Sejarah notesnota, unit 9
Pengasas Kesultanan Melayu Melaka
TextbookBuku teks Sejarah Tahun 4 SK, pageshalaman 120–137
What this chapter coversMatlamat bab ini
- Murid boleh menyatakan latar belakang pengasas Kesultanan Melayu Melaka (5.2.1)
- Murid boleh menerangkan rentetan peristiwa perjalanan pengasas Kesultanan Melayu Melaka (5.2.2)
- Murid boleh menjelaskan peristiwa pembukaan Melaka (5.2.3)
- Murid boleh menghuraikan asal usul nama Melaka daripada pelbagai sumber (5.2.4)
- Murid boleh menerangkan kepentingan sifat-sifat kepimpinan tokoh yang boleh dicontohi (K5.2.5)
- Murid boleh menjelaskan kepentingan sumbangan pengasas Kesultanan Melayu Melaka (K5.2.6)
- Murid boleh menghuraikan kepentingan sikap taat setia kepada raja dan negara (K5.2.7)
Kesultanan Melayu Melaka diasaskan oleh Parameswara. Dalam unit ini kita belajar siapa Parameswara, ke mana beliau mengembara, bagaimana Melaka dibuka, dari mana nama Melaka datang dan mengapa Melaka sebuah tempat yang istimewa.
9.1Kenali pengasas Kesultanan Melayu Melaka
Dua buah buku merekodkan tentang pengasas Kesultanan Melayu Melaka. Buku itu ialah Sulalatus Salatin dan Suma Oriental.
| Buku | Pengasas Kesultanan Melayu Melaka | Tahukah anda? |
|---|---|---|
| Sulalatus Salatin | Sultan Iskandar Shah | Juga dikenali sebagai Sejarah Melayu. Naskhah asalnya ditulis oleh Tun Sri Lanang. |
| Suma Oriental | Parameswara | Sumber Portugis yang ditulis oleh Tome Pires. |
Parameswara atau Sultan Iskandar Shah ialah pengasas Kesultanan Melayu Melaka.
Jangan keliru. Dua nama itu ialah orang yang sama. Sulalatus Salatin menyebut Sultan Iskandar Shah, manakala Suma Oriental menyebut Parameswara.
Latar belakang Parameswara
- Parameswara ialah putera raja kerajaan Melayu dari Palembang.
- Kerajaan Majapahit mahu menyerang Palembang kerana Parameswara cuba membebaskan Palembang daripada jajahan Majapahit.
- Parameswara dan pengikutnya terpaksa meninggalkan Palembang dan menuju ke Temasik kerana diserang oleh Majapahit.
- Parameswara seorang pemimpin yang bijaksana. Pengalaman ini menyebabkan beliau mendapat sokongan pembesar dan pengikut yang setia.
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 123.
Tahukah anda?
Temasik ialah nama lama bagi Singapura.Siapakah pengasas Kesultanan Melayu Melaka menurut Suma Oriental? Mengapakah Parameswara meninggalkan Palembang?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Parameswara. Beliau meninggalkan Palembang kerana diserang oleh Majapahit.
9.2Pengembaraan Parameswara membina kerajaan
Selepas meninggalkan Palembang, Parameswara dan pengikutnya melalui pengembaraan yang penuh cabaran. Perjalanan itu bermula dari Palembang, Temasik, Muar dan Sening Ujong sebelum tiba di Melaka.
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 126.
| Tempat | Apa yang berlaku |
|---|---|
| 1. Temasik | Parameswara bertemu Temagi, wakil kerajaan Siam yang memerintah Temasik. Temagi menyambut baik kedatangan beliau dan mengizinkan beliau menetap. Parameswara mendapati Temasik sesuai dijadikan kerajaan kerana kedudukannya yang strategik. |
| 2. Muar | Parameswara merancang serangan ke atas Temagi kerana mahu menjadi pemerintah di Temasik. Temagi dibunuh. Kerajaan Siam menyediakan kelengkapan peperangan untuk menyerang Parameswara. Setelah mengetahui serangan Siam, Parameswara berundur ke Muar. Beliau berasa Muar tidak sesuai kerana banyak biawak. |
| 3. Sening Ujong | Parameswara meneruskan perjalanan ke Sening Ujong dan melantik seorang wakil pemerintah di sana. |
| 4. Sungai Bertam | Parameswara belayar dan sampai ke muara Sungai Bertam. Di situ ada sebuah perkampungan nelayan (lihat 9.3). |
Temagi ialah wakil kerajaan Siam, bukan wakil kerajaan Majapahit. Majapahit ialah kerajaan yang menyerang Palembang.
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 124.
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 125.
Hafal susunan tempat: Palembang, Temasik, Muar, Sening Ujong, Sungai Bertam, Melaka. Anak panah merah pada peta menunjukkan arah perjalanan.
Susun tempat ini mengikut perjalanan Parameswara: Muar, Temasik, Sening Ujong. Siapakah Temagi?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Temasik, Muar, Sening Ujong. Temagi ialah wakil kerajaan Siam yang memerintah Temasik.
