Sejarah notesnota, unit 2

Agama Islam di Malaysia

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 5 SK, pageshalaman 16–29

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menerangkan latar belakang agama dan kepercayaan masyarakat di Tanah Melayu, iaitu animisme, Hindu, Buddha, Islam dan Kristian (6.2.1)
Murid boleh menjelaskan sejarah kedatangan agama Islam pada zaman Kesultanan Melayu Melaka, termasuk bukti batu bersurat, faktor kedatangan dan sumber perundangan (6.2.2)
Murid boleh menerangkan kedudukan agama Islam dalam pentadbiran negeri-negeri Melayu hingga merdeka (6.2.3)
Murid boleh menjelaskan kedudukan agama Islam sebagai agama Persekutuan dan menghormati agama dan kepercayaan kaum lain (6.2.4, K6.2.7, K6.2.8)
Murid boleh menghuraikan peranan agama Islam untuk membentuk perpaduan melalui nilai sejagat dan nilai kemanusiaan (6.2.5, K6.2.6)

2.1Agama dianuti, kepercayaan dihormati

Masyarakat di Tanah Melayu sudah mempunyai pegangan agama dan kepercayaan sejak dahulu lagi. Antaranya ialah animisme, Hindu, Buddha, Islam dan Kristian (6.2.1).

Lima agama dan kepercayaan di Tanah Melayu dengan gambar upacara animisme, kuil Hindu, tokong Buddha, masjid dan gereja — Agama dan kepercayaan masyarakat di Tanah Melayu.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 18.

Agama atau kepercayaan	Perkara yang perlu diingat
Animisme	Kepercayaan terawal masyarakat di Tanah Melayu. Percaya kepada roh nenek moyang, makhluk halus dan semangat.
Agama Hindu	Dibawa ke Tanah Melayu melalui aktiviti perdagangan. Percaya kepada kelahiran semula.
Agama Buddha	Dibawa ke Tanah Melayu melalui aktiviti perdagangan. Berpegang pada “Jalan Lapan Lapis Mulia”.
Agama Islam	Dibawa ke Tanah Melayu oleh golongan pedagang, pendakwah dan ulama. Wajib percaya kepada Rukun Islam dan Rukun Iman.
Agama Kristian	Wujud di Tanah Melayu setelah kedatangan penjajah Portugis. Mempercayai Jesus sebagai anak Tuhan.

Animisme ialah kepercayaan bahawa setiap benda mempunyai roh atau semangat. Animisme masih diamalkan hingga kini.

Kedatangan agama Hindu, Buddha dan Islam mewujudkan masyarakat yang menganuti pelbagai agama. Kedatangan penjajah Portugis, Belanda dan British pula membawa agama Kristian ke Tanah Melayu.

Jangan keliru: agama Islam dibawa oleh pedagang, pendakwah dan ulama, bukan oleh penjajah. Agama Kristian yang dibawa selepas kedatangan penjajah.

Apakah kepercayaan terawal masyarakat di Tanah Melayu?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Animisme.

2.2Kedatangan agama Islam pada zaman Kesultanan Melayu Melaka

Penemuan batu bersurat di negeri Terengganu dan Negeri Sembilan membuktikan kewujudan agama Islam di Tanah Melayu. Sewaktu zaman Kesultanan Melayu Melaka, agama Islam mula tersebar (6.2.2).

Bukti arkeologi

Dua batu bersurat yang ditemui di Sungai Teresat, Kuala Berang, dan di Pengkalan Kempas, Negeri Sembilan — Bukti arkeologi kedatangan agama Islam di Tanah Melayu.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 19.

Batu bersurat	Tarikh	Membuktikan
Sungai Teresat, Kuala Berang	1303	Kedatangan agama Islam ke Terengganu
Pengkalan Kempas, Negeri Sembilan	1467	Kewujudan agama Islam di Negeri Sembilan

Batu bersurat juga dikenali sebagai prasasti. Perkataan prasasti berasal daripada bahasa Sanskrit.

