Sejarah notesnota, unit 7
Yang di-Pertuan Agong Teras Kedaulatan Negara
TextbookBuku teks Sejarah Tahun 5 SK, pageshalaman 90–107
What this chapter coversMatlamat bab ini
- Murid boleh memahami kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara (8.1.1)
- Murid boleh menerangkan kepentingan menghargai Yang di-Pertuan Agong sebagai tonggak perpaduan (K8.1.6)
- Murid boleh mengkaji peranan Majlis Raja-Raja dalam pemilihan Yang di-Pertuan Agong (8.1.2)
- Murid boleh menerangkan istiadat pertabalan Yang di-Pertuan Agong (8.1.3)
- Murid boleh menerangkan bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong (8.1.4)
- Murid boleh menjelaskan kepentingan mengekalkan institusi Yang di-Pertuan Agong (K8.1.7)
- Murid boleh mengenal pasti pakaian kebesaran diraja dan alat kebesaran diraja Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong (8.1.5)
- Murid boleh menyenaraikan Yang di-Pertuan Agong mengikut kronologi dan menjelaskan kepentingan taat setia kepada raja dan negara (8.1.1, K8.1.8)
7.1Ketua Utama Negara
Institusi Yang di-Pertuan Agong diwujudkan apabila Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan. Dalam Perlembagaan Persekutuan, Yang di-Pertuan Agong dinyatakan sebagai Ketua Utama Negara.
Penubuhan institusi ini dibuat semasa Perlembagaan Persekutuan dirangka. Nilai teras sivik unit ini ialah hormat-menghormati.
Tiga badan kerajaan
Sebagai Ketua Utama Negara, Yang di-Pertuan Agong memayungi tiga badan kerajaan.
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 92.
| Badan | Tugas |
|---|---|
| Badan Perundangan | Menggubal undang-undang negara. |
| Badan Eksekutif | Melaksanakan dasar-dasar yang diluluskan. |
| Badan Kehakiman | Mentadbir keadilan secara saksama. |
Ingat susunan: Perundangan menggubal, Eksekutif melaksanakan, Kehakiman mentadbir keadilan.
Nyatakan tiga badan kerajaan yang dipayungi oleh Yang di-Pertuan Agong.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Badan Perundangan, Badan Eksekutif dan Badan Kehakiman.
Pemilihan Yang di-Pertuan Agong
Pemilihan dilaksanakan melalui sistem penggiliran yang unik antara sembilan orang raja Melayu bagi tempoh lima tahun. Pemilihan dibuat mengikut Perlembagaan Persekutuan.
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 93.
| Langkah | Apa yang berlaku |
|---|---|
| 1 | Pemilihan dibuat melalui undian sulit oleh sembilan orang raja Melayu dalam Majlis Raja-Raja. |
| 2 | Majlis Raja-Raja mengisytiharkan nama raja atau sultan yang terpilih. |
| 3 | Surat pengesahan dihantar kepada Dewan Rakyat dan Dewan Negara mengikut Jadual Ketiga Perlembagaan Persekutuan. |
| 4 | Perdana Menteri mengeluarkan kenyataan akhbar tentang keputusan pemilihan. |
| 5 | Yang di-Pertuan Agong melafazkan sumpah atau ikrar dan menandatangani surat sumpah memegang jawatan dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja. |
Jangan keliru: yang mengisytiharkan nama ialah Majlis Raja-Raja (langkah 2). Perdana Menteri hanya mengeluarkan kenyataan akhbar (langkah 4).
Yang di-Pertuan Agong ialah tonggak perpaduan di negara kita. Kita sebagai rakyat haruslah menghormati dan menyanjungi institusi ini (K8.1.6).
Siapakah yang memilih Yang di-Pertuan Agong dan bagaimanakah pemilihan dibuat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sembilan orang raja Melayu dalam Majlis Raja-Raja memilih melalui undian sulit.
