Sains notesnota, unit 5

Tumbuh-tumbuhan

TextbookBuku teks Sains Tahun 3 SK (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 71–78

What this chapter coversMatlamat bab ini

Saya boleh menyatakan enam cara pembiakan tumbuh-tumbuhan dan memberi contoh bagi setiap cara (5.1.1)
Saya boleh menerangkan kepentingan pembiakan tumbuh-tumbuhan (5.1.2)
Saya boleh menamakan tumbuh-tumbuhan yang membiak melalui dua cara pembiakan (5.1.3)
Saya boleh menerangkan bagaimana kultur tisu dan tut membantu kita membiakkan tumbuh-tumbuhan (5.1.4)

Murid dan guru menanam anak pokok bakau di atas lumpur dalam program penanaman semula pokok bakau — Program penanaman semula pokok bakau. Mengapakah mereka perlu menanam semula anak pokok?

Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 71.

Perhatikan gambar. Murid dan guru sedang menanam anak pokok bakau. Pokok yang lama boleh mati atau ditebang. Pokok baharu perlu tumbuh untuk menggantikannya. Dalam unit ini, kamu akan belajar bagaimana tumbuh-tumbuhan menghasilkan pokok baharu.

5.1Cara pembiakan tumbuh-tumbuhan

Tumbuh-tumbuhan perlu membiak supaya tidak pupus. Membiak bermaksud menghasilkan pokok baharu yang sama jenis dengan pokok induknya.

Tumbuh-tumbuhan boleh membiak melalui pelbagai cara. Buku teks menyenaraikan enam cara. Mari kita kenali satu demi satu.

Buku teks hanya memberi definisi pendek dan gambar bagi setiap cara. Ayat tentang menyemai, menggali, menanam dan tumbuhnya akar atau daun ialah penerangan tambahan. Takrif habitat, oksigen, spesies dan pucuk di bawah juga ditambah untuk membantu kamu.

1. Biji benih

Pokok yang berbuah membiak melalui biji benih. Biji benih berada di dalam buah. Semai biji benih dalam tanah dan siram, maka pokok baharu akan tumbuh.

Pokok cili dan pokok betik, dengan biji benih ditunjukkan dalam bulatan — Pokok cili dan pokok betik membiak melalui biji benih.

2. Anak pokok

Anak pokok yang tumbuh di sekeliling pokok induknya boleh menjadi pokok baharu.

Anak pokok boleh digali dan ditanam di tempat lain. Anak pokok itu akan membesar menjadi pokok baharu.

Pokok pisang dan pokok keladi, setiap satu dengan anak pokok di sebelahnya — Pokok pisang dan pokok keladi mempunyai anak pokok.

3. Batang bawah tanah

Batang bawah tanah ialah bahagian pokok yang boleh menjadi pokok baharu apabila ditanam dalam tanah.

Pokok bawang dan pokok ubi kentang, dengan batang bawah tanah di dalam tanah — Pokok bawang dan pokok ubi kentang membiak melalui batang bawah tanah.

Nota guru dalam buku teks: batang bawah tanah terdiri daripada rizom, umbisi, tuber dan bebawang. Kamu tidak perlu menghafal empat nama ini. Cukup ingat bahawa bawang dan ubi kentang ialah batang bawah tanah.

4. Spora

Pokok yang tidak berbunga membiak melalui spora.

Contohnya, paku pakis dan cendawan. Spora sangat kecil. Setiap spora boleh tumbuh menjadi pokok baharu.

Paku pakis dan cendawan, dengan spora ditunjukkan dalam bulatan — Paku pakis dan cendawan membiak melalui spora.

Tahukah kamu? (maklumat tambahan, tiada dalam buku teks) Balikkan daun paku pakis. Kamu mungkin nampak barisan bintik kecil berwarna perang. Bintik itu mengandungi spora.

5. Keratan batang

Keratan batang pokok yang ditanam boleh menjadi pokok baharu.

Keratan batang ialah sekeping batang yang dipotong daripada pokok. Tanam keratan batang itu dalam tanah. Akar dan daun baharu akan tumbuh.

Pokok ubi kayu dan pokok bunga kertas yang ditanam daripada keratan batang — Pokok ubi kayu dan pokok bunga kertas membiak melalui keratan batang.

6. Daun

Ada pokok yang boleh membiak melalui daun induknya. Anak pokok yang kecil tumbuh pada daun itu.

Pokok lidah jin dan pokok setawar, dengan anak pokok baharu tumbuh daripada daunnya — Pokok lidah jin dan pokok setawar membiak melalui daun.

Gambar: Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 72 dan 73.

Cara pembiakan	Contoh dalam buku teks
Biji benih	pokok cili, pokok betik
Anak pokok	pokok pisang, pokok keladi
Batang bawah tanah	pokok bawang, pokok ubi kentang
Spora	paku pakis, cendawan
Keratan batang	pokok ubi kayu, pokok bunga kertas
Daun	pokok lidah jin, pokok setawar

Jangan keliru antara biji benih dengan spora. Biji benih datang daripada pokok yang berbuah. Spora datang daripada pokok yang tidak berbunga, seperti paku pakis dan cendawan.

Pak Ali memotong sekeping batang pokok ubi kayu, lalu menanamnya. Apakah cara pembiakan ini?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Keratan batang.

5.2Kepentingan pembiakan tumbuh-tumbuhan

Tumbuh-tumbuhan sentiasa membiak untuk menambahkan bilangannya dan dapat mengekalkan spesiesnya.

