Sejarah notesnota, unit 8

Tokoh Terbilang Kesultanan Melayu Melaka

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 4 SK, pageshalaman 104-119

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menyatakan struktur masyarakat pada zaman Kesultanan Melayu Melaka (5.1.1)
Murid boleh menjelaskan maksud tokoh terbilang dalam Kesultanan Melayu Melaka (5.1.2)
Murid boleh mengkategorikan peranan sultan, bendahara dan laksamana dalam Kesultanan Melayu Melaka (5.1.3)
Murid boleh menerangkan cara menghargai keistimewaan tokoh terbilang Kesultanan Melayu Melaka (5.1.4)
Murid boleh menjelaskan kepentingan mencontohi nilai murni tokoh terbilang (K5.1.5)
Murid boleh menghuraikan kepentingan menghargai sumbangan tokoh (K5.1.6)

8.1Struktur masyarakat pada zaman Kesultanan Melayu Melaka

Tokoh terbilang memainkan peranan yang besar pada zaman Kesultanan Melayu Melaka. Mereka membawa Melaka kepada era kegemilangan. Sebelum belajar tentang tokoh, kita kenali dahulu struktur masyarakat pada zaman itu.

Struktur masyarakat Kesultanan Melayu Melaka dibahagikan kepada dua golongan: golongan pemerintah dan golongan yang diperintah. Setiap golongan ada peranan dan tanggungjawab masing-masing.

Piramid empat lapis: sultan, pembesar, rakyat dan hamba. Sultan dan pembesar ialah golongan pemerintah, rakyat dan hamba ialah golongan diperintah — Struktur masyarakat pada zaman Kesultanan Melayu Melaka. Lapisan atas ialah sultan, kemudian pembesar, rakyat dan hamba.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 106.

Golongan	Terdiri daripada
Golongan pemerintah	Sultan dan pembesar
Golongan diperintah	Rakyat dan hamba

Hafal susunan dari atas ke bawah: Sultan, Pembesar, Rakyat, Hamba. Sultan paling atas. Hamba paling bawah.

Sultan bermaksud raja.

Tahukah anda?

Rakyat boleh menjadi pembesar apabila diberikan jawatan oleh sultan.

Siapakah mereka?

Empat kotak: sultan, pembesar, rakyat dan hamba dengan penerangan ringkas — Sultan, pembesar, rakyat dan hamba.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 107.

Golongan	Penerangan
Sultan	Pemerintah tertinggi dalam pentadbiran negeri. Simbol perpaduan rakyat.
Pembesar	Dilantik oleh sultan. Membantu sultan dalam pentadbiran negeri.
Rakyat	Penduduk Melaka. Pengikut setia kepada sultan dan pembesar.
Hamba	Orang suruhan sultan dan pembesar. Bilangan hamba melambangkan ketinggian status dan kekayaan pemiliknya.

Golongan pemerintah dan golongan diperintah memberikan sumbangan yang bermakna kepada pentadbiran. Pemerintahan berjalan lancar sehingga Melaka menjadi empayar yang kuat dan pusat perdagangan utama.

Jangan keliru: rakyat dan hamba ialah golongan diperintah. Pembesar termasuk golongan pemerintah kerana dilantik oleh sultan.

Semak diri. Nyatakan golongan dalam struktur masyarakat Melaka.

Show answer

Sultan, pembesar, rakyat dan hamba. Sultan dan pembesar ialah golongan pemerintah. Rakyat dan hamba ialah golongan diperintah.

8.2Kenali tokoh terbilang

Tokoh terbilang ialah individu yang dihormati dan disanjungi oleh masyarakat.

Parameswara, Tun Perak dan Hang Tuah ialah antara tokoh terbilang pada zaman Kesultanan Melayu Melaka.

Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 108.

Ciri-ciri tokoh terbilang

Ciri	Contoh
Gigih	Parameswara gigih memajukan Melaka sebagai pusat perdagangan.
Mempertahankan kedudukan negara	Tun Perak mempertahankan Kesultanan Melayu Melaka daripada ancaman luar.
Berkorban untuk negara	Hang Tuah mempertahankan perairan Melaka daripada serangan musuh.

Tokoh terbilang dan sumbangan mereka

Tokoh terbilang ialah Parameswara, Sultan Muzaffar Shah, Sultan Mansur Shah dan Sultan Alauddin Riayat Shah. Selain itu, Bendahara Tun Perak dan Laksamana Hang Tuah juga tokoh terbilang.

