Reka Bentuk dan Teknologi notesnota, unit 2
Aplikasi Reka Bentuk Teknologi Kejuruteraan
Notes made with reference toNota dibuat dengan rujukan kepada TextbookBuku teks Reka Bentuk dan Teknologi Tahun 5 Sekolah Kebangsaan, Buku Teks (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 20-37
What this chapter coversMatlamat bab ini
- Saya boleh menyatakan takrif dan sumber tenaga boleh baharu (5.1.1)
- Saya boleh menerangkan kepentingan tenaga boleh baharu dalam kehidupan (5.1.2)
- Saya boleh melakarkan reka bentuk produk yang menggunakan tenaga boleh baharu (5.1.3)
- Saya boleh menilai lakaran yang dipilih dan membuat penambahbaikan (5.1.4)
- Saya boleh menerangkan alatan dan bahan yang digunakan untuk menghasilkan produk (5.1.5)
- Saya boleh mengira dan membuat anggaran kos bahan bagi produk yang akan dihasilkan (5.1.6)
- Saya boleh membina produk yang menggunakan tenaga boleh baharu berdasarkan lakaran (5.1.7)
- Saya boleh membentangkan produk yang menggunakan tenaga boleh baharu yang dihasilkan (5.1.8)
5.1Tenaga boleh baharu
Alia melihat ayahnya memasang lampu solar di halaman rumah. Lampu itu bernyala pada waktu malam tanpa menggunakan elektrik dari rumah. Panel solar menyerap cahaya matahari dan menukarkannya kepada tenaga elektrik. Tenaga itu disimpan dalam bateri. Apabila gelap, lampu pun bernyala.
5.1.1 Takrif dan sumber tenaga boleh baharu
Tenaga boleh baharu ialah tenaga yang boleh dijanakan daripada sumber semula jadi secara berterusan.
| Sumber | Penerangan |
|---|---|
| Matahari | Sumber tenaga utama. Tenaga daripada matahari dipanggil tenaga solar. Boleh ditukarkan kepada tenaga elektrik dan tenaga haba. |
| Geoterma | Tenaga haba daripada perut bumi. Haba itu menghasilkan wap atau stim yang menggerakkan turbin untuk menjanakan tenaga elektrik. |
| Air | Sumber air yang berterusan membolehkan empangan dibina. Stesen jana kuasa hidroelektrik menjanakan tenaga elektrik. Tenaga ini dipanggil tenaga hidro. |
| Angin | Sumber alam yang tidak terhad dan sentiasa ada. Angin yang kuat memutarkan kincir angin untuk menjanakan tenaga elektrik. |
| Biojisim | Bahan daripada reputan benda hidup, seperti tumbuhan dan najis haiwan, untuk menghasilkan bahan api. |
| Ombak | Ombak laut yang kuat menjanakan tenaga elektrik melalui turbin yang diletakkan pada stesen jana kuasa. |
Ingat enam sumber: matahari, geoterma, air, angin, biojisim, ombak. Petroleum, gas asli dan arang batu ialah tenaga tidak boleh baharu.
Semak: Apakah sumber yang menggunakan reputan tumbuhan dan najis haiwan?
Tunjuk jawapan
Biojisim.
5.1.2 Kepentingan tenaga boleh baharu
- Mengurangkan penggunaan tenaga tidak boleh baharu seperti petroleum, gas asli dan arang batu.
- Memberikan udara yang lebih bersih. Tiada bahan tercemar dibebaskan, berbeza dengan bahan api fosil.
- Mengurangkan kesan rumah hijau. Bahan api fosil menyebabkan kesan rumah hijau; tenaga solar mampu mengurangkannya.
- Menjanakan peluang pekerjaan dalam bidang teknologi tenaga boleh baharu, contohnya jurutera solar dan jurutera elektrik.
Jangan bercampur: tenaga boleh baharu mengurangkan pencemaran. Bahan api fosil yang menyebabkan kesan rumah hijau.
Semak: Mengapakah tenaga solar memberikan udara yang lebih bersih?
