Sejarah notesnota, unit 5

Zaman Air Batu

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 4 SK, pageshalaman 58–71

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menyatakan maksud Zaman Air Batu (2.1.1)
Murid boleh menyenaraikan garis masa Zaman Air Batu Akhir (2.1.2)
Murid boleh menerangkan perubahan Zaman Air Batu Akhir (2.1.3)
Murid boleh menghuraikan kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir di Asia Tenggara (2.1.4)
Murid boleh menerangkan kepentingan mengambil iktibar perubahan zaman dalam kehidupan manusia (K2.1.5)
Murid boleh menjelaskan kepentingan langkah memelihara dan memulihara alam sekitar (K2.1.6)
Murid boleh menghuraikan kepentingan usaha mengekalkan kelestarian alam sekitar (K2.1.7)

5.1Kenali Zaman Air Batu

Zaman Air Batu ialah zaman bumi dilitupi oleh air batu yang tebal disebabkan oleh penurunan suhu yang ketara. Zaman ini berlaku dalam tempoh yang lama. (2.1.1)

Bongkah air batu besar runtuh dan mencair ke laut — Proses pengglasieran pada Zaman Air Batu Akhir.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 60.

Pada Zaman Air Batu Akhir, suhu bumi meningkat.
Air batu mencair. Proses ini dipanggil pengglasieran.
Pencairan air batu menyebabkan paras air laut meningkat.

Glosari

Istilah	Maksud
Pengglasieran	Bongkah air batu yang besar bergerak perlahan-lahan dan mencair ke permukaan bumi.
Kala	Masa, waktu.
Kala Kuaterner	Zaman yang bermula 2.5 juta tahun yang lalu.
Epok	Subunit masa dari 70 juta tahun dahulu hingga kini.

Berapa kali dan dua epok

Dalam sejarah dunia, Zaman Air Batu berlaku sebanyak lima kali.
Zaman Air Batu Akhir berlaku pada Kala Kuaterner.
Kala Kuaterner dibahagikan kepada dua epok: Pleistosen dan Holosen.

Epok	Ciri-ciri
1. Epok Pleistosen	Suhu bumi rendah dan banyak kawasan dilitupi air batu. Manusia mula mengetahui cara membuat api. Tanah dataran menjadi lebih luas.
2. Epok Holosen	Suhu bumi mula meningkat. Air batu mula mencair. Paras air laut meningkat.

Jangan tertukar. Pleistosen: sejuk, air batu banyak, membuat api. Holosen: suhu naik, air batu cair, paras laut naik.

Kita perlu peka dan prihatin terhadap suhu bumi kerana suhu bumi mempengaruhi kehidupan.

Apakah dua epok pada Zaman Air Batu Akhir? Pada epok manakah manusia mula mengetahui cara membuat api?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Epok Pleistosen dan Epok Holosen. Manusia mula mengetahui cara membuat api pada Epok Pleistosen.

5.2Garis masa Zaman Air Batu Akhir

Garis masa Zaman Air Batu Akhir berlaku pada Kala Kuaterner, iaitu pada Epok Pleistosen dan Epok Holosen. (2.1.2)

Garis masa Kala Kuaterner: Epok Pleistosen 2.5 juta hingga 11 700 tahun dahulu; Epok Holosen 11 700 tahun dahulu hingga kini — Garis masa Zaman Air Batu Akhir.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 62.

Epok	Bermula dan berakhir
Epok Pleistosen	2.5 juta hingga 11 700 tahun dahulu
Epok Holosen	11 700 tahun dahulu hingga kini

Epok Pleistosen datang dahulu, kemudian Epok Holosen. Titik pertemuan ialah 11 700 tahun dahulu.

Haiwan pada Epok Pleistosen

Garis masa membantu kita mengkaji perubahan yang berlaku terhadap hidupan dan bumi. Haiwan yang wujud pada Epok Pleistosen:

Harimau bertaring lengkung, mamot dan sloth — Haiwan pada Epok Pleistosen.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 62.

Harimau bertaring lengkung
Mamot
Sloth

Kita perlu mengambil iktibar (pengajaran) daripada perubahan zaman dalam kehidupan manusia. (K2.1.5)

Jom buat: model pencairan air batu

Alatan dan bahan: ketulan air batu, cawan kertas, pen penanda, pinggan plastik dan pewarna biru.

Sediakan ketulan air batu yang telah dicampur dengan pewarna biru.
Letakkan ketulan air batu di bahagian atas cawan.
Biarkan selama 15 minit di tempat terbuka.
Tandakan paras air pada pinggan.

Namakan tiga haiwan yang wujud pada Zaman Air Batu Akhir.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mamot, sloth dan harimau bertaring lengkung.

5.3Perubahan Zaman Air Batu Akhir

Pada Zaman Air Batu Akhir berlaku perubahan suhu. Suhu dunia meningkat dan berlaku kecairan air batu. Perubahan ini memberikan kesan yang besar terhadap bentuk fizikal dan hidupan bumi. (2.1.3)

Perubahan

Gunung berais, matahari dan air batu yang mencair menjadi laut, dengan tiga kotak penerangan — Peningkatan suhu membawa perubahan kepada bentuk muka bumi.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 64.