Tokoh	Sumbangan
Parameswara	Mengasaskan Kesultanan Melayu Melaka. Memajukan Melaka sebagai pusat perdagangan.
Sultan Muzaffar Shah	Mengukuhkan empayar Melaka. Melaksanakan sistem perundangan yang tersusun.
Sultan Mansur Shah	Meluaskan empayar Melaka. Menjadikan Melaka pusat penyebaran agama Islam dan pusat pendidikan.
Sultan Alauddin Riayat Shah	Mengambil berat tentang keamanan dan keselamatan dalam negeri. Menjaga kebajikan rakyat.
Bendahara Tun Perak	Menguruskan pentadbiran secara sistematik. Menunjukkan kesetiaan tinggi terhadap pemerintah.
Laksamana Hang Tuah	Memastikan keselamatan perairan Melaka. Menjadi utusan Kesultanan Melayu Melaka.

Kegigihan tokoh terbilang menjadikan Melaka sebuah empayar yang kuat dan terkenal di Alam Melayu.

Jangan tertukar: Sultan Muzaffar Shah mengukuhkan empayar dan melaksanakan undang-undang. Sultan Mansur Shah meluaskan empayar dan menjadikan Melaka pusat agama Islam dan pendidikan.

Semak diri. Apakah maksud tokoh terbilang?

Show answer

Individu yang dihormati dan disanjungi oleh masyarakat.

8.3Peranan tokoh terbilang

Sultan ialah pemerintah tertinggi kerajaan. Baginda dibantu oleh bendahara dan laksamana, iaitu pembesar utama. Tokoh-tokoh ini membawa kegemilangan kepada Kesultanan Melayu Melaka.

Peranan sultan

Berada pada kedudukan yang tertinggi dalam struktur masyarakat.
Menjadi lambang perpaduan.
Melantik pembesar yang berkelayakan untuk menjalankan pentadbiran.
Menentukan hubungan diplomatik dengan kerajaan lain.
Menerima kunjungan pedagang asing ke Melaka. Melaka menjadi pusat perdagangan yang terkenal dan dihormati oleh kerajaan lain.
Mengetuai angkatan tentera Melaka bagi meluaskan jajahan takluk.
Menjadi ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu.
Memastikan keselamatan dan keamanan Melaka terpelihara.
Menggalakkan perkembangan ilmu pengetahuan.

Peranan bendahara

Menjadi penasihat sultan dalam urusan pentadbiran.
Menjadi ketua pembesar dalam pentadbiran negeri.
Pembantu sultan dalam mengembangkan agama Islam.
Menjadi ketua diplomat, ketua hakim dan mengetuai angkatan perang.
Semasa sultan gering atau ke luar negara, bendahara dilantik menjadi pemangku sultan.

Peranan laksamana

Mengetuai angkatan laut Melaka dalam melakukan serangan.
Menjaga keamanan perairan Melaka dan keselamatan para pedagang.
Mengetuai utusan rasmi ke luar negara.
Menjadi duta bagi Melaka.
Menjadi pengawal peribadi sultan. Laksamana seorang yang berani.

Bandingkan peranan

Tokoh	Kedudukan	Peranan penting
Sultan	Pemerintah tertinggi	Melantik pembesar, menentukan hubungan diplomatik, ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu
Bendahara	Ketua pembesar	Penasihat sultan, ketua hakim, pemangku sultan
Laksamana	Pembesar utama	Mengetuai angkatan laut, menjaga perairan, pengawal peribadi sultan

Ingat cara mudah: bendahara = penasihat dan pemangku sultan. Laksamana = laut dan pengawal peribadi sultan.

Jangan tertukar: yang mengetuai angkatan laut ialah laksamana, bukan bendahara. Yang menjadi penasihat sultan ialah bendahara, bukan laksamana.

Tanggungjawab dan kesungguhan sultan, bendahara dan laksamana mengukuhkan kedudukan Melaka sebagai sebuah kerajaan yang terkenal.

Semak diri. Nyatakan dua peranan bendahara.

Show answer

Penasihat sultan dalam urusan pentadbiran. Ketua pembesar. Ketua diplomat. Ketua hakim. Mengetuai angkatan perang. Pemangku sultan (pilih mana-mana dua).

8.4Cinta akan negara

Anggota masyarakat perlu memainkan peranan untuk membangunkan negara.

Peringkat	Apa yang perlu dibuat
Diri	Menghayati dan mencontohi sumbangan tokoh untuk membentuk jati diri.
Masyarakat	Pembentukan jati diri akan merapatkan hubungan dalam masyarakat tanpa mengira agama dan bangsa.
Negara	Hubungan yang rapat dalam kalangan masyarakat akan menjamin kesejahteraan dan kemajuan negara.

Nilai teras sivik unit ini ialah bertanggungjawab.

Kita menghargai tokoh terbilang dengan menghayati dan mencontohi sumbangan mereka.

Imbas kembali

Masyarakat Melaka: golongan pemerintah (sultan, pembesar) dan golongan diperintah (rakyat, hamba).
Tokoh terbilang: individu yang dihormati dan disanjungi oleh masyarakat.
Sultan, bendahara dan laksamana memainkan peranan masing-masing demi kegemilangan Kesultanan Melayu Melaka.