Sains notesnota, unit 8
Bahan
TextbookBuku teks Sains Tahun 4 SK, Buku Teks (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 141-154
What this chapter coversMatlamat bab ini
- Saya boleh menyatakan empat sumber asas bahan, iaitu tumbuh-tumbuhan, haiwan, petroleum dan batuan (8.1.1)
- Saya boleh mengelaskan objek mengikut sumber asas bahan yang digunakan untuk membuatnya (8.1.2, 8.1.3)
- Saya boleh menyiasat sifat bahan, iaitu menyerap air dan kalis air, terapung dan tenggelam, mengalirkan arus elektrik, penembusan cahaya, mengalirkan haba dan kekenyalan (8.2.1)
- Saya boleh mengaplikasikan sifat bahan untuk mereka cipta sesuatu objek (8.2.2)
- Saya boleh menjelaskan sebab sesuatu bahan dipilih untuk membuat objek berdasarkan sifatnya (8.2.3, 8.2.4)
Lihat barang di sekeliling kamu: kerusi, baju, botol, sudu. Setiap satu diperbuat daripada bahan. Bahan dipilih kerana sifatnya. Dalam unit ini kamu akan mengetahui dari mana bahan datang dan mengapa setiap bahan digunakan untuk kegunaan tertentu.
8.1Sumber asas bahan
Objek diperbuat daripada pelbagai sumber asas. Empat sumber asas bahan ialah tumbuh-tumbuhan, haiwan, petroleum dan batuan.
| Sumber asas | Bahan | Contoh objek |
|---|---|---|
| Tumbuh-tumbuhan | Getah, kayu, kapas | Tayar, sarung tangan getah, almari kayu, kerusi kayu, baju, tuala |
| Haiwan | Bulu biri-biri, kulit lembu, sutera | Topi bulu, sweater, kasut kulit, sofa kulit, tali leher sutera, kain sutera |
| Petroleum | Plastik, kain sintetik | Beg plastik, botol plastik, baju hujan, khemah |
| Batuan | Logam (emas, kuprum), tanah liat, tanih, pasir | Rantai emas, barang piuter, duit syiling, mangkuk seramik, batu bata, cermin, botol kaca |
Buku teks Sains Tahun 4 SK, ms. 142.
Buku teks Sains Tahun 4 SK, ms. 142.
Buku teks Sains Tahun 4 SK, ms. 143.
Dalam buku. Petroleum ialah minyak berwarna hitam yang diperoleh dari dalam tanah untuk dijadikan petrol dan bahan-bahan lain. Petroleum terbentuk daripada hidupan yang telah mati berjuta-juta tahun dahulu. Kokun ialah kelongsong daripada bebenang seperti sutera yang melindungi larva atau telur. Sutera diperoleh daripada kokun ulat sutera (kokun: Nota Guru, ms. 142).
Kaca, cermin dan batu bata datang daripada batuan (pasir dan tanah liat), bukan daripada tumbuh-tumbuhan. Plastik datang daripada petroleum, bukan daripada tumbuh-tumbuhan.
Mengelaskan objek (8.1.2, 8.1.3)
Untuk mengelaskan objek, perhatikan objek itu, kenal pasti jenis bahannya, kemudian tentukan sumber asas bahan itu. Hasilnya boleh dibuat dalam bentuk carta atau jadual pengelasan.
Contoh: mengelaskan objek
Tuala (kapas): tumbuh-tumbuhan. Sweater (bulu biri-biri): haiwan. Baju hujan (kain sintetik): petroleum. Duit syiling (logam): batuan.Beg kulit dan pembaris kayu. Nyatakan sumber asas bahan bagi setiap objek.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Beg kulit: haiwan (kulit lembu). Pembaris kayu: tumbuh-tumbuhan (kayu).
8.2Sifat bahan
Bahan mempunyai pelbagai sifat. Manusia mereka cipta sesuatu objek mengikut kegunaannya berdasarkan sifat-sifat bahan. Kita menyiasat sifat bahan dalam enam aktiviti (Mari Uji) yang dijalankan secara stesen. Dalam setiap aktiviti, kita memerhati, merekod pemerhatian dalam jadual, kemudian membuat inferens.
| Sifat bahan | Cara menguji (Mari Uji) | Contoh objek diuji dalam buku |
|---|---|---|
| Menyerap air dan kalis air (Aktiviti 1) | Titiskan air dengan straw ke atas objek. Perhatikan titisan air selepas dua minit. | Belon, tisu dapur, batu, kain kapas, plastik, tali kulit, polistirena, sisip kaca |
| Terapung atau tenggelam (Aktiviti 2) | Masukkan objek ke dalam bekas berisi air separuh penuh. Selepas seminit, lihat objek berada di atas atau di bawah permukaan air. | Batu, pembaris plastik, kunci, belon, batang aiskrim, straw, kain kapas, tali kulit, gelas kaca, pensel |
| Mengalirkan arus elektrik (Aktiviti 3) | Bina litar elektrik lengkap. Gantikan suis dengan objek yang diuji. Perhatikan mentol. | Belon, lidi, kunci, sudu seramik, plastik, tali kulit, duit syiling, kerajang aluminium, mata pensel |
| Penembusan cahaya (Aktiviti 4) | Letakkan objek di hadapan mata, kemudian lihat objek lain di hadapan kamu. Perhatikan tahap kejelasan pandangan. | Belon, plastik lut sinar, kertas berwarna, sisip kaca, batang aiskrim, kertas surih, plastik berwarna |
| Mengalirkan haba (Aktiviti 5) | Lekatkan objek pada lidi dan rendam dalam air panas. Selepas dua minit, sentuh hujung setiap objek dan bandingkan dengan keadaan awal. | Kerajang aluminium, batang aiskrim, sudu seramik, polistirena, plastik jernih, belon, tali kulit |
| Kenyal (Aktiviti 6) | Pegang dan tarik objek dengan kedua-dua belah tangan, kemudian lepaskannya semula. | Belon, tali kulit, gelang getah, spring, sudu plastik, batang aiskrim, pensel, straw, paku |
Bahan yang menyerap air akan menyerap air apabila air dititiskan ke atasnya. Air akan kekal ada pada bahan yang kalis air. Kekenyalan ialah kebolehan sesuatu bahan untuk kembali kepada keadaan asalnya sesudah ditarik, dipicit atau diregangkan.
