Pendidikan Islam nota, topik 5
Al-Quran: Kefahaman Tadabbur
Buku teks Pendidikan Islam Tahun 4 SK, halaman 26–31
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan sebab turun dan pengenalan ringkas surah al-Ikhlas (1.5.1)
- Murid boleh membaca surah al-Ikhlas dan menyatakan maksud setiap ayat (1.5.2)
- Murid boleh menerangkan tuntutan setiap ayat dalam surah al-Ikhlas (1.5.3)
- Murid boleh menyatakan kepentingan surah al-Ikhlas dan hadis tentang kelebihannya (1.5.3)
- Murid boleh mengamalkan tuntutan surah al-Ikhlas dalam kehidupan harian (1.5.4)
Dalam topik ini kita belajar mentadabbur تدبر surah al-Ikhlas سورة الإخلاص. Tadabbur ialah memikirkan dengan mendalam maksud ayat, tuntutannya dan kepentingannya, supaya kita boleh mengamalkannya.
5.1Sebab turun dan pengenalan سبب تورون دان ڤڠنلن
Buku teks memulakan topik ini dengan satu kisah. Sekumpulan orang meminta Nabi Muhammad SAW menerangkan siapakah Tuhan yang disembah oleh Baginda. Maka turunlah surah al-Ikhlas untuk menjawab pertanyaan itu.
Kata mereka kepada Nabi (ms. 26)
واهاي محمد، كمبركنله كڤد كامي تنتڠ توهنمو.
Wahai Muhammad, terangkanlah kepada kami tentang Tuhanmu.
Kisah dalam buku teks Pendidikan Islam Tahun 4, ms. 26.
Surah al-Ikhlas ialah surah yang ke-112 dalam al-Quran, mengandungi 4 ayat dan diturunkan di Mekah (surah Makkiyyah).
| Perkara | Maklumat |
|---|---|
| Nombor surah | Ke-112 يڠ ك-112 |
| Bilangan ayat | 4 ayat |
| Tempat diturunkan | Mekah, surah Makkiyyah مكية |
| Sebab dinamakan al-Ikhlas | Surah ini memurnikan tauhid kepada Allah SWT |
| Isi utama | Allah SWT Maha Esa dan tiada sesuatu yang menyamai-Nya |
Kotak info, buku teks ms. 27.
Al-Ikhlas bermaksud memurnikan. Surah ini memurnikan kepercayaan kita bahawa Allah SWT sahaja Tuhan yang Maha Esa. Ingat: 112, 4 ayat, Mekah.
Nyatakan nombor surah al-Ikhlas, bilangan ayatnya dan tempat ia diturunkan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Surah ke-112, 4 ayat, diturunkan di Mekah.
5.2Bacaan dan maksud ayat باچاءن دان مقصود اية
Baca surah ini dengan betul dan bertajwid, kemudian fahami maksud setiap ayat.
Ayat al-Quran: buku teks Pendidikan Islam Tahun 4, ms. 29.
| Ayat | Maksud |
|---|---|
| Bismillah | Dengan nama Allah yang Maha Pemurah lagi Maha Mengasihani. |
| 1 | Katakanlah (wahai Muhammad), Tuhanku ialah Allah yang Maha Esa. |
| 2 | Allah yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat. |
| 3 | Dia tidak beranak dan Dia pula tidak diperanakkan. |
| 4 | Dan tidak ada sesiapa pun yang setara dengan-Nya. |
Maksud ayat: buku teks, ms. 27.
Jangan tertukar ayat 3 dengan ayat 4. Ayat 3 menafikan Allah SWT beranak atau diperanakkan. Ayat 4 menafikan sesiapa yang setara dengan-Nya.
Ayat yang manakah bermaksud "Allah yang menjadi tumpuan sekalian makhluk untuk memohon sebarang hajat"?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ayat 2.
5.3Tuntutan surah al-Ikhlas تونتوتن سورة الإخلاص
Tuntutan تونتوتن ialah perkara yang diminta oleh ayat supaya kita lakukan atau kita yakini.
Buku teks, ms. 28. Ayat al-Quran dalam jadual ialah petikan buku teks.
| Ayat | Kandungan | Tuntutan |
|---|---|---|
| 1 | Islam ialah agama tauhid. | Yakin Allah SWT Maha Esa. Sentiasa ikhlas dalam beribadah. Memperbanyakkan sebutan kalimah La ilaha illallah. |
| 2 | Allah SWT tempat meminta pertolongan. | Memohon pertolongan hanya kepada Allah SWT. Menghindarkan diri daripada perasaan putus asa. Berusaha dan berbaik sangka dengan setiap ketentuan Allah SWT. |
| 3 | Allah SWT tidak mempunyai anak dan pasangan. | Merenung ciptaan Allah SWT dan mengagumi kekuasaan-Nya. Yakin Allah SWT Maha Berkuasa dan tidak memerlukan pasangan dan keturunan. Mempelajari ilmu akidah bagi memantapkan iman. |
| 4 | Allah SWT tidak serupa sama sekali dengan makhluk. | Yakin Allah SWT memiliki sifat kesempurnaan, bersih daripada segala kekurangan. Bersyukur atas nikmat kurniaan Allah SWT. Menginsafi kelemahan diri. |
Hubung kait: ayat 1 ialah tauhid, ayat 2 ialah minta tolong hanya kepada Allah, ayat 3 ialah tiada anak dan pasangan, ayat 4 ialah tiada yang setara.
