Sejarah notesnota, unit 1

Mengenali Sejarah

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 4 SK, pageshalaman 2-15

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menyatakan pengertian sejarah (1.1.1)
Murid boleh mengenal pasti sumber dalam sejarah, iaitu sumber primer dan sumber sekunder (1.1.2)
Murid boleh menjelaskan kaedah penyelidikan sejarah, iaitu kaedah arkeologi, kaedah lisan dan kaedah bertulis (1.1.3)
Murid boleh membezakan konsep ruang dan masa dalam sejarah (1.1.4)
Murid boleh menghuraikan sebab dan akibat dalam peristiwa sejarah (1.1.5)

1.1Pengertian sejarah

Sejarah ialah peristiwa yang benar-benar berlaku pada masa lalu.

Kita perlu tahu pengertian sejarah supaya mudah memahami peristiwa sejarah. Sejarawan ialah orang yang mengkaji sejarah. Setiap sejarawan memberikan pandangan masing-masing.

Sejarawan	Pandangan tentang sejarah
Herodotus	Sejarah ialah penceritaan tentang tindakan manusia dan sebab-sebab mereka melakukannya.
Ibn Khaldun	Sejarah membicarakan peradaban manusia dan perubahan yang berlaku.
E.H. Carr	Sejarah ialah satu proses interaksi antara masa kini dengan masa lampau.
Profesor Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim	Sejarah merujuk peristiwa yang pernah atau sudah berlaku.
Dr. Muhd Yusof bin Ibrahim	Sejarah ialah catatan atau rekod sesuatu peristiwa yang berlaku pada masa lalu.

Peradaban ialah kemajuan sosial dan kebudayaan sesuatu bangsa.

Pasar Besar Kuala Lumpur pada tahun 1900 dan kini, dikenali sebagai Pasar Seni, pada tahun 2019 — Kuala Lumpur dahulu dan kini. Pasar Besar Kuala Lumpur (1900) kini dikenali sebagai Pasar Seni (2019). Tempat yang sama berubah mengikut masa.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 4.

Sejarah melibatkan tindakan manusia, perubahan dan catatan sesuatu peristiwa yang berlaku pada masa lalu. Oleh itu, sejarah memberikan iktibar dan teladan untuk kehidupan manusia.

Apakah pengertian sejarah? Siapakah yang berkata sejarah ialah catatan atau rekod sesuatu peristiwa yang berlaku pada masa lalu?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sejarah ialah peristiwa yang benar-benar berlaku pada masa lalu. Pandangan itu ialah pandangan Dr. Muhd Yusof bin Ibrahim.

1.2Sumber sejarah

Sumber sejarah memberikan maklumat yang tepat tentang sesuatu peristiwa yang telah berlaku. Sumber sejarah penting sebagai bukti untuk memahami peristiwa yang telah berlaku. Sumber sejarah terbahagi kepada dua: sumber primer dan sumber sekunder.

Sumber primer

Sumber primer juga dikenali sebagai sumber pertama. Sumber primer berada dalam bentuk asal dan belum diolah.

Contoh sumber primer	Maksud
Fosil	Tinggalan tumbuhan atau haiwan yang terawet.
Manuskrip	Tulisan tangan, seperti Hikayat Hang Tuah dan Sulalatus Salatin.
Dokumen rasmi	Mengandungi catatan tentang sesuatu peristiwa sejarah yang telah berlaku.
Artifak	Hasil ciptaan manusia, seperti alat batu, tembikar, senjata dan duit syiling.

Gambar fosil, manuskrip, artifak duit syiling dan dokumen rasmi — Contoh sumber primer: fosil, manuskrip, artifak dan dokumen rasmi.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 6.

Sumber sekunder

Sumber sekunder ialah penulisan yang dihasilkan daripada sumber asal. Sumber sekunder juga dikenali sebagai sumber kedua (ms. 14).

Contoh sumber sekunder: buku, majalah, risalah dan akhbar.

Gambar buku, majalah, akhbar dan risalah — Contoh sumber sekunder: buku, majalah, akhbar dan risalah.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 7.

Jangan keliru. Artifak dan manuskrip ialah sumber primer kerana masih dalam bentuk asal. Buku dan akhbar ialah sumber sekunder kerana ditulis daripada sumber asal.

Ingat: primer = pertama = bentuk asal. Sekunder = kedua = penulisan daripada sumber asal.

Nyatakan maksud sumber primer dan sumber sekunder. Beri dua contoh bagi setiap jenis.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sumber primer berada dalam bentuk asal dan belum diolah, contohnya fosil dan manuskrip (juga dokumen rasmi dan artifak). Sumber sekunder ialah penulisan yang dihasilkan daripada sumber asal, contohnya buku dan akhbar (juga majalah dan risalah).

1.3Kaedah penyelidikan sejarah

Penyelidikan sejarah dilakukan untuk membuktikan peristiwa sejarah yang telah berlaku. Ada tiga kaedah untuk mendapatkan maklumat sejarah.

