Sains notesnota, unit 1

Kemahiran saintifik

TextbookBuku teks Sains Tahun 3 SK (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 1-22

What this chapter coversMatlamat bab ini

Saya boleh memerhati menggunakan semua deria (1.1.1)
Saya boleh mengelas benda mengikut ciri-cirinya (1.1.2)
Saya boleh mengukur panjang dengan pembaris dan masa dengan jam randik, serta menulis unit yang betul (1.1.3)
Saya boleh membuat inferens, iaitu kesimpulan awal yang munasabah terhadap sesuatu pemerhatian (1.1.4)
Saya boleh meramal perkara yang akan berlaku berdasarkan pemerhatian, pengalaman lalu, data atau pola (1.1.5)
Saya boleh berkomunikasi menggunakan jadual, carta palang dan lakaran (1.1.6)
Saya boleh menggunakan dan mengendalikan peralatan, bahan sains dan spesimen dengan betul (1.2.1, 1.2.2)
Saya boleh melakar spesimen dan peralatan sains, serta membersihkan dan menyimpannya dengan betul (1.2.3, 1.2.4, 1.2.5)

Ahli sains mengkaji dunia di sekeliling kita dengan cara yang teliti. Cara ini dipanggil kemahiran saintifik. Kamu sudah menggunakan sebahagiannya setiap hari tanpa sedar! Dalam unit ini kamu akan belajar dua jenis kemahiran: kemahiran proses sains (cara berfikir) dan kemahiran manipulatif (cara menggunakan tangan).

1.1Kemahiran proses sains

Ada enam kemahiran proses sains dalam buku teks Tahun 3. Mari kita pelajari satu demi satu.

Memerhati

Memerhati ialah kemahiran menggunakan semua deria untuk mengumpul maklumat tentang sesuatu objek dan fenomena yang berlaku.

Kita menggunakan deria untuk memerhati. Maklumat tambahan: buku teks unit ini hanya menyebut "deria" dan "deria penglihatan". Nama kelima-lima deria dan anggota badannya dalam jadual di bawah ialah pengetahuan am, bukan daripada halaman unit ini.

Deria	Anggota badan (maklumat tambahan)	Contoh di warung Pak Mat (ms. 1)
Penglihatan	Mata	Warna cendol menarik.
Pendengaran	Telinga	Mesin pengisar ais berbunyi.
Bau	Hidung	Kuih berbau sedap.
Rasa	Lidah	Kuih terasa manis.
Sentuhan	Kulit	Cendol terasa sejuk.

Empat orang murid minum petang di warung Pak Mat dan bercakap tentang bau, rasa, bunyi dan kesejukan makanan — Aishah, Kina, Lim dan Langgi menggunakan deria mereka di warung Pak Mat.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 1.

Seorang lelaki dan seorang budak menonton bunga api; budak itu menutup telinganya — Bunga api: kita **melihat** warnanya yang cantik dan **mendengar** bunyi letupannya yang kuat.

Sebuah keluarga menyambut hari jadi; seorang budak berkata kek itu lembut dan sedap, ayah mahu mencabut lilin kerana nanti berbau asap — Majlis hari jadi: kek terasa **lembut** dan **sedap**. Ayah mencabut lilin dahulu kerana nanti berbau asap.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 2.

Kita juga boleh memerhati perubahan. Buku teks menunjukkan gambar pokok semalu sebelum, semasa dan selepas disentuh, dan bertanya apakah perubahan yang dapat kamu perhatikan.

Pokok semalu: daun terbuka sebelum disentuh, jari menyentuh daun semasa disentuh, dan daun terkatup selepas disentuh — Sebelum disentuh, daun terbuka. Semasa disentuh, jari menyentuh daun. Selepas disentuh, daun terkatup (lihat gambar).

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 3.