Faktor kedatangan agama Islam

Pada awal abad ke-15, Melaka muncul sebagai pusat perdagangan maritim yang terkenal. Pelabuhan Melaka menjadi pelabuhan entrepot. Pedagang Islam dan pedagang bukan Islam singgah di sana.

Maritim: terletak di atau berdekatan dengan laut.
Entrepot: tempat yang menjadi pusat penerimaan barang dagangan dari negara luar dan kemudian barang itu dihantar ke negara lain pula.

Tiga faktor kedatangan agama Islam: peranan pedagang Islam, ulama dan sultan — Faktor kedatangan agama Islam pada zaman Kesultanan Melayu Melaka.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 20.

Faktor	Penerangan
Peranan pedagang Islam	Pedagang Islam dari negara Arab dan India menyebarkan Islam melalui kegiatan dakwah. Ada pedagang yang berkahwin dengan rakyat Melaka dan menyebarkan Islam kepada penduduk tempatan.
Peranan ulama	Menurut Hikayat Raja-raja Pasai, Islam disebarkan di Melaka oleh ulama dari Mekah bernama Syeikh Abdul Aziz. Beliau mengislamkan raja, pembesar dan rakyat Melaka.
Peranan sultan	Megat Iskandar Shah berkahwin dengan puteri raja Pasai lalu memeluk agama Islam. Apabila baginda memeluk Islam, rakyat Melaka turut memeluk Islam.

Lukisan pedagang dan ulama sedang solat di tepi pantai ketika tiba di Melaka — Ilustrasi pedagang dan ulama sedang solat sebaik-baik sahaja tiba di Melaka.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 20 (sumber gambar: Muzium Sejarah dan Etnografi, Melaka).

Ingat tiga peranan: sultan, pedagang dan ulama. Ketiga-tiganya penting dalam penyebaran agama Islam semasa zaman Kesultanan Melayu Melaka.

Perundangan Melaka

Perundangan pada zaman Kesultanan Melayu Melaka turut mengandungi hukum Islam. Terdapat dua sumber perundangan di Melaka.

Naskhah Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka — Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka.

Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 21 (sumber gambar: Pusat Kebangsaan Manuskrip Melayu, Perpustakaan Negara Malaysia).

	Hukum Kanun Melaka	Undang-undang Laut Melaka
Bilangan fasal	44 fasal	25 fasal
Kandungan	Hak keistimewaan dan tanggungjawab raja serta pembesar	Peraturan di laut, tatacara berniaga dan berjual beli
Hukum Islam di dalamnya	Hukuman terhadap kesalahan jenayah, urusan jual beli dan kekeluargaan	Hukuman terhadap kesalahan jenayah
Kesan	Mewujudkan keamanan dan keselamatan rakyat di negeri Melaka	Melancarkan aktiviti perdagangan dan memberikan keyakinan kepada pedagang yang datang ke Melaka

Perkembangan agama Islam pada zaman Kesultanan Melayu Melaka membawa perubahan dalam sistem beraja, perundangan dan pendidikan.

Nyatakan dua sumber perundangan pada zaman Kesultanan Melayu Melaka.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka.

2.3Agama Islam dalam pentadbiran

Pada abad ke-15, agama Islam memainkan peranan penting dalam pentadbiran negeri (6.2.3).

Hukum Kanun Melaka menjadi rujukan dalam pentadbiran semasa zaman Kesultanan Melayu Melaka.
Hukum Kanun Melaka dijadikan rujukan untuk menggubal undang-undang di negeri-negeri Melayu lain, seperti Hukum Kanun Pahang dan Undang-undang 99 Perak.

Undang-undang digubal untuk mengawal kehidupan manusia. Warganegara yang mematuhi undang-undang dapat menjamin keharmonian negara.

Semasa zaman penjajahan

Semasa penjajahan Portugis dan Belanda di Melaka, undang-undang Islam boleh diamalkan. Semasa penjajahan British dan pendudukan Jepun, pelaksanaan undang-undang Islam dihadkan di negeri-negeri Melayu.

Zaman	Kedudukan agama Islam
Penjajahan British	Sultan menjadi ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu di negeri masing-masing. Undang-undang Islam hanya digunakan dalam hal kekeluargaan, harta pusaka dan zakat.
Pendudukan Jepun	Sultan menjadi ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu di negeri masing-masing. Jepun mewujudkan Majlis Agama Islam yang bertanggungjawab terhadap undang-undang keluarga Islam.