Kaedah	Cara mendapatkan maklumat
Kaedah arkeologi	Daripada bahan tinggalan sejarah, melalui proses gali cari (ekskavasi).
Kaedah lisan	Melalui temu bual dengan orang sumber.
Kaedah bertulis	Daripada tulisan dan lakaran.

Kaedah arkeologi

Contoh bahan tinggalan: fosil, tembikar, barangan logam dan kulit siput. Bidang arkeologi maritim atau arkeologi bawah air mendapatkan maklumat tinggalan kebudayaan manusia di dasar laut, sungai atau tasik, contohnya tapak kapal karam, struktur purba dan artifak.

Gali cari di tapak arkeologi Sungai Batu, Kedah dan rangka Perak Man di Lenggong, Perak — Gali cari di tapak arkeologi Sungai Batu, Kedah, dan rangka Perak Man di Lenggong, Perak.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 8.

Kaedah lisan

Orang yang ditemu bual dikenali sebagai orang sumber. Orang sumber ialah mereka yang terlibat dalam peristiwa sejarah, atau melihat atau mendengar peristiwa itu daripada orang lain.

Tiga langkah kaedah lisan

Mengenal pasti orang sumber dan menyediakan soalan berdasarkan tajuk kajian.
Menemu bual dan merakamkan perbualan.
Menyalin rakaman, menyimpan data perbualan dan membuat penulisan.

Kaedah bertulis

Maklumat diperoleh daripada dinding gua, kayu, batu dan bahan bercetak.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 9.

Empat langkah kaedah bertulis

Mengenal pasti sumber sejarah yang tepat.
Mengumpulkan sumber sejarah.
Mentafsir maklumat dalam sumber.
Membuat penulisan.

Kaedah lisan ada 3 langkah. Kaedah bertulis ada 4 langkah. Pengkaji boleh memilih mana-mana kaedah yang sesuai.

Namakan tiga kaedah penyelidikan sejarah. Apakah nama orang yang ditemu bual?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kaedah arkeologi, kaedah lisan dan kaedah bertulis. Orang yang ditemu bual dipanggil orang sumber.

1.4Ruang dan masa

Sejarawan menggunakan urutan masa untuk mengkaji peristiwa sejarah. Urutan masa dikenali sebagai kronologi. Konsep masa dibahagikan kepada dekad, abad dan alaf.

Istilah	Tempoh
Dekad	10 tahun
Abad	100 tahun
Alaf	1000 tahun

Konsep masa juga boleh dilihat mengikut zaman:

Sebelum Masihi (SM): zaman sebelum kelahiran Nabi Isa.
Masihi (M): zaman selepas kelahiran Nabi Isa.

Rajah garis masa: zaman Sebelum Masihi, zaman Masihi, dekad, abad dan alaf — Rajah garis masa.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 10.

Kronologi peristiwa sekolah saya

Persekolahan bermula (Januari), Hari Sukan Sekolah (Februari), Hari Kantin (April), Sambutan Hari Kemerdekaan (Ogos) dan Hari Anugerah Kecemerlangan (Oktober). Peristiwa disusun mengikut urutan masa.

Ruang sejarah yang luas membolehkan sejarawan membuat penyelidikan mengikut bidang tertentu, seperti politik, ekonomi dan sosial. Ruang dan masa memudahkan kita memahami peristiwa sejarah. Kita dapat menulis peristiwa sejarah yang lengkap dan tersusun.

Jangan tertukar. Dekad = 10 tahun, abad = 100 tahun, alaf = 1000 tahun. Kronologi ialah rentetan peristiwa mengikut urutan masa.

Berapakah tahun dalam satu abad? Apakah maksud kronologi?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

100 tahun. Kronologi ialah rentetan peristiwa yang berlaku mengikut urutan masa.

1.5Sebab dan akibat dalam peristiwa sejarah

Setiap peristiwa sejarah mempunyai sebab dan akibat. Kajian tentang sebab dan akibat memudahkan kita memahami peristiwa sejarah.

Hari Anugerah Kecemerlangan Akademik

Sebab: menghargai murid yang cemerlang dalam bidang akademik.
Akibat: murid belajar dengan tekun.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 11.

Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu 1957

Sebab: British menjajah Tanah Melayu.
Akibat: rakyat berjuang untuk membebaskan Tanah Melayu daripada penjajah.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 12.

Sebab dan akibat menimbulkan perasaan ingin tahu tentang mengapa dan bagaimana, serta kesan peristiwa sejarah. Dengan itu kita dapat mengambil iktibar dan pengajaran.

Sebab ialah apa yang menyebabkan peristiwa itu berlaku. Akibat ialah apa yang terjadi selepas itu.

Cinta akan negara

Mengetahui pengertian sejarah membolehkan kita memahami peristiwa sejarah dengan jelas dan mudah. Bangunan bersejarah perlu dipelihara untuk memudahkan kita memahami peristiwa sejarah (ms. 15).

Nyatakan sebab dan akibat bagi kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu 1957.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sebab: British menjajah Tanah Melayu. Akibat: rakyat berjuang untuk membebaskan Tanah Melayu daripada penjajah.