7.2Majlis Raja-Raja
Majlis Raja-Raja ditubuhkan secara rasmi pada tahun 1948 bagi menggantikan Durbar.
Majlis Raja-Raja dianggotai oleh sembilan orang raja Melayu dan empat orang Yang di-Pertua Negeri. Antara tugas utamanya ialah melaksanakan pemilihan Yang di-Pertuan Agong.
| Peringkat | Peranan Majlis Raja-Raja |
|---|---|
| Sebelum pemilihan | Memperkenankan tarikh Mesyuarat Pemilihan. |
| Semasa pemilihan | Melaksanakan proses pengundian bagi pemilihan Yang di-Pertuan Agong yang baharu. |
| Selepas pemilihan | Mengisytiharkan nama Yang di-Pertuan Agong. |
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 94.
Tahukah anda?
Pada tahun 1896, Durbar ditubuhkan. Durbar disertai oleh empat orang raja dari Perak, Selangor, Pahang dan Negeri Sembilan (Negeri-negeri Melayu Bersekutu).
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja mengurus segala urusan Majlis Raja-Raja.
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja mengurus segala urusan Majlis Raja-Raja.
Jangan campur aduk: Durbar ditubuhkan pada 1896 (empat orang raja). Majlis Raja-Raja ditubuhkan secara rasmi pada 1948 (sembilan raja dan empat Yang di-Pertua Negeri).
Bilakah Majlis Raja-Raja ditubuhkan dan siapakah anggotanya?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tahun 1948. Anggotanya sembilan orang raja Melayu dan empat orang Yang di-Pertua Negeri.
7.3Istiadat pertabalan
Yang di-Pertuan Agong yang dipilih dimasyhurkan dalam majlis istiadat pertabalan yang penuh gemilang di Istana Negara.
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 95.
| Langkah | Apa yang berlaku |
|---|---|
| 1 | Yang di-Pertuan Agong melafazkan sumpah memegang jawatan dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja. |
| 2 | Baginda menandatangani surat sumpah yang disembahkan oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-raja. |
| 3 | Perdana Menteri membacakan Watikah Pengisytiharan di hadapan Yang di-Pertuan Agong. |
| 4 | Baginda mengucup Keris Kerajaan sebagai Ketua Utama Negara. |
| 5 | Baginda melafazkan ikrar untuk menjalankan pemerintahan yang adil dan saksama. |
Watikah ialah surat tauliah atau surat kuasa.
Tahukah anda?
Yang di-Pertuan Agong menandatangani surat sumpah memegang jawatan terlebih dahulu sebelum majlis istiadat pertabalan.
Kedaulatan Yang di-Pertuan Agong jelas tergambar dalam istiadat pertabalan. Kita harus menghargai keutuhan institusi ini.
Siapakah yang membacakan Watikah Pengisytiharan dalam istiadat pertabalan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Perdana Menteri.
7.4Bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong
Negara kita mengamalkan Sistem Raja Berperlembagaan. Yang di-Pertuan Agong menjalankan pemerintahan berdasarkan Perlembagaan Persekutuan. Bidang kuasa baginda merangkumi perundangan, eksekutif dan kehakiman.
| Bidang kuasa |
|---|
| Ketua agama Islam bagi negeri baginda dan negeri-negeri tidak beraja, iaitu Pulau Pinang, Melaka, Sarawak, Sabah dan Wilayah Persekutuan. |
| Melantik Perdana Menteri dan anggota kabinet Malaysia. |
| Memelihara kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera. |
| Memelihara kepentingan sah kaum-kaum lain sebagai warganegara Malaysia. |
| Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia. |
| Memperkenankan Rang Undang-Undang yang diluluskan oleh Parlimen. |
| Memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen. |
| Mengurniakan darjah kebesaran, bintang dan pingat. |
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 96-97.
Bumiputera: penduduk asli. Memperkenankan: izin atau persetujuan yang diberikan oleh raja supaya sesuatu undang-undang dapat dilaksanakan.
