayang terhasil atau tidak.

Seorang keluarga berjalan di taman sambil memegang payung; bayang-bayang gelap mereka jatuh di atas rumput — Objek hitam di atas tanah itu ialah bayang-bayang.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 66.

Pasang lampu suluh.
Letakkan objek di hadapan cahaya.
Objek menghalang cahaya, jadi bayang-bayang terhasil pada kad putih (layar).

Soalan KBAT (ms. 69): Amin dan Khairul masing-masing menghalakan cahaya lampu ke sebatang pokok dari arah yang berbeza. Berapakah bayang-bayang pokok yang terbentuk? Mengapa? Jawapan buku: terdapat dua bayang-bayang kerana terdapat dua sumber cahaya yang dihalang oleh satu objek (pokok).

Kejelasan bayang-bayang

Kejelasan bayang-bayang bergantung kepada objek yang digunakan. Dalam aktiviti di ms. 67-68, murid menyuluh bentuk bintang yang dibuat daripada kertas tebal, plastik jernih dan kertas surih, lalu mencatat bayang-bayang itu: Jelas, Kurang jelas atau Tiada. Soalan Saya Jawab (ms. 72) dan halaman jawapan memberi hasil ini:

Objek	Kejelasan bayang-bayang
Pensel	Jelas
Pembaris besi	Jelas
Kertas surih	Kurang jelas
Gelas kaca	Kurang jelas
Kaca kabut	Kurang jelas

Buku tidak menulis jawapan bagi plastik jernih dan kertas tebal, jadi soalan ulang kaji tidak menanyakannya. Awas: kunci jawapan buku (ms. 130) menulis "lampu suluh" bagi pilihan "lampu" dalam Saya Jawab 1a.

Tambahan, tiada dalam buku: jika tiada cahaya, tiada apa yang dihalang oleh objek, jadi bayang-bayang tidak terhasil.

Bayang-bayang terhasil apabila cahaya ______ oleh objek.

Lihat jawapanSembunyi jawapan

dihalang

Permainan bayang-bayang

Permainan bayang-bayang yang popular ialah wayang kulit. Bayang-bayang watak terbentuk pada layar putih. Dalam permainan wayang kulit, bayang-bayang watak adalah sama bentuk dengan objek watak. Bayang-bayang kelihatan jelas kerana cahaya tidak boleh menembusi objek watak.

Tok dalang memainkan watak wayang kulit di hadapan layar yang diterangi cahaya — Persembahan wayang kulit.

Gambar objek watak wayang kulit dan gambar bayang-bayang watak itu di sebelahnya — Objek watak dan bayang-bayang watak sama bentuk.

Buku teks Sains Tahun 2 SK, ms. 69.

Bayang-bayang seni tangan juga ialah permainan bayang-bayang. Kita boleh menghasilkan pelbagai corak bayang-bayang menggunakan tangan dan lampu suluh (Rekreasi Sains, ms. 71). Di ms. 70-71 kamu juga boleh mencipta wayang kertas sendiri: surih gambar haiwan, gunting, lekatkan pada lidi, cucuk pada tanah liat, lalu suluh dengan lampu suluh.

Ringkasan (Saya Ingat)

Idea	Ingat
Sumber cahaya	Matahari, api dan lampu
Cahaya semula jadi	Matahari
Keadaan terang	Aktiviti dilakukan dengan mudah
Keadaan gelap	Aktiviti sukar dilakukan, perlukan sumber cahaya
Bayang-bayang	Terhasil apabila cahaya dihalang oleh objek
Kejelasan bayang-bayang	Bergantung kepada objek yang digunakan
Permainan bayang-bayang	Wayang kulit dan bayang-bayang seni tangan