Bahasa Malaysia nota, tema 6

Sains, Teknologi dan Inovasi

Buku teks Bahasa Melayu Tahun 4 SK, halaman Buku teks Bahasa Melayu Tahun 4 SK, ms. 109–128 (Unit 16–18)

Matlamat bab ini

Murid boleh bercerita berdasarkan gambar dan menyebut semula ujaran dalam situasi tidak formal (1.1.1, 1.3.1, 1.3.2)
Murid boleh membaca dan menerangkan kandungan rencana, teks berita dan sajak (2.3.1, 2.3.2)
Murid boleh membina ayat dan perenggan berdasarkan gambar dan kerangka, serta mengedit teks (3.2.1, 3.3.1, 3.3.2)
Murid boleh mengubah suai cerita dan memahami maksud rangkap sajak (4.3.2)
Murid boleh membina ayat majmuk, ayat penyata, ayat tanya, ayat aktif serta ayat susunan biasa dan songsang (5.3.1, 5.3.2, 5.3.3, 5.3.4)
Murid boleh mengenal pasti dan menggunakan kata nama am, kata nama khas, kata ganti nama dan penjodoh bilangan (5.1.1)

Tema 6 ialah tentang sains, teknologi dan inovasi. Kita mengikuti Zara dan keluarganya yang bertemu pelbagai ciptaan: kapal terbang kertas, balai cerap mini, robot, kit penanaman mudah alih dan mesin lipat pakaian. Tema ini ada tiga unit: Unit 16, Unit 17 dan Unit 18. Fokus nota ini ialah jenis ayat dan kata nama yang diuji dalam UASA.

6.1Unit 16: Ayat majmuk dan ayat penyata

Mendengar dan bertutur serta membaca

Zara belajar membuat kapal terbang kertas untuk pertandingan sekolah. Ada dua kategori: masa penerbangan paling lama dan jarak penerbangan paling jauh. Kapal terbang bersayap lebar meluncur lebih lama. Kapal terbang bermuncung tirus dan bersayap kurang lebar meluncur lebih laju. Dalam rencana majalah, Profesor Dr. Mahamarowi Omar membina balai cerap mini di rumahnya di Kota Bharu, Kelantan. Balai cerap itu mempunyai 15 buah teleskop dan diiktiraf oleh ANGKASA. Impian beliau ialah memupuk minat masyarakat terhadap ilmu astronomi.

Cara membaca rencana: cari empat perkara: pemilik, lokasi, peralatan dan impian. Empat perkara ini ialah isi utama rencana itu.

Ayat majmuk

Ayat majmuk ialah ayat yang terdiri daripada dua ayat tunggal atau lebih yang digabungkan dengan kata hubung.

Kata hubung	Fungsi	Contoh ayat majmuk
dan	menambah maklumat atau menyatukan pelaku	Zara dan ibunya melayari Internet menggunakan tablet.
tetapi	menunjukkan pertentangan	Puan Zurah menggunakan pelocok tetapi singki di dapurnya masih tersumbat.
untuk	menyatakan tujuan	Zara mengajak ibunya untuk mencuba kaedah daripada Internet.
sambil	dua perbuatan berlaku serentak	Zara berjalan ke arah singki sambil membawa serbuk penaik.
manakala	membandingkan dua perkara	Zara memasukkan serbuk penaik ke dalam lubang singki manakala ibunya mencurahkan cuka.

Awas: jangan tertukar tetapi dengan dan. Gunakan tetapi apabila dua maklumat itu berlawanan (pelocok digunakan, namun singki masih tersumbat).

Gabungkan: "Zara berjalan ke arah singki." dan "Zara membawa serbuk penaik." dengan kata hubung sambil.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Zara berjalan ke arah singki sambil membawa serbuk penaik.

Ayat penyata

Ayat penyata ialah ayat yang diucapkan dengan maksud membuat satu pernyataan. Ayat ini memberikan maklumat dan biasanya diakhiri dengan noktah.

Contoh daripada dialog Alif dan ayahnya

Pasukan saya telah mendapat tempat pertama.
Pertandingan robotik pada hari ini sangat sengit.
Pertandingan tersebut akan diadakan pada bulan hadapan.

Untuk membina ayat penyata daripada gambar, tulis siapa yang melakukan sesuatu dan apa yang berlaku. Contoh: Banyak penonton memasang robot.

Menulis karangan berpandukan kerangka

Karangan tentang Minggu Sains, Teknologi dan Inovasi mempunyai tiga bahagian: pendahuluan, isi (isi 1, isi 2, isi 3) dan penutup. Dalam cerita Zara, isi 1 ialah menyediakan peralatan, isi 2 ialah memulakan uji kaji mengikut langkah kerja, dan isi 3 ialah lampu LED menyala dan penonton bertepuk tangan.

6.2Unit 17: Ayat tanya, ayat aktif dan sajak

Sajak: Oh, Telefonku!

Sajak ini menyanjung teknologi telefon. Rangkap pertama: telefon cepat berkembang maju. Dahulu telefon hanya berada di rumah, tetapi sekarang boleh dibawa ke mana-mana. Rangkap kedua: telefon membantu ibu bapa yang berjauhan menghantar pesanan. Rangkap ketiga: telefon digunakan untuk berswafoto dan merakam saat indah sebagai kenangan.

Cara memahami sajak: baca satu rangkap, kemudian tulis semula dengan ayat biasa. Kata kiasan seperti kaki dalam berkaki mampu ke mana-mana bermaksud boleh dibawa.