Tahukah anda?
Rang Undang-Undang disediakan oleh menteri dan dibahaskan di Parlimen. Setelah diluluskan, Yang di-Pertuan Agong memberikan perkenan dan menurunkan Mohor Besar Persekutuan.
Yang di-Pertuan Agong memperkenankan Rang Undang-Undang, bukan menggubalnya. Rang Undang-Undang disediakan oleh menteri dan dibahaskan di Parlimen.
Yang di-Pertuan Agong melaksanakan tugas dengan adil dan saksama berdasarkan Perlembagaan Persekutuan (K8.1.7).
Nyatakan tiga bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana tiga: ketua agama Islam; melantik Perdana Menteri dan kabinet; Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera; memperkenankan Rang Undang-Undang; memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen; mengurniakan darjah kebesaran, bintang dan pingat; memelihara kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera; memelihara kepentingan sah kaum lain.
7.5Alat kebesaran Yang di-Pertuan Agong
Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong mempunyai simbol keunikan tersendiri. Pakaian dan alat kebesaran diraja digunakan semasa istiadat pertabalan, hari ulang tahun keputeraan rasmi, perasmian pembukaan parlimen dan istiadat tertentu.
Pakaian kebesaran diraja
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 98.
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 99.
| Nama | Ciri |
|---|---|
| Tengkolok diraja | Berwarna hitam, bersulamkan benang emas. Soleknya dinamakan “Dendam Tak Sudah”. |
| Keris pendek diraja | Mata keris lama digunakan untuk menempa keris ini. Sarungnya diperbuat daripada gading bertatahkan emas. |
| Pending diraja | Emas sepuluh mutu bertatahkan permata delima. Hiasan pada tali pinggang atau bengkung. |
| Muskat | Pakaian rasmi Yang di-Pertuan Agong. Benang bulu hitam disulami benang emas. |
| Kalung diraja | Emas putih bertatahkan permata berlian. Dipakai oleh Raja Permaisuri Agong. |
| Gandik diraja (pemeles) | Emas putih bertatahkan permata berlian. Dipakai oleh Raja Permaisuri Agong semasa istiadat pertabalan dan istiadat kebesaran diraja. |
Tahukah anda?
Solek bermaksud ikatan pada tengkolok. “Dendam Tak Sudah” bermaksud perjuangan raja-raja Melayu untuk memelihara kedaulatan negara.
Alat kebesaran diraja
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 100.
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 101.
| Nama | Ciri |
|---|---|
| Keris panjang diraja | Mata keris ditempa dengan besi waja dari sembilan buah negeri Melayu yang mempunyai raja. Hulu hingga sarung disaluti emas. |
| Cogan Alam | Diperbuat daripada perak. Di sekeliling bulatan ada lambang 11 buah negeri Persekutuan Tanah Melayu. |
| Cogan Agama | Diperbuat daripada perak dan berhulu besar. Ayat suci al-Quran diterapkan pada batang dan hulunya. |
| Cokmar | Diperbuat daripada perak, ada kubah di hulunya. Alat perang pada zaman dahulu. |
| Payung ubur-ubur kuning | Pada puncaknya ada anak bulan dan bintang berwarna kuning raja. |
| Tombak berambu | Mata berlok tiga. |
| Pedang, keris panjang dan sundang diraja | Senjata Melayu lama. Keris panjang dan sundang disaluti perak serta berukir pada hulu dan sarung. |
Jangan keliru: kalung dan gandik dipakai oleh Raja Permaisuri Agong. Muskat ialah pakaian rasmi Yang di-Pertuan Agong.
Namakan dua alat kebesaran diraja.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: keris panjang diraja, Cogan Alam, Cogan Agama, cokmar, payung ubur-ubur kuning, tombak berambu, pedang, sundang diraja.
