Pendidikan Islam nota, topik 11
Jawi: Cintai Tulisan Jawi
Buku teks Pendidikan Islam Tahun 4 SK, halaman 64–69
Matlamat bab ini
- Murid boleh mengenal pasti dan menyebut perkataan tradisi dengan betul (7.2.1)
- Murid boleh membaca perkataan tradisi dan ayat yang mengandungi perkataan tradisi (7.2.2)
- Murid boleh mengeja dan menulis perkataan tradisi mengikut kaedah ejaan Jawi Za'ba (7.2.3)
- Murid boleh menambah huruf vokal di belakang perkataan tradisi yang menerima imbuhan atau perkataan selepasnya (7.2.3)
- Murid boleh membina dan menulis ayat dengan menggunakan perkataan tradisi (7.2.4)
- Murid boleh menghasilkan penanda buku kata-kata hikmah secara kreatif (7.2.5)
Dalam topik ini kita belajar mengenal, membaca dan menulis perkataan tradisi ڤركاتاءن تراديسي. Kita juga belajar mengapa kita perlu mencintai tulisan Jawi چينتاءي توليسن جاوي dan berusaha mengembalikan kegemilangannya.
11.1Perkataan tradisi ڤركاتاءن تراديسي
Perkataan tradisi ialah perkataan Melayu lama yang kerap digunakan, dan ejaan Jawinya mengikut kaedah ejaan Jawi Za'ba.
Banyak daripadanya ialah perkataan pendek yang tidak ditulis dengan huruf vokal di belakangnya.
Buku teks menunjukkan perkataan ini pada daun sebatang pokok. Perhatikan cara ejaannya dan baca satu per satu.
Buku teks Pendidikan Islam Tahun 4, ms. 65.
| Perkataan tradisi (Jawi) | Rumi |
|---|---|
| اد | ada |
| اڤ | apa |
| ڤد | pada |
| كيت | kita |
| ماءنسي | manusia |
| ماءنسياوي | manusiawi |
| درڤد | daripada |
| كڤد | kepada |
| دري | dari |
| تياد | tiada |
| دمكين | demikian |
| مك | maka |
| جك | jika |
| جكالاو | jikalau |
| دي | di |
| ايت | itu |
| اين | ini |
| دان | dan |
| ياءيت | iaitu |
| اي | ia |
Cara mengingat: perkataan tradisi pendek. Ejaan Jawi ada ialah اد (alif dan dal sahaja), itu ialah ايت dan ini ialah اين.
Ejaan mengikut kaedah Za'ba
Buku teks, ms. 65.
| Rumi | Ejaan betul | Ejaan salah |
|---|---|---|
| ada | اد | ادا |
| itu | ايت | ايتو |
| ini | اين | ايني |
Jangan menambah huruf vokal di belakang perkataan tradisi yang tidak menerima imbuhan atau perkataan lain. Contohnya ايتو dan ايني ialah ejaan yang salah.
Tulis ejaan Jawi yang betul bagi ada, itu dan ini.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
اد, ايت, اين.
11.2Tambah huruf vokal di belakang تمبه حروف ۏوكل دبلاكڠ
Rumusan buku teks: Jika menerima imbuhan atau perkataan selepasnya, perkataan tradisi perlu diletakkan huruf vokal di belakangnya.
Buku teks, ms. 66.
| Perkataan tradisi | Akhiran | Hasil (Jawi) | Rumi |
|---|---|---|---|
| اين (ini) | له | اينيله | inilah |
| ايت (itu) | له | ايتوله | itulah |
| اڤ (apa) | كه | اڤاكه | apakah |
| اد (ada) | كن | اداكن | adakan |
Lihat bunyi akhir perkataan: ini + lah menjadi inilah, jadi huruf ي ditambah; itu + lah menjadi itulah, jadi و ditambah; apa + kah dan ada + kan memerlukan ا.
Apakah ejaan Jawi bagi apakah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
اڤاكه (اڤ + كه).
11.3Membaca ayat dengan perkataan tradisi ممباچ ايات
Buku teks memberi lima ayat. Perkataan tradisi diwarnakan merah. Baca bersama-sama rakan.
| Ayat Jawi | Rumi |
|---|---|
| جاديكن هاري اين لبيه باءيق درڤد سمالم. | Jadikan hari ini lebih baik daripada semalam. |
| صبر ايت اينده، مك برصبرله دالم منونتوت علمو. | Sabar itu indah, maka bersabarlah dalam menuntut ilmu. |
| كڬاڬلن هاري اين بوكن برارتي كيت ڬاڬل سلاما-لامڽ. | Kegagalan hari ini bukan bererti kita gagal selama-lamanya. |
| كيت هندقله منجاڬ هوبوڠن دڠن الله ﷻ دان ماءنسي. | Kita hendaklah menjaga hubungan dengan Allah dan manusia. |
| سسياڤا يڠ برايمان كڤد الله دان رسول، مك هندقله اي بركات باءيق اتاو ديام. | Sesiapa yang beriman kepada Allah dan rasul, maka hendaklah ia berkata baik atau diam. |
Mutiara kata, buku teks ms. 66.
Cari perkataan tradisi
Dalam ayat pertama: اين (ini) dan درڤد (daripada).
Dalam ayat keempat: كيت (kita) dan دان (dan).
Nyatakan dua perkataan tradisi dalam ayat صبر ايت اينده، مك برصبرله دالم منونتوت علمو.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
ايت (itu) dan مك (maka).
11.4Mertabatkan tulisan Jawi مرتبتكن توليسن جاوي
Bacaan buku teks ms. 67 menerangkan perkara ini dengan ringkas.
- Kedatangan Islam ke Malaysia memberi kesan kepada perubahan hidup masyarakat dan kaedah penulisan.
- Tulisan Jawi digunakan secara meluas di Tanah Melayu dahulu. Penggunaannya berkurangan selepas tulisan Rumi digunakan secara rasmi.
- Hari ini masyarakat lebih selesa dengan tulisan Rumi berbanding tulisan Jawi.
Usaha mengembalikan kegemilangan tulisan Jawi
| Usaha | Penerangan |
|---|---|
| Program j-QAF | Diperkenalkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia di sekolah rendah; menekankan pemulihan Jawi, pendidikan al-Quran, bahasa Arab dan fardu ain. |
| Kem Cemerlang Jawi | Membantu murid yang lemah menguasai bidang Jawi dengan modul yang berkesan. |
| Pertandingan | Pertandingan menulis Jawi, tulisan khat dan pantun Jawi. |
| Kelab Jawi sekolah | Penubuhan kelab Jawi di sekolah. |
Ringkasan daripada bacaan buku teks, ms. 67.
Penguasaan kita dalam membaca dan menulis Jawi dapat mengembalikan kegemilangan tulisan Jawi semula. Mulakan dengan membaca papan tanda dan menulis nama sendiri dalam Jawi.
Mengapakah penggunaan tulisan Jawi berkurangan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kerana tulisan Rumi digunakan secara rasmi.
11.5Penanda buku kata-kata hikmah ڤنندا بوكو كات٢ حكمه
Aktiviti buku teks ms. 69: murid membuat penanda buku daripada kata-kata hikmah yang mengandungi perkataan tradisi.
- Sediakan bahan untuk membuat penanda buku.
- Cari kata-kata hikmah yang menggunakan perkataan tradisi dalam laman sesawang.
- Tulis kata-kata hikmah pada penanda buku.
- Hasilkan penanda buku mengikut kreativiti kamu.
Semak ejaan perkataan tradisi pada penanda buku. Jangan tulis ايتو atau ادا apabila perkataan itu berdiri sendiri.