Pendidikan Islam nota, topik 7

Jawi: Kenali Budaya Malaysia

Buku teks Pendidikan Islam Tahun 5 SK, halaman 52–57

Matlamat bab ini

Murid boleh menyebut dan mengenal pasti perayaan, makanan dan tarian tradisi kaum Melayu, Cina, India, Iban dan Kadazan dalam teks Jawi (7.1.1, 7.1.2)
Murid boleh menerangkan peringkat adat istiadat perkahwinan orang Melayu, iaitu merisik, bertunang dan majlis sebelum akad (7.1.2, 7.1.3)
Murid boleh menganalisis kata pinjaman bahasa Arab dan kata ganda dalam teks Jawi (7.1.3)
Murid boleh mengenal pasti pakaian tradisi pelbagai kaum melalui teks bicara berirama (7.1.2, 7.1.3)
Murid boleh merumikan ayat Jawi dan menjawikan perkataan tentang budaya Malaysia (7.1.1, 7.1.4)
Murid boleh menghormati kepelbagaian adat budaya masyarakat Malaysia demi keharmonian hidup (7.1.4)

Dalam unit ini kita membaca teks Jawi tentang budaya Malaysia بودايا مليسيا. Malaysia terkenal dengan kepelbagaian budaya yang unik dan istimewa. Masyarakatnya hidup muafakat dan saling menghormati perbezaan budaya dan bangsa masing-masing. Kita belajar tentang perayaan, makanan dan tarian pelbagai kaum, adat istiadat perkahwinan orang Melayu, pakaian tradisi, dan cara merumikan serta menjawikan perkataan.

Budaya بودايا ialah cara hidup sesuatu kaum, termasuk perayaan, makanan, tarian, pakaian dan adat.
Silaturahim صلة الرحيم ialah hubungan kasih sayang sesama manusia yang perlu dieratkan.

Jawi dibaca dari kanan ke kiri. Dalam teks buku, ejaan Jawi perkataan serapan (contoh patriotisme) mengikut bunyi perkataan itu.

7.1Perayaan, makanan dan tarian pelbagai kaum ڤرايان، ماكنن دان تارين ڤلباڬاي قوم

Buku teks (ms. 53) memaparkan lima kaum di Malaysia. Baca setiap kad dari kanan ke kiri dan cari perayaan, makanan dan tarian bagi setiap kaum.

Lima kad kaum Malaysia: Melayu, Cina, India, Iban dan Kadazan, dengan perayaan, makanan dan tarian dalam tulisan Jawi — Perayaan, makanan dan tarian lima kaum

Sumber: Buku Teks Pendidikan Islam Tahun 5, ms. 53 (KPM)

Kaum	Perayaan	Makanan	Tarian
Melayu ملايو	Hari Raya Puasa dan Hari Raya Qurban	ketupat, lemang, rendang	inang, zapin, canggung
Cina چينا	Tahun Baru Cina	kuih bakul, lo sang, kuih bulan	tarian singa, naga, bunga teratai
India اينديا	Deepavali	tosai, murukku, putu mayam	Bharatanatyam, Kathak, Odissi
Iban ايبان	Hari Gawai	kemidang, manuk pansuh, ikan pansuh	ngajat, datun julud
Kadazan كادازن	Pesta Kaamatan	bosou, hinava, nunsum	sumazau, adai-adai, limbai

Nilai: Kita patut bersyukur atas nikmat keamanan (ms. 53). Walaupun rakyat Malaysia berbilang budaya dan bangsa, kita hidup aman dan harmoni. Sebarkan kasih sayang dan eratkan silaturahim (ms. 52).

Nyatakan perayaan dan satu makanan bagi kaum Iban.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Perayaan: Hari Gawai. Makanan: kemidang, manuk pansuh atau ikan pansuh (satu daripadanya).

7.2Adat istiadat perkahwinan orang Melayu عادت استعادت ڤركهوينن اورڠ ملايو

Perkahwinan ialah pengiktirafan sebuah ikatan yang sah dan halal. Buku teks (ms. 54) menerangkan proses sebelum perkahwinan termeterai dalam adat istiadat orang Melayu.

Tiga petikan Jawi tentang merisik dan bertunang serta majlis berinai, berzanji, marhaban dan khatam al-Quran, dengan gambar cincin dan pengantin perempuan — Adat istiadat perkahwinan orang Melayu

Sumber: Buku Teks Pendidikan Islam Tahun 5, ms. 54 (KPM)

Peringkat	Apa yang berlaku
1. Merisik dan bertunang مريسيق دان برتونڠ	Proses paling awal. Wakil pihak lelaki datang ke rumah perempuan untuk berkenal-kenalan. Biasanya mereka membawa sebentuk cincin dan barang iringan sebagai tanda persetujuan dan permulaan ikatan antara dua keluarga. Apabila kedua-dua pihak bersetuju, tarikh akad ditetapkan.
2. Sehari sebelum majlis akad	Di rumah pengantin perempuan diadakan majlis berinai, berzanji, marhaban atau khatam al-Quran. Biasanya hanya kaum keluarga terdekat pengantin perempuan hadir.
3. Hari majlis sebenar	Majlis berlangsung dengan kehadiran pihak pengantin lelaki, kaum keluarganya dan tetamu jemputan.