Aktiviti Ria: Tekalah Saya (ms. 3)

Seorang murid ditutup matanya. Dia mengambil satu objek (pemadam, bunga raya, sabun, loceng atau limau nipis) daripada kotak dan meneka objek itu menggunakan semua deria kecuali deria penglihatan. Buku bertanya: "Apakah deria yang membantu kamu mengenal pasti objek dengan betul?" Contoh jawapan (bukan daripada buku): loceng dikenal pasti melalui pendengaran (bunyinya) dan sentuhan (rasa logam yang sejuk).

Peringatan keselamatan (tambahan, bukan daripada buku): jangan merasa atau menghidu apa-apa bahan di dalam bilik sains kecuali guru berkata bahan itu selamat.

Kamu memegang buah durian. Apakah deria yang boleh kamu gunakan untuk memerhatinya? (Soalan 1, Mari Jawab, ms. 22)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Contoh jawapan (buku tidak memberi jawapan): penglihatan (hijau dan berduri), bau (baunya kuat), sentuhan (kulitnya berduri) dan rasa (isinya manis).

Mengelas

Mengelas ialah kemahiran mengasingkan benda ke dalam kumpulan mengikut ciri-ciri yang sama, contohnya ciri warna atau ciri bentuk. (Buku teks tidak memberi takrif bagi mengelas; ayat ini diringkaskan daripada contoh setem di ms. 4.)

Langgi membantu datuknya menyusun koleksi setem ke dalam album. Setem-setem itu berbeza warna dan juga berbeza bentuk. Oleh itu, setem boleh diasingkan mengikut ciri warna dan ciri bentuk.

Koleksi setem diasingkan mengikut bentuk kepada dua kumpulan: segi tiga dan segi empat — Setem diasingkan mengikut **bentuk**: segi tiga dan segi empat.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 4-5.

Buku bertanya apakah ciri lain yang boleh digunakan untuk mengasingkan setem. Aktiviti Ria "Kemas Beg Sekolah" (ms. 5) pula meminta kamu mengelas buku dalam beg sekolah. Contoh (bukan daripada buku): mengikut saiz, atau buku tebal dan buku nipis.

Contoh tambahan: mengelas haiwan (ms. 22 menunjukkan hamster, arnab dan tupai, ketiga-tiganya berbulu)

Kucing, arnab, ayam dan itik. Kumpulan 1: haiwan yang berbulu (kucing, arnab). Kumpulan 2: haiwan yang berbulu pelepah (ayam, itik). Istilah "berbulu pelepah" tidak terdapat dalam unit ini; ia ialah istilah biasa dalam Sains rendah.

Tahukah kamu? Bahan lain yang boleh dikelaskan ialah duit syiling, wang kertas, poskad dan kad ucapan (Nota guru, ms. 5).

Mengukur dan menggunakan nombor

Mengukur ialah kemahiran membuat pemerhatian menggunakan nombor dan alat berunit piawai. Unit piawai ialah unit yang digunakan oleh semua orang, seperti sentimeter (cm) atau saat.

Apa yang diukur	Alat pengukur	Unit
Panjang	Pembaris	sentimeter (cm)
Masa	Jam randik	minit dan saat

Mengukur panjang dengan pembaris

Letakkan hujung objek pada senggat "0".
Letakkan mata kamu pada kedudukan yang betul, iaitu tegak di atas hujung objek yang satu lagi (buku menunjukkan tiga mata dan hanya yang di tengah ditandakan betul).
Baca nombor dan tulis unit. (Langkah ini tambahan; buku hanya menyatakan dua langkah di atas dan meminta bacaan direkod dengan unit yang betul.)

Sebatang kayu dari 0 hingga 9 cm pada pembaris; kedudukan mata yang betul ialah tegak di atas hujung kayu — Kedudukan mata yang betul ialah tegak di atas hujung objek. Ukuran panjang yang betul ialah 9 cm.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 7.

Sebatang krayon dari 0 cm hingga 5 cm pada pembaris — Cuba sendiri (contoh tambahan): krayon bermula pada 0 dan berakhir pada 5. Panjangnya ialah 5 cm.