7.6Daulat Tuanku
Yang di-Pertuan Agong dipilih secara bergilir sebagai Ketua Utama Negara sejak negara mencapai kemerdekaan. Baginda bersemayam di atas takhta kerajaan dan membawa kestabilan dalam negara hingga kini.
| Ke- | Yang di-Pertuan Agong | Tempoh | Negeri |
|---|---|---|---|
| 1 | Tuanku Abdul Rahman ibni Tuanku Muhammad | Ogos 1957 - April 1960 | Negeri Sembilan |
| 2 | Sultan Hisamuddin Alam Shah | April - September 1960 | Selangor |
| 3 | Tuanku Syed Putra | September 1960 - September 1965 | Perlis |
| 4 | Sultan Ismail Nasiruddin Shah | September 1965 - September 1970 | Terengganu |
| 5 | Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah | September 1970 - September 1975 | Kedah |
| 6 | Sultan Yahya Petra | September 1975 - Mac 1979 | Kelantan |
| 7 | Sultan Haji Ahmad Shah | April 1979 - April 1984 | Pahang |
| 8 | Sultan Iskandar | April 1984 - April 1989 | Johor |
| 9 | Sultan Azlan Muhibbuddin Shah | April 1989 - April 1994 | Perak |
| 10 | Tuanku Ja’afar | April 1994 - April 1999 | Negeri Sembilan |
| 11 | Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah | April 1999 - November 2001 | Selangor |
| 12 | Tuanku Syed Sirajuddin | Disember 2001 - Disember 2006 | Perlis |
| 13 | Sultan Mizan Zainal Abidin | Disember 2006 - Disember 2011 | Terengganu |
| 14 | Tuanku Abdul Halim Mu’adzam Shah | Disember 2011 - Disember 2016 | Kedah |
| 15 | Sultan Muhammad V | Disember 2016 - Januari 2019 | Kelantan |
| 16 | Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | Mulai Januari 2019 | Pahang |
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 102-103.
Yang di-Pertuan Agong yang pertama ialah Tuanku Abdul Rahman (Negeri Sembilan). Yang ke-16 ialah Al-Sultan Abdullah (Pahang), mulai Januari 2019.
7.7Cinta akan negara
Kita harus berbangga kerana mempunyai institusi Yang di-Pertuan Agong yang memayungi negara dengan kebijaksanaan baginda. Taat setia kepada raja dan negara penting pada tiga peringkat.
| Peringkat | Kepentingan |
|---|---|
| Diri | Menghargai institusi Yang di-Pertuan Agong ialah salah satu cara menjadi warganegara yang bertanggungjawab kepada negara. |
| Masyarakat | Taat setia kepada Yang di-Pertuan Agong dapat mengeratkan hubungan antara masyarakat pelbagai kaum. |
| Negara | Negara menjadi lebih kukuh dan stabil apabila masyarakat mengamalkan sikap bersatu padu. |
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 107.
Bagaimanakah taat setia kepada Yang di-Pertuan Agong membantu masyarakat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Taat setia dapat mengeratkan hubungan antara masyarakat pelbagai kaum.
7.8Imbas kembali
| Tajuk | Ringkasan |
|---|---|
| Ketua Utama Negara | Memayungi Badan Perundangan, Badan Eksekutif dan Badan Kehakiman. |
| Majlis Raja-Raja | Sembilan raja Melayu dan empat Yang di-Pertua Negeri. Peranan utama: pemilihan Yang di-Pertuan Agong. |
| Istiadat pertabalan | Dimasyhurkan melalui istiadat pertabalan. Baginda melafazkan dan menandatangani surat sumpah memegang jawatan. |
| Bidang kuasa | Ketua agama Islam, melantik Perdana Menteri dan kabinet, memperkenankan Rang Undang-Undang, Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera, memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen, mengurniakan darjah kebesaran, bintang dan pingat. |
| Alat kebesaran | Digunakan oleh Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong. Meliputi pakaian kebesaran diraja dan alat kebesaran diraja. |
Buku teks Sejarah Tahun 5 SK, ms. 105.