Merisik dan bertunang ialah proses yang paling awal. Majlis berinai, berzanji, marhaban atau khatam al-Quran diadakan sehari sebelum akad, bukan pada hari akad.

Kata pinjaman bahasa Arab dan kata ganda

Buku teks meminta kita menganalisis kata pinjaman bahasa Arab dan kata ganda dalam teks (ms. 54).

Kata pinjaman Arab
adat عادت, istiadat استعادت, sah, halal, akad عقد, wakil, tarikh, majlis مجليس, berzanji, marhaban, khatam (ms. 54); silaturahim (ms. 52)

Kata ganda
berkenal-kenalan, kedua-dua (ms. 54); kawan-kawan, warna-warni (ms. 55)

Apakah yang dibawa oleh wakil pihak lelaki semasa merisik dan bertunang, dan apakah maksudnya?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Biasanya mereka membawa sebentuk cincin dan barang iringan lain. Ia tanda persetujuan dan permulaan ikatan antara dua keluarga.

7.3Bicara berirama: pakaian tradisi بيچارا برايراما

Bicara berirama ialah teks yang dibaca beramai-ramai dengan irama dan gerak aksi (ms. 55). Teks ini memperkenalkan pakaian tradisi kaum di Malaysia. Salam dibaca di awal dan di akhir.

Teks Jawi bicara berirama tentang pakaian tradisi kaum Cina, India dan Melayu — Bicara berirama: pakaian tradisi kaum di Malaysia

Sumber: Buku Teks Pendidikan Islam Tahun 5, ms. 55 (KPM)

Kaum	Perempuan	Lelaki
Cina	cheongsam	samfu
India	sari	dhoti dan kurta
Melayu	baju kurung dan baju kebaya	baju Melayu (baju kebangsaan)

Nilai: Hargailah warna-warni indah pakaian tradisi masyarakat Malaysia. Pakaian yang menutup aurat menjaga maruah diri (ms. 55).

Namakan pakaian tradisi perempuan Melayu yang disebut dalam teks.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Baju kurung dan baju kebaya.

7.4Rumikan dan jawikan روميكن دان جاويكن

Aktiviti Cabar Mindamu (ms. 56) meminta murid menjawikan lima perkataan: patriotisme, kraf tangan, paluan kompang, pakaian tradisional dan seni silat. Aktiviti Fikir Bernas (ms. 57) pula meminta murid merumikan empat ayat Jawi.

Empat ayat Jawi untuk dirumikan: lagu dondang sayang, labu sayong, majlis akad nikah dan perayaan dengan semangat muhibah — Rumikan ayat ini

Sumber: Buku Teks Pendidikan Islam Tahun 5, ms. 57 (KPM)

Jawapan rumi bagi ayat dalam buku teks

1. Lagu dondang sayang terkenal di negeri Melaka.
2. Belilah labu sayong jika melawat negeri Perak.
3. Majlis akad nikah dalam masyarakat Melayu biasanya dilakukan di masjid atau di rumah pengantin perempuan.
4. Rakyat Malaysia menyambut perayaan dengan semangat muhibah.

Cara melakukan aktiviti: setiap murid mengambil satu ayat dan menukarnya kepada tulisan Rumi. Kemudian semua murid menyimak bersama-sama (ms. 57). Baca perkataan Jawi satu per satu dan semak bunyi huruf sebelum menulis Rumi. Contoh jawapan dalam buku teks (ms. 56–57): patriotisme ditulis ڤاتريوتيسمي.

Majlis akad nikah dalam masyarakat Melayu biasanya dilakukan di mana?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Di masjid atau di rumah pengantin perempuan.

Semak diri

Saya boleh…	Tanda
menyebut perayaan, makanan dan tarian lima kaum	☐
menerangkan tiga peringkat adat perkahwinan orang Melayu	☐
menyebut pakaian tradisi perempuan dan lelaki kaum Cina, India dan Melayu	☐
mencari kata pinjaman Arab dan kata ganda dalam teks	☐
merumikan ayat Jawi tentang budaya Malaysia	☐

Rumusan

Perkara	Isi penting
Kepelbagaian budaya	Rakyat Malaysia berbilang kaum hidup aman dan harmoni. Hormati perbezaan dan eratkan silaturahim.
Perayaan	Hari Raya (Melayu), Tahun Baru Cina, Deepavali (India), Hari Gawai (Iban), Pesta Kaamatan (Kadazan)
Adat perkahwinan Melayu	Merisik dan bertunang, majlis sehari sebelum akad, majlis sebenar
Pakaian tradisi	Cheongsam dan samfu, sari dan dhoti, baju kurung, kebaya dan baju Melayu
Kemahiran Jawi	Rumikan ayat Jawi, jawikan perkataan, kenal kata pinjaman Arab dan kata ganda

Amalan: fahami dan hormati kepelbagaian adat budaya masyarakat Malaysia demi keharmonian hidup yang berpanjangan.