Mengukur masa dengan jam randik digital

Tekan butang untuk set semula bacaan kepada sifar.
Tekan butang untuk mula mengambil bacaan.
Tekan butang itu sekali lagi untuk memberhentikan kiraan masa supaya bacaan boleh diambil.

Tiga langkah menggunakan jam randik digital: set semula, mula, berhenti — Tiga langkah menggunakan jam randik digital.

Jam randik digital menunjukkan 03:59 29 dengan label bacaan minit dan bacaan saat — Nombor besar di sebelah kiri ialah **bacaan minit**. Nombor besar di sebelah kanannya ialah **bacaan saat**. Bacaan ini ialah 3 minit 59 saat.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 6.

Tahukah kamu? Bacaan tepat jam randik di atas ialah 3 minit 59.29 saat. Nombor kecil di hujung (29) ialah sebahagian kecil daripada satu saat (penerangan tambahan). Ada dua jenis jam randik, iaitu jam randik digital dan jam randik analog.

Sentiasa tulis unit. "9" sahaja tidak cukup. Tulis 9 cm.

Mari Uji: Mengukur dengan betul (ms. 7)

Ukur panjang pensel dan klip kertas dengan pembaris. Ukur masa pergerakan kereta mainan dan guli dengan jam randik digital. Rekodkan bacaan dengan unit yang betul dalam jadual: panjang dalam cm, masa dalam minit dan saat.

Membuat inferens

Membuat inferens ialah kemahiran menyatakan kesimpulan awal yang munasabah untuk menerangkan sesuatu pemerhatian.

Pemerhatian	+ Penerangan yang munasabah	= Kesimpulan awal (inferens)
Pokok kelihatan hijau dan segar.	Pokok perlu air dan baja untuk tumbuh dengan baik.	Mungkin pokok ini disiram dengan air setiap hari.
Daun pokok berwarna kuning dan pokok kelihatan layu. Tanahnya nampak kering.	Pokok memerlukan air untuk hidup.	Mungkin pokok ini tidak cukup air.

Jadual ini disusun daripada perbualan pada ms. 8-9. Lajur penerangan ialah huraian tambahan; buku hanya menunjukkan carta alir pemerhatian, penerangan yang munasabah dan kesimpulan awal.

Pokok yang layu dengan daun kekuningan dalam pasu — Mengapakah daun pokok ini berwarna kuning dan pokok ini layu?

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 8-10.

Inferens yang dibuat terhadap sesuatu pemerhatian mungkin benar atau tidak benar. Pokok yang layu itu juga mungkin tidak dibaja atau telah diserang oleh serangga.

Memerhati atau membuat inferens? (contoh tambahan)

Pemerhatian: Lantai kantin sekolah basah.
Inferens: Mungkin ada orang yang menumpahkan air. Mungkin tukang cuci baru sahaja mengelap lantai.

Tahukah kamu? Buku bertanya "Apakah perbezaan antara memerhati dengan membuat inferens?" (ms. 10) tanpa jawapan. Jawapan ringkas (bukan daripada buku): pemerhatian ialah apa yang kita nampak atau rasa; inferens ialah kesimpulan awal yang munasabah untuk pemerhatian itu.

Lampu suluh kamu tidak menyala. Berikan satu inferens. (Soalan 5, Mari Jawab, ms. 22)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Contoh jawapan (buku tidak memberi jawapan): mungkin bateri sudah habis. / Mungkin bateri tidak dipasang dengan betul. / Mungkin mentol sudah rosak.

Meramal

Meramal ialah kemahiran membuat jangkaan tentang sesuatu peristiwa yang akan berlaku.

Meramal tidak sama dengan meneka. Ramalan dibuat berdasarkan pemerhatian, pengalaman lalu, data atau pola. Buku menyatakan bahawa ramalan perlu ada bukti yang menyokong; meneka tidak mempunyai bukti.

Bunga krim pada kek: putih, merah, kuning, putih, merah, kuning — Bunga krim berwarna putih, merah, kuning, putih, merah, kuning. Warna yang seterusnya ialah **putih**.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 11.