Mengedit dan memurnikan teks

Dalam cerita Tidak Basah Lagi Kasutku, murid diminta memperbaiki kesalahan. Semak tiga perkara: ejaan, tanda baca dan imbuhan.

Salah	Betul	Jenis kesalahan
lebeh selesa	lebih selesa	ejaan
mengkena air hujan	mengena air hujan	imbuhan
sepuloh minit	sepuluh minit	ejaan
berseh	bersih	ejaan
medapatkan	mendapatkan	imbuhan

Tanda baca juga penting: gunakan tanda tanya (?) selepas soalan dan tanda seru (!) selepas seruan, serta tanda petikan untuk kata-kata yang dituturkan.

Ayat tanya

Ayat tanya ialah ayat yang digunakan untuk menanyakan sesuatu hal, berdasarkan nada suara dan penggunaan perkataan tertentu.

Kata tanya	Ditanya	Contoh daripada dialog
apa / apakah	benda atau perkara	Apakah keistimewaan nat ini?
di manakah	tempat	Di manakah ayah hendak memasang alat ini?
mengapakah	sebab	Mengapakah ayah memasang alat ini?
bagaimanakah	cara	Bagaimanakah alat ini berfungsi, ayah?
berapa lamakah	tempoh masa	Berapa lamakah tempoh siramannya, ayah?
berapa kali / bilakah	bilangan / waktu	Bilakah alat itu mula menyiram?

Bina soalan bagi jawapan ini: "Alat ini akan menyiram tanaman sebanyak dua kali sehari."

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Berapa kalikah alat ini akan menyiram tanaman sehari? (Terima juga: Berapakah kekerapan alat ini menyiram tanaman?)

Ayat aktif

Ayat aktif ialah ayat yang pelakunya menjadi subjek. Kata kerjanya biasanya berawalan me- (men-, mem-, meng-).

Contoh

Alif menunggang basikal.
Ayah membantu Alif memasang nat.
Ayah memberitahu Alif tentang tiga warna penunjuk tekanan angin.

Untuk meramal kesudahan cerita, gunakan ayat aktif dan kata kerja seperti menunggang, melihat, memasang, membantu.

6.3Unit 18: Ayat songsang, kata nama dan penjodoh bilangan

Berita: Mesin Lipat Pakaian Jadi Tumpuan

Mesin lipat pakaian dipamerkan di Festival Sains, Teknologi dan Inovasi di Johor Bahru. Mesin ini menggunakan teknologi robotik. Mesin ini boleh melipat dan menggosok sepuluh helai pakaian pada satu-satu masa. Setiap pakaian mengambil masa sepuluh saat. Pakaian yang siap dikeluarkan melalui ruang khas di bahagian bawah mesin.

Dalam teks berita, jawapan 5W1H ada pada perenggan pertama: apa, di mana, bilakah dan mengapa.

Ayat susunan biasa dan ayat songsang

Ayat susunan biasa: subjek mendahului predikat. Ayat songsang: predikat mendahului subjek.

Susunan biasa (subjek + predikat)	Ayat songsang (predikat + subjek)
Kek itu sangat enak.	Sangat enak kek itu.
Puan Zurah pembuat pelbagai jenis kuih.	Pembuat pelbagai jenis kuih Puan Zurah.
Foto Zara dicetak di atas filem nipis.	Dicetak di atas filem nipis foto Zara.
Semua hiasan pada kek boleh dimakan.	Boleh dimakan semua hiasan pada kek.

Awas: dalam ayat songsang, perkataan tidak diubah. Hanya tempat subjek dan predikat yang bertukar.

Tukarkan kepada ayat songsang: "Pembungkus istimewa boleh dimakan."

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Boleh dimakan pembungkus istimewa.

Kata nama am, kata nama khas, kata ganti nama dan penjodoh bilangan

Dialog di Pasar Raya Impian mengandungi banyak contoh. Kata nama am: gula, beras, roti, kek, kad debit. Kata nama khas: Pasar Raya Impian, Kejora, Delima, Puan Khoo, Li Yen. Kata ganti nama: saya, kami, beliau, mereka, dia.

Penjodoh bilangan	Digunakan untuk	Contoh
peket, botol, tin	barang dalam bekas	dua peket gula, dua botol sos cili, tiga tin susu cair
sekampit	barang dalam guni besar	sekampit beras
sebuku	roti	sebuku roti
sebiji	benda bulat atau kecil	sebiji kek
sesikat	pisang	sesikat pisang
sekotak	barang dalam kotak	sekotak coklat
seekor	haiwan	seekor ayam
seikat	benda yang diikat	seikat sawi
sebatang / sebutir	benda panjang / benda kecil bulat	sebatang pensel, sebutir telur

Pembayaran tanpa tunai bermaksud membayar menggunakan kad debit. Wang dipotong daripada akaun bank, jadi kita tidak perlu membawa wang tunai yang banyak.

Isi tempat kosong dengan penjodoh bilangan: Ibu membeli ______ sawi dan ______ ayam.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

seikat sawi dan seekor ayam.

6.4Pemulihan, pengayaan dan bacaan luas

Pemulihan: kucing Roshini hilang tetapi dipakaikan alat pengesan GPS (Global Positioning System), yang menentukan kedudukan objek dengan bantuan satelit. Pengayaan: sudu berpenyukat digital mempunyai pemegang keluli tahan karat dan plastik, ringan, dan menunjukkan berat bahan pada skrin; ia menimbang dengan cepat dan tepat. Bacaan luas: perekat segar ialah pelekat penyegar buah yang disalut lilin lebah dan melambatkan kematangan buah dan mengekalkan kesegarannya sehingga dua minggu.