Spesies ialah golongan benda hidup yang mempunyai sifat atau jenis yang sama. Contohnya, semua pokok betik ialah satu spesies.

Mengapakah hal ini penting? Buku teks menunjukkan empat situasi. Habitat ialah tempat tinggal haiwan. Oksigen ialah gas di udara yang kita perlukan untuk bernafas.

Haiwan di ladang makan buah, rumput dan lobak merah — **Makanan.** Haiwan dan manusia makan tumbuh-tumbuhan. Tumbuh-tumbuhan sentiasa tumbuh semula, maka kita sentiasa mendapat makanan.

Monyet duduk di atas tunggul di hutan yang ditebang — **Makanan.** Haiwan dan manusia makan tumbuh-tumbuhan. Tumbuh-tumbuhan sentiasa tumbuh semula, maka kita sentiasa mendapat makanan.

Situasi 1 hingga 4: Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 74 dan 75.

Pembiakan tumbuh-tumbuhan penting kepada hidupan untuk mengekalkan sumber makanan, habitat, bekalan oksigen dan sumber kayu agar sentiasa ada.

Fikirkan (contoh tambahan, bukan daripada buku teks)

Nasi lemak di kantin sekolah juga datang daripada tumbuh-tumbuhan! Beras, santan, timun, kacang tanah dan cili dalam sambal semuanya datang daripada tumbuh-tumbuhan. Tumbuh-tumbuhan perlu terus membiak supaya kita dapat menikmatinya lagi esok.

Namakan dua perkara yang dibekalkan oleh tumbuh-tumbuhan kepada hidupan.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana dua: sumber makanan, habitat (tempat berlindung), oksigen, sumber kayu.

5.3Satu pokok, pelbagai cara pembiakan

Ada pokok yang boleh membiak melalui dua cara pembiakan.

Pokok kangkung ialah salah satu daripadanya. Dalam aktiviti Mari Uji, murid menguji dua kaedah.

Keratan batang kangkung berakar dalam botol plastik berisi air — **Kaedah keratan batang:** rendamkan keratan batang kangkung berakar dalam botol plastik berisi air.

Tangan menyemai biji benih kangkung ke dalam botol berisi tanah — **Kaedah keratan batang:** rendamkan keratan batang kangkung berakar dalam botol plastik berisi air.

Gambar: Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 76.

Murid memerhati pertumbuhan pucuk setiap hari dan merekodkannya dalam Jadual A (dalam buku teks, jadual ini dibiarkan kosong untuk murid mengisi). Keputusan yang dijangka ialah pucuk baharu tumbuh dalam kedua-dua botol. Pucuk ialah batang muda yang baru tumbuh bersama daun.

Kaedah pembiakan	Pertumbuhan pucuk (keputusan yang dijangka)
Keratan batang	Ada
Biji benih	Ada

Jadi, pokok kangkung boleh membiak lebih daripada satu cara, iaitu melalui keratan batang dan biji benih.

Pokok	Dua cara pembiakan
Kangkung	Keratan batang dan biji benih
Selasih	Keratan batang dan biji benih (nota guru ms. 76 berkata aktiviti yang sama boleh dibuat dengan pokok selasih; buku teks tidak menamakan kedua-dua cara itu secara terus)
Ubi keledek	Keratan batang dan batang bawah tanah

Namakan satu pokok yang boleh membiak melalui dua cara pembiakan.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kangkung, selasih atau ubi keledek.

5.4Teknologi pembiakan tumbuh-tumbuhan

Kita juga boleh membiakkan tumbuh-tumbuhan menggunakan teknologi seperti kultur tisu dan tut.

Kultur tisu

Kultur tisu boleh menghasilkan pokok baharu daripada tisu pokok yang diletakkan dalam nutrien.

Tiga langkah: tisu dipotong daripada pokok, diletakkan dalam piring, dan banyak pokok kecil tumbuh — Kultur tisu: satu pokok boleh menghasilkan banyak pokok baharu.

Contohnya ialah pokok pisang dan pokok orkid.

Tut

Tut dapat menambahkan bilangan pokok buah-buahan tanpa melalui proses menanam biji benih.

Langkah-langkah tut: akar tumbuh pada dahan yang masih di pokok, selepas 3 minggu dahan dipotong dan ditanam — Tut: selepas 3 minggu, dahan itu dipotong dan ditanam.

Contohnya ialah pokok mangga dan pokok limau kasturi.

Gambar: Buku teks Sains Tahun 3 SK, ms. 77.

Teknologi yang manakah meletakkan tisu pokok dalam nutrien: kultur tisu atau tut?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kultur tisu.

Santai Sains: taman gantung

Pokok ditanam dalam botol plastik yang digantung pada dinding — Botol plastik terpakai boleh dijadikan taman gantung (buku teks ms. 77).

Hasilkan taman gantung mengikut kreativiti kamu menggunakan bahan terpakai seperti botol plastik. Minta bantuan orang dewasa untuk memotong botol.

Ingat semula

Tajuk	Ingat perkara ini
Cara pembiakan tumbuh-tumbuhan	Biji benih, anak pokok, batang bawah tanah, spora, keratan batang, daun
Kepentingan pembiakan	Supaya sentiasa ada sumber makanan, habitat, oksigen dan sumber kayu
Dua cara pembiakan	Kangkung, selasih, ubi keledek
Teknologi	Kultur tisu (pisang, orkid) dan tut (mangga, limau kasturi)