Buku menunjukkan gambar langit gelap dan kilat, lalu bertanya apakah ramalan dan buktinya. Contoh jawapan (bukan daripada buku): hujan akan turun tidak lama lagi; buktinya awan gelap dan kilat. Ramalan juga boleh dibuat lebih daripada satu. Contoh (bukan daripada buku): bola yang akan ditendang ke arah gol mungkin masuk ke dalam gol, atau mungkin ditangkap oleh penjaga gol. Ramalan mungkin benar atau tidak benar.

Seorang budak bersedia menendang bola ke arah gol yang dijaga oleh seorang penjaga gol — Apakah ramalan kamu terhadap pergerakan bola itu? (soalan buku)

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 12.

Lihat gelang manik Aishah. Ramalkan warna manik yang seterusnya. (Soalan 4, Mari Jawab, ms. 22)
Tangan menyusun manik berwarna pada seutas tali: hijau, kuning, biru, hijau, kuning, biru

Tangan menyusun manik berwarna pada seutas tali: hijau, kuning, biru, hijau, kuning, biru

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Contoh jawapan (buku tidak memberi jawapan): hijau. Corak manik daripada kiri ialah hijau, kuning, biru, hijau, kuning, biru, dan corak itu berulang.

Berkomunikasi

Berkomunikasi ialah kemahiran memberikan penerangan tentang tindakan, objek atau peristiwa menggunakan perkataan atau simbol grafik seperti jadual, graf, rajah atau model.

Murid Tahun 3 mengumpulkan maklumat bilangan murid di dalam kelas mengikut jenis buah-buahan kegemaran mereka. Maklumat itu direkodkan dalam bentuk jadual. Kemudian maklumat daripada jadual itu dipindahkan kepada carta palang.

Jadual buah-buahan kegemaran: betik 8, durian 9, pisang 7, tembikai 6 — Jadual buah-buahan kegemaran murid.

Carta palang buah-buahan kegemaran murid: betik 8, durian 9, pisang 7, tembikai 6 — Maklumat yang sama dalam bentuk carta palang.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 13.

Dalam carta palang, setiap buah ada satu palang. Semakin tinggi palang, semakin ramai murid yang suka buah itu. Durian mempunyai palang yang paling tinggi (9 orang), jadi durian ialah buah kegemaran. Tembikai mempunyai palang yang paling rendah (6 orang).

Tahukah kamu? Bentuk komunikasi lain yang kreatif ialah melukis poster, carta bergambar, carta pai dan bercerita (Nota guru, ms. 14).

1.2Kemahiran manipulatif

Kemahiran manipulatif ialah kemahiran psikomotor dalam penyiasatan sains. (Penerangan tambahan: kemahiran yang menggunakan tangan dan badan kita, seperti memegang, melakar dan membasuh.)

Murid di dalam bilik sains mengendalikan peralatan, membasuh bikar, dan melakar — Apakah kemahiran manipulatif yang dapat kamu perhatikan dalam situasi ini?

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 15.

Menggunakan dan mengendalikan peralatan, bahan sains dan spesimen

Spesimen ialah benda yang kita kaji, seperti belalang, pepatung atau tanah. (Buku tidak memberi takrif spesimen; ini penerangan tambahan.) Kina dan Lim menangkap seekor belalang.

Gunakan sauk untuk menangkap serangga.
Simpan serangga di dalam botol. Tutup botol dengan kain yang berlubang supaya serangga boleh bernafas.
Masukkan daun supaya serangga ada makanan.
Ambil seekor sahaja. Jangan ambil terlalu banyak spesimen (Mari Jawab 7(iii): "Gunakan kuantiti spesimen yang banyak" ialah salah).
Gunakan kanta tangan untuk memerhati spesimen, kemudian lakarkan spesimen itu. (Buku bertanya mengapa kanta tangan digunakan; jawapan ringkas, bukan daripada buku: untuk melihat bahagian yang kecil dengan lebih jelas.)
Lepaskan serangga ke tempat asalnya selepas selesai (Aktiviti Ria: Pepatung Oh, Pepatung!).