Perubahan	Apa yang berlaku
Perubahan bentuk muka bumi	Suhu bumi meningkat. Ais mula mencair. Air melimpah ke kawasan rendah sehingga membentuk tasik dan laut.
Iklim	Iklim berubah daripada terlalu sejuk kepada sederhana sejuk. Perubahan iklim disebabkan oleh sinaran matahari dan pemanasan bumi.
Rupa bentuk fizikal bumi	Bentuk fizikal bumi berubah. Paras air laut meningkat sehingga 100 meter.

Kesan

Peningkatan suhu juga memberikan kesan kepada bentuk muka bumi, kehidupan manusia dan haiwan.

Sungai, tasik, pokok, fosil haiwan dan sekumpulan manusia purba berjalan — Kesan peningkatan suhu pada Zaman Air Batu Akhir.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 65.

Kesan	Apa yang berlaku
Bentuk fizikal bumi yang baharu	Berlaku pembentukan tasik air tawar. Aliran air sungai juga berubah.
Kepupusan haiwan	Kepupusan berlaku akibat perubahan suhu. Haiwan seperti harimau bertaring lengkung dan mamot telah pupus.
Petempatan manusia	Manusia bergerak keluar ke kawasan yang lebih panas. Manusia mencari tempat untuk membina petempatan baharu.

Jangan tertukar. Kepupusan bermaksud haiwan itu tidak wujud lagi. Haiwan pupus akibat perubahan suhu.

Tuliskan tiga kesan peningkatan suhu pada Zaman Air Batu Akhir.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

(i) Terbentuk tasik air tawar dan aliran sungai berubah. (ii) Haiwan seperti harimau bertaring lengkung dan mamot pupus. (iii) Manusia bergerak ke kawasan yang lebih panas dan membina petempatan baharu.

5.4Kesan perubahan Zaman Air Batu Akhir di Asia Tenggara

Pengglasieran, perubahan iklim dan perubahan bentuk muka bumi turut memberikan kesan di Asia Tenggara. Antara kesan itu ialah kenaikan paras air laut di Pentas Sunda dan pergerakan manusia dan haiwan. (2.1.4)

Pentas Sunda ialah kawasan tanah luas di Asia Tenggara yang menghubungkan daratan dengan kepulauan.

Tahukah anda?

Asia Tenggara terdiri daripada Malaysia, Singapura, Brunei, Filipina, Indonesia, Thailand, Laos, Kemboja, Myanmar, Timor Leste dan Vietnam (11 negara).

Dua peta Asia Tenggara: kiri Pentas Sunda pada Epok Pleistosen, kanan selepas Zaman Air Batu Akhir (Epok Holosen) — Kedudukan Pentas Sunda pada Epok Pleistosen (kiri) dan selepas Zaman Air Batu Akhir, Epok Holosen (kanan).

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 66 (sumber: Koleksi Prof. Dato' Dr. Mokhtar bin Saidin).

Kenaikan paras air laut telah mempengaruhi bentuk muka bumi Pentas Sunda.

Kesan kecairan air batu di Asia Tenggara

Kenaikan paras air laut membawa kepada pembentukan sungai dan tasik.
Aliran air sungai menenggelamkan kawasan tanah rendah di sepanjang tepi pantai.
Kewujudan petempatan baharu.
Manusia bergerak ke kawasan yang lebih tinggi dan hidup secara berpindah-randah, akhirnya menetap.
Asia Tenggara juga menjadi tempat tinggal haiwan.

Perubahan dan kesan ini menyedarkan masyarakat akan kepentingan memelihara bumi dan menyayangi alam sekitar.

Apakah kesan kecairan air batu di Pentas Sunda?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Paras air laut naik dan mempengaruhi bentuk muka bumi Pentas Sunda. Kawasan tanah rendah tenggelam.

5.5Cinta akan negara: menjaga alam sekitar

Setiap individu perlu mempunyai pengetahuan tentang alam sekitar. Kesedaran untuk memelihara alam sekitar perlu ada dalam kalangan warganegara. (K2.1.6, K2.1.7)

Siapa	Peranan
Diri	Sebagai rakyat, kita perlu mempunyai kesedaran untuk menjaga alam sekitar.
Masyarakat	Masyarakat perlu mempunyai sikap untuk memelihara dan memulihara alam sekitar.
Negara	Kelestarian alam sekitar dapat dikekalkan untuk kepentingan generasi akan datang.

Contoh aktiviti

Aktiviti menanam semula pokok bakau membantu mengekalkan alam sekitar di negara kita.

Apakah aktiviti yang membantu mengekalkan alam sekitar di negara kita?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Menanam semula pokok bakau.

5.6Ringkasan unit

Zaman Air Batu: bumi dilitupi air batu yang tebal kerana suhu turun. Berlaku lima kali.
Zaman Air Batu Akhir: Kala Kuaterner, dua epok: Pleistosen (2.5 juta hingga 11 700 tahun dahulu) dan Holosen (11 700 tahun dahulu hingga kini).
Perubahan: suhu naik, air batu cair, iklim sederhana sejuk, paras laut naik sehingga 100 meter.
Kesan: tasik air tawar terbentuk, haiwan pupus, manusia membina petempatan baharu.
Di Asia Tenggara: paras air laut di Pentas Sunda naik, manusia dan haiwan bergerak.