Tunjuk jawapan
Kerana tiada bahan tercemar dibebaskan, berbanding dengan bahan api fosil.
5.1Membina kipas solar
Sebelum melakar produk, kita perlu menentukan teknologi yang digunakan: tenaga solar, hidro, angin atau lain-lain. Projek kipas solar ialah contoh dan panduan sahaja. Guru boleh menyesuaikannya mengikut keadaan setempat.
Panel solar menukarkan tenaga cahaya matahari kepada tenaga elektrik yang disambungkan pada motor. Rajah blok kipas solar:
Tahukah kamu? Keluasan permukaan panel solar mempengaruhi jumlah tenaga elektrik yang dikeluarkan. Tanpa cahaya matahari, panel solar tidak menghasilkan tenaga elektrik, maka bilah kipas tidak berpusing.
5.1.3 Melakarkan reka bentuk
- Hasilkan sekurang-kurangnya dua lakaran idea jika bekerja secara individu.
- Jika berkumpulan, setiap ahli menyumbang satu lakaran idea.
- Pilih satu lakaran, atau gabungkan ciri daripada beberapa lakaran untuk menjadi lakaran terbaik (dalam buku: gabungan lakaran 1, 2 dan 3).
- Lakaran perlu ada label dan ukuran yang lengkap. Simpan lakaran dan gambar sebagai bukti untuk pembentangan.
5.1.4 Menilai lakaran dan membuat penambahbaikan
Lakaran terbaik dinilai dahulu sebelum dijadikan panduan. Penilaian mengikut elemen reka bentuk:
| Elemen | Huraian | Sesuai? | Catatan |
|---|---|---|---|
| Rupa | Reka bentuk dan kedudukan bilah kipas, suis dan panel solar | Tidak sesuai | Ubah kedudukan suis ke bahagian tepi projek |
| Ruang | Ruang tapak, ruang panel solar dan ruang motor | Sesuai | |
| Saiz | Saiz bilah kipas dan saiz panel solar | Tidak sesuai | Besarkan bod impra dan bilah kipas agar lebih berkesan |
| Nilai | Nilai warna dan gabungan bentuk | Sesuai |
Rajah daripada buku teks Reka Bentuk dan Teknologi Tahun 5, m.s. 29.
5.1.5 Alatan dan bahan
| Alatan | Kegunaan |
|---|---|
| Pisau boleh laras | Memotong bod impra |
| Gunting serba guna | Memotong bod lekap |
| Pensel | Menanda |
| Alas pemotong | Melapik bahan yang dipotong dengan pisau |
| Pelucut wayar | Melucutkan penebat daripada wayar |
| Pembaris keluli | Mengukur dan memindahkan tanda jarak pada bahan |
| Pemutar skru Phillip | Mengetatkan dan melonggarkan skru pada bongkah penyambung |
| Bahan | Kegunaan |
|---|---|
| Bod lekap | Membuat bahagian tapak projek |
| Bod impra | Membuat bahagian badan projek |
| Panel solar | Menyerap cahaya matahari untuk menghasilkan tenaga elektrik atau haba |
| Wayar | Menghubungkan komponen elektrik dan mengalirkan arus elektrik |
| Batang aiskrim | Mengukuhkan bahagian tapak |
| Suis | Memutuskan dan menyambungkan litar elektrik |
| Glu sentuh | Mencantumkan kepingan bahan yang dipotong |
| Bilah kipas | Menggerakkan udara apabila disambungkan dengan motor |
| Motor | Menukarkan tenaga elektrik kepada tenaga kinetik |
| Bongkah penyambung | Menyambungkan dua wayar atau kaki komponen |
Guru menggalakkan murid menggunakan bahan kitar semula sebagai ganti bahan di atas.