Botol ditutup dengan kain berlubang dan diikat dengan gelang getah — Kain berlubang membolehkan udara masuk ke dalam botol.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 16-17.

Jangan buang tanah atau spesimen ke dalam singki. (Mari Jawab 7(i) dan KBAT; sebab "singki akan tersumbat" ialah penerangan tambahan.) Gunakan penyepit kayu untuk memegang tabung uji yang panas (Mari Jawab 7(ii)).

Melakar

Melakar ialah cara untuk merekodkan maklumat dalam bentuk gambar rajah. Lakaran hendaklah jelas, tepat dan berlabel.

Gunakan pembaris untuk membuat garisan lurus. Dalam gambar buku, setiap bahagian dilabelkan dengan garisan lurus yang menunjuk ke bahagian itu. Setiap lakaran perlu dilabelkan dengan betul.

A. Melakar bikar: ikut empat langkah dalam gambar. Gunakan pembaris untuk membuat garisan lurus, lukis bikar dan larutan, kemudian labelkan (larutan, bikar).

Empat langkah melakar bikar dengan pembaris dan pensel — Empat langkah melakar bikar.

B. Melakar tabung uji dengan empat langkah yang sama. Labelkan penutup, tabung uji dan larutan.

Lakaran bikar berlabel dengan larutan dan bikar — Lakaran berlabel bagi bikar (larutan, bikar) dan tabung uji (penutup, tabung uji, larutan).

Lakaran tabung uji berlabel dengan penutup, tabung uji dan larutan — Lakaran berlabel bagi bikar (larutan, bikar) dan tabung uji (penutup, tabung uji, larutan).

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 18-19.

Membersihkan dan menyimpan peralatan sains

Selepas menjalankan penyiasatan sains, kita hendaklah membersihkan, mengeringkan dan menyimpan peralatan sains dengan betul.

Tiga langkah: membersihkan, mengeringkan dan menyimpan peralatan sains — 1 Membersihkan, 2 mengeringkan, 3 menyimpan di tempat yang betul.

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 20.

Aktiviti Ria: Melakar dengan betul (ms. 20)

Isikan cecair berwarna ke dalam tabung uji. Masukkan tabung uji ke dalam bikar yang berisi 300 mℓ air. Lakarkan tabung uji di dalam bikar dengan pembaris dan pensel, kemudian labelkan lakaran. Akhir sekali, bersihkan tabung uji dan bikar, kemudian simpan.

Betul atau salah? "Kita hendaklah melabelkan setiap lakaran."

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Betul. Setiap lakaran spesimen, peralatan dan bahan sains hendaklah dilabelkan dengan betul.

Santai Sains: belon ajaib

Pasang belon pada hujung bukaan botol. Letakkan botol di dalam bekas berisi ais. Perhatikan hasilnya. Kemudian ramalkan perubahan pada belon itu selepas botol dimasukkan ke dalam bekas berisi air panas. (Minta orang dewasa membantu kamu apabila menggunakan air panas.)

Belon dipasang pada botol yang diletakkan di dalam bekas berisi ais — Perhatikan, ramalkan, kemudian semak ramalan kamu!

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 21.

Ringkasan

Kemahiran	Maksudnya	Contoh ringkas
Memerhati	Menggunakan semua deria	Kuih berbau sedap.
Mengelas	Mengasingkan mengikut ciri	Setem mengikut bentuk
Mengukur dan menggunakan nombor	Menggunakan nombor dan unit piawai	Pensel = 7 cm
Membuat inferens	Kesimpulan awal yang munasabah	Mungkin pokok ini tidak cukup air.
Meramal	Menyatakan perkara yang akan berlaku	Langit gelap, hujan akan turun.
Berkomunikasi	Menggunakan jadual, carta, gambar rajah	Carta palang buah-buahan kegemaran
Kemahiran manipulatif	Menggunakan tangan dengan betul	Mengendalikan, melakar, membersihkan, mengeringkan dan menyimpan