9.3Peristiwa pembukaan Melaka
Kebijaksanaan Parameswara terbukti apabila beliau berjaya memilih tempat yang baik untuk membuka sebuah kerajaan baharu.
- Parameswara dan pengikutnya belayar meninggalkan Sening Ujong dan sampai ke muara Sungai Bertam. Parameswara ternampak sebuah perkampungan nelayan lalu singgah di situ.
- Parameswara dan pengikutnya keluar berburu. Parameswara menyaksikan anjing perburuannya ditendang oleh seekor pelanduk putih sehingga jatuh ke dalam sungai.
- Parameswara berpendapat tempat itu sungguh bertuah dan sesuai dijadikan kerajaan apabila melihat haiwan yang kecil berjaya mengalahkan haiwan yang lebih besar.
- Parameswara mengambil keputusan membuka sebuah kerajaan baharu sempena nama pokok Melaka tempat baginda bersandar.
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 127.
Melaka dibuka selepas Parameswara melihat pelanduk putih menendang anjing perburuannya. Beliau menamakan kerajaan itu sempena pokok Melaka.
Apakah yang dilihat oleh Parameswara sehingga beliau membuka Melaka di situ?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Seekor pelanduk putih (haiwan kecil) menendang anjing perburuannya (haiwan lebih besar) sehingga jatuh ke dalam sungai.
9.4Asal usul nama Melaka daripada pelbagai sumber
Melaka dikenali dengan pelbagai nama. Nama itu diperoleh daripada sumber tempatan, India, Arab dan Barat.
| Sumber | Nama | Maksud atau asal |
|---|---|---|
| Sulalatus Salatin (tempatan) | Melaka | Daripada pokok Melaka, tempat Parameswara bersandar ketika pelanduk putih menendang anjingnya. |
| Sumber Arab | Malakat | Perhimpunan segala dagang. |
| Sumber India (mitos Hindu) | Amalaka | Pokok pertama yang tumbuh di alam semesta. |
| Suma Oriental (Barat) | Malaqa | Tempat perlindungan. |
Petikan Sulalatus Salatin
“Apa nama kayu tempat kita berdiri ini?” Maka sembah orang, “Kayu Melaka namanya tuanku, kayu ini”. Maka titah baginda, “Jika demikian, Melakalah namanya negeri ini.”Kepelbagaian sumber ini membuktikan Melaka sebagai pusat pertemuan pelbagai bangsa dari seluruh dunia.
Padankan: Arab dengan Malakat (perhimpunan segala dagang), India dengan Amalaka (pokok pertama), Suma Oriental dengan Malaqa (tempat perlindungan).
Apakah nama Melaka mengikut sumber Arab dan apakah maksudnya?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Malakat, yang bermaksud perhimpunan segala dagang.
9.5Keistimewaan Melaka semasa pemerintahan Parameswara
Melaka mempunyai banyak kelebihan untuk dijadikan pusat pemerintahan kerajaan.
| Keistimewaan | Penerangan |
|---|---|
| Terlindung daripada angin monsun | Perairan Selat Melaka terlindung daripada tiupan angin monsun. Kapal-kapal dapat belayar dengan selamat. |
| Kedudukan yang strategik | Melaka berada di antara jalan laut timur dan barat. Para pedagang tertarik untuk singgah berdagang. |
| Kebijaksanaan pemerintah | Pentadbiran cekap dan terbuka. Keterbukaan ini menarik kerajaan asing menjalinkan hubungan diplomatik dengan Melaka. |
Buku teks Sejarah Tahun 4 SK, ms. 130.
Kebijaksanaan Parameswara membawa kepada penubuhan sebuah kerajaan baharu di Melaka.
Nyatakan tiga keistimewaan Melaka semasa pemerintahan Parameswara.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Terlindung daripada angin monsun; kedudukan yang strategik; kebijaksanaan pemerintah (pentadbiran cekap dan terbuka).
9.6Nilai yang boleh dicontohi
- Sifat kepimpinan: Parameswara seorang pemimpin yang bijaksana sehingga mendapat sokongan pembesar dan pengikut yang setia. Sifat-sifat kepimpinan tokoh patut dicontohi.
- Taat setia: kita perlu mengamalkan sikap taat setia kepada raja dan negara.
- Bersyukur: kita perlu bersyukur dan menghargai warisan negara serta bekerjasama menyumbang kepada pembangunan dan kemakmuran negara.
- Cinta akan negara: pengasasan Kesultanan Melayu Melaka menjadi asas penubuhan kerajaan yang diwarisi sehingga hari ini. Hormat-menghormati sesama ahli masyarakat ialah kunci perpaduan. Menghormati sistem pemerintahan diraja dapat mewujudkan keharmonian dalam negara.
Apakah kunci perpaduan dalam masyarakat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Hormat-menghormati sesama ahli masyarakat.