5.1.6 Mengira anggaran kos
Anggaran kos dikira daripada harga seunit, kuantiti yang digunakan dan jumlah kos. Jadual dalam buku (ms. 32):
| Bahan | Harga/unit (RM) | Kuantiti | Jumlah (RM) |
|---|---|---|---|
| Motor | 2.00 / unit | 1 unit | 2.00 |
| Bilah kipas lembut | 1.20 / unit | 1 unit | 1.20 |
| Panel solar | 5.80 / unit | 1 unit | 5.80 |
| Suis | 0.70 / unit | 1 unit | 0.70 |
| Wayar | 0.50 / meter | - | 0.10 |
| Glu sentuh | 3.80 / unit | - | 0.20 |
| Bod lekap | 4.50 / keping | - | 1.50 |
| Bod impra | 3.80 / keping | - | 1.90 |
| Bongkah penyambung | 1.20 / unit (12 slot) | 3 slot | 0.30 |
| Batang aiskrim | 1.80 / paket | 6 batang | 0.20 |
| Jumlah | RM13.90 | ||
Contoh: menyemak jumlah
2.00 + 1.20 + 5.80 + 0.70 + 0.10 + 0.20 + 1.50 + 1.90 + 0.30 + 0.20 = RM13.90.Bongkah penyambung 12 slot berharga RM1.20. Tiga slot sahaja digunakan: 1.20 ÷ 12 × 3 = RM0.30.
Harga seunit tidak sama dengan kos projek kerana hanya sebahagian glu, bod lekap dan bod impra digunakan. Baki boleh digunakan untuk projek lain. Cara menjimatkan kos: bandingkan harga melalui katalog dan pembelian dalam talian, dan guna bahan kitar semula.
5.1.7 Menghasilkan produk
Keselamatan dahulu: berhati-hati semasa menggunakan alatan tajam seperti pisau boleh laras. Letakkan bahan di atas alas pemotong.
| Langkah | Kerja |
|---|---|
| A. Mengukur dan menanda | Guna pembaris keluli dan pensel pada bod impra dan bod lekap. |
| B. Memotong | Potong mengikut tanda. Bod impra dengan pisau boleh laras di atas alas pemotong. |
| C. Memasang tapak | Cantumkan bod lekap dan batang aiskrim dengan glu sentuh. |
| D. Memasang badan | Cantumkan kepingan bod impra dengan glu sentuh. |
| E. Memasang komponen elektrik | Pasang motor, panel solar dan suis pada tempatnya. |
| F. Menyambungkan wayar | Lucutkan wayar, sambung dengan bongkah penyambung dan pemutar skru. |
| G. Melengkapkan projek | Pasang badan pada tapak dan pasang bilah kipas. |
| H. Menguji projek | Letakkan di bawah cahaya matahari. |
Rajah daripada buku teks Reka Bentuk dan Teknologi Tahun 5, m.s. 33 dan 34.
AWAS! Pastikan bilah kipas diperbuat daripada plastik atau bahan lembut yang tidak berbahaya. Pastikan kutub positif dan negatif motor dan panel solar adalah sama.
Di bawah cahaya matahari, bilah kipas solar berpusing. Di kawasan lindung cahaya matahari, bilah tidak berpusing kerana panel solar tidak menerima cahaya.
Semak: Bilah tidak berpusing walaupun di bawah cahaya matahari. Nyatakan satu perkara yang perlu diperiksa.
Tunjuk jawapan
Kutub positif dan negatif motor dan panel solar sama; sambungan wayar kemas; suis dihidupkan (on).
5.1.8 Membentangkan produk
Hasil projek yang siap dan berfungsi dibentangkan di hadapan guru dan rakan untuk dinilai. Bertutur dengan sederhana dan suara yang jelas. Senarai semak pembentangan:
- Perkenalkan ahli kumpulan dan produk.
- Tenaga boleh baharu yang dipilih.
- Alatan dan bahan yang digunakan; lakaran yang dihasilkan.
- Cara menghasilkan produk.
- Kelebihan produk, masalah semasa menghasilkan produk dan cara menyelesaikannya.
- Sesi soal jawab.
Dalam aktiviti stesen, ketua kumpulan kekal di stesen dan menerangkan kepada kumpulan lain yang datang. Ahli lain bergerak dari stesen ke stesen.