Nyatakan satu tuntutan ayat 2.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Memohon pertolongan hanya kepada Allah SWT (atau: menghindarkan diri daripada putus asa; berusaha dan berbaik sangka dengan ketentuan Allah SWT).
5.4Kepentingan surah al-Ikhlas كڤنتيڠن سورة الإخلاص
Buku teks, ms. 29.
- Menguatkan pegangan akidah kepada keesaan Allah SWT.
- Menghindarkan diri daripada perbuatan syirik.
- Sentiasa berdoa kepada Allah SWT.
- Sekali bacaan surah al-Ikhlas sama dengan sepertiga al-Quran.
- Ganjaran syurga kepada yang mengamalkan surah al-Ikhlas.
- Diampunkan dosa oleh Allah SWT.
- Membentuk keperibadian Muslim.
Tazkirah: hadis Abu Darda RA (ms. 29)
Rasulullah SAW bertanya sahabat sama ada seseorang mampu membaca sepertiga al-Quran dalam satu malam. Sahabat berasa sukar. Baginda bersabda bahawa membaca Qul huwallahu ahad (surah al-Ikhlas) sebanding dengan sepertiga al-Quran. (Riwayat al-Bukhari)
Hadis ini bukan bermaksud kita boleh berhenti membaca bahagian al-Quran yang lain. Ia menunjukkan besarnya kelebihan surah al-Ikhlas.
Sekali bacaan surah al-Ikhlas sebanding dengan berapa bahagian al-Quran?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sepertiga (1/3) al-Quran.
5.5Menghayati dan mengamalkan منحياتي دان مڠعملكن
Buku teks (ms. 30) meminta murid mengaitkan tiga contoh ini dengan tuntutan dan kepentingan surah al-Ikhlas. Padanan di bawah ialah cadangan untuk membantu kamu.
| Contoh | Cadangan kaitan |
|---|---|
| Amalan berdoa عملن بردعاء | Ayat 2: hanya Allah SWT tempat memohon. Berdoalah dengan adab. |
| Kalimah syahadah كليمه شهادة | Ayat 1: Allah SWT Maha Esa. Kita mengucap dengan penuh keyakinan. |
| Allah SWT pentadbir alam الله ڤنتدبير عالم | Ayat 3 dan 4: Allah SWT Maha Berkuasa dan tiada yang setara dengan-Nya. |
Amalan harianku (ms. 31)
- Bincang dalam kumpulan tentang tuntutan surah al-Ikhlas dan catat pada kertas nota.
- Tampal kad tuntutan pada carta "Amalan harianku".
- Contoh amalan pada carta buku teks: menyebut subhanallah, menyebut La ilaha illallah, solat berjemaah, bersyukur atas nikmat, mendoakan ibu bapa, taat kepada ibu bapa, bercakap benar dan memikirkan kejadian alam.
- Nilai: istiqamah dalam beramal walaupun sedikit.
Istiqamah استقامة bermaksud konsisten melakukan amalan baik walaupun sedikit.
Hanif sentiasa berdoa kepada Allah SWT apabila menghadapi masalah. Tuntutan ayat yang manakah dia amalkan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ayat 2: memohon pertolongan hanya kepada Allah SWT.
Semak diri
| Saya boleh … | Tanda |
|---|---|
| menyatakan sebab turun dan pengenalan surah al-Ikhlas | ☐ |
| menyatakan maksud ayat 1 hingga 4 | ☐ |
| menerangkan satu tuntutan bagi setiap ayat | ☐ |
| menyatakan kepentingan dan hadis tentang kelebihannya | ☐ |
| memberi contoh mengamalkannya dalam kehidupan | ☐ |
Rumusan روموسن
- Surah al-Ikhlas ialah surah ke-112, 4 ayat, Makkiyyah. Ia turun untuk menjawab pertanyaan tentang Tuhan.
- Ayat 1: Allah Maha Esa. Ayat 2: tempat memohon. Ayat 3: tidak beranak dan tidak diperanakkan. Ayat 4: tiada yang setara.
- Tuntutan: yakin keesaan Allah, ikhlas, minta tolong hanya kepada Allah, bersyukur, menginsafi kelemahan diri.
- Kepentingan: menguatkan akidah, menjauhi syirik, sentiasa berdoa, sebanding sepertiga al-Quran, ganjaran syurga, dosa diampun, membentuk keperibadian Muslim.
- Amalkan dengan istiqamah dalam kehidupan.