Selepas pendudukan Jepun, British kembali menjajah Tanah Melayu dan undang-undang Islam terus dilaksanakan. Apabila negara merdeka, kedudukan agama Islam terus kukuh dan termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.

Dua perkara yang sama pada zaman British dan Jepun: sultan ialah ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu, dan pelaksanaan undang-undang Islam dihadkan.

Nyatakan peranan sultan pada zaman penjajahan British.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sultan menjadi ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu di negeri masing-masing.

2.4Agama Persekutuan Malaysia

Malaysia mempunyai identiti tersendiri kerana wujud pelbagai agama dan kepercayaan. Kepelbagaian ini menjadikan Malaysia kaya dengan adat, budaya dan warisan (6.2.4).

Agama Islam ialah agama Persekutuan yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan. Agama-agama lain boleh diamalkan.

Perayaan	Contoh
Perayaan agama dan kaum	Maulidur Rasul, Hari Wesak dan Hari Thaipusam
Kaum Iban	Hari Gawai
Kaum Kadazan	Pesta Kaamatan

Pesta Kaamatan ialah perayaan khas sebagai tanda kesyukuran kepada semangat padi.

Sebagai rakyat Malaysia, kita perlu menghormati agama dan kepercayaan semua kaum agar perpaduan negara kekal terpelihara (K6.2.7, K6.2.8).

Apakah agama Persekutuan Malaysia?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Agama Islam.

2.5Islam dan perpaduan masyarakat

Setiap agama menuntut umatnya mengamalkan nilai hidup yang baik dan melarang perbuatan yang tidak baik. Islam menuntut umatnya mengamalkan nilai sejagat dan nilai kemanusiaan untuk membentuk perpaduan dan menjamin kesejahteraan masyarakat (6.2.5).

Nilai sejagat dalam agama

Nilai	Contoh amalan
Toleransi	Bekerjasama dalam pelbagai urusan pekerjaan. Menghormati tempat ibadat. Tiada paksaan dalam beragama.
Kasih sayang	Mengasihi dan mengasihani orang lain walaupun berbeza agama. Membantu mereka yang memerlukan.
Kesederhanaan	Bersederhana dari pelbagai aspek kehidupan, seperti berbelanja, bercakap dan berpakaian.
Perdamaian	Bermesyuarat untuk mendapatkan keputusan ramai. Tidak menjadi pencetus pergaduhan.

Nilai kemanusiaan dalam agama

Nilai kemanusiaan menjamin kesejahteraan melalui tiga hubungan (K6.2.6).

Hubungan	Maksud
Manusia dengan Tuhan	Mengamalkan ajaran dan meninggalkan larangan yang dituntut agama.
Manusia dengan manusia	Berbaik sangka dan saling menghormati sesama manusia.
Manusia dengan alam sekitar	Memelihara, memulihara dan mengindahkan alam sekitar.

Nilai-nilai yang baik ini perlu diamalkan untuk membentuk masyarakat yang bersatu padu.

Nyatakan empat nilai sejagat dalam agama yang membentuk perpaduan.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Toleransi, kasih sayang, kesederhanaan dan perdamaian.

2.6Cinta akan negara

Agama Islam telah bertapak di Tanah Melayu sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka. Keharmonian masyarakat kekal terpelihara kerana wujud persefahaman dan nilai hormat-menghormati dalam amalan beragama.

Peringkat	Perkara penting
Diri	Nilai agama dalam diri penting untuk membentuk sahsiah yang cemerlang.
Masyarakat	Masyarakat haruslah saling memahami dan menghormati agama dan kepercayaan kaum lain bagi menjamin kesejahteraan bersama.
Negara	Keharmonian negara mudah dicapai dengan mengamalkan toleransi, kasih sayang dan persefahaman antara kaum.

Bagaimanakah keharmonian negara mudah dicapai?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Dengan mengamalkan toleransi, kasih sayang dan persefahaman antara kaum.