Tambahan, tiada dalam buku. Jadual pemerhatian dalam buku dibiarkan kosong untuk kamu isi sendiri. Hasil yang lazim: tisu dapur dan kain kapas menyerap air, plastik dan sisip kaca kalis air; batang aiskrim terapung manakala batu dan kunci tenggelam; duit syiling dan kerajang aluminium mengalirkan arus elektrik, tali kulit dan pembaris plastik tidak; kerajang aluminium cepat berasa panas, polistirena tidak; belon, gelang getah dan spring kembali kepada bentuk asal. Hasil sebenar bergantung pada objek yang kamu uji.
Aktiviti yang menggunakan sisip kaca perlu dilakukan dengan berhati-hati sebagai langkah keselamatan. Berhati-hati juga apabila menggunakan air panas.
Baca soalan dengan teliti. Dalam Aktiviti 3, jika mentol menyala, objek itu mengalirkan arus elektrik. Jika mentol tidak menyala, objek itu tidak mengalirkan arus elektrik.
Dalam satu litar, mentol menyala apabila jalur kerajang aluminium disambung. Mentol tidak menyala apabila pembaris plastik disambung. Apakah inferens kamu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kerajang aluminium mengalirkan arus elektrik. Pembaris plastik tidak mengalirkan arus elektrik.
8.3Aplikasi sifat bahan dan pemilihan jenis bahan
Pengetahuan tentang sifat bahan penting dalam mereka cipta sesuatu objek. Pemilihan jenis bahan yang bersesuaian memastikan objek berfungsi dengan baik mengikut keperluannya.
Buku teks menunjukkan lima langkah mereka cipta kereta mainan:
- Mengenal pasti masalah.
- Menjana idea (menggunakan pengetahuan tentang sifat bahan).
- Membuat lakaran idea.
- Menyediakan alat dan bahan.
- Membina kereta mainan.
Buku teks Sains Tahun 4 SK, ms. 151.
Sesuatu objek dicipta berdasarkan kesesuaian sifat bahan dengan fungsi objek itu:
| Objek | Bahan dan sebab (sifat bahan) |
|---|---|
| Periuk dan alatan memasak | Logam. Logam mengalirkan haba, jadi makanan cepat masak. (Buku bertanya soalan ini di ms. 152; sebab mengalirkan haba daripada jawapan Uji Minda 4, ms. 154.) |
| Periuk nasi dan seterika | Diperbuat daripada bahan yang mengalirkan haba supaya makanan dapat dimasak lebih cepat atau pakaian digosok dengan lebih mudah. (buku, ms. 154) |
| Kain untuk mengelap cecair yang tumpah | Kain kapas. (Buku bertanya soalan ini di ms. 152. Sebab "kapas menyerap air" ialah tambahan, tiada dalam buku; jadual Mari Uji dalam buku kosong.) |
| Bola sepak dan belon | Kenyal dan kalis air, supaya bola boleh disepak dan belon mengembang apabila ditiup. (buku, ms. 154) |
| Kereta mainan | Getah (gelang getah), kerana sifatnya yang kenyal. (buku, ms. 151) |
| Tambahan, tiada dalam buku: tingkap | Kaca lut sinar, kerana cahaya boleh menembusinya. |
Pemilihan jenis bahan penting supaya objek berfungsi dengan baik dan sesuai untuk digunakan. Gunakan pengetahuan tentang sumber asas dan sifat bahan, misalnya untuk menghasilkan lampu terendak daripada bahan terpakai (Santai Sains).
Mengapakah kebanyakan alatan memasak seperti periuk diperbuat daripada logam?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Logam ialah bahan yang boleh mengalirkan haba, jadi makanan dimasak dengan lebih cepat. (Soalan buku ms. 152; jawapan seperti Uji Minda 4, ms. 154.)
Ringkasan
| Idea | Perkara penting |
|---|---|
| Sumber asas | Tumbuh-tumbuhan, haiwan, petroleum, batuan |
| Sifat bahan | Menyerap air dan kalis air, terapung dan tenggelam, mengalirkan arus elektrik, penembusan cahaya, mengalirkan haba, kenyal |
| Memilih bahan | Pilih bahan yang sifatnya sesuai dengan fungsi objek supaya objek berfungsi dengan baik |