Bahasa Malaysia nota, tema 6

Sains, Teknologi dan Inovasi

Buku teks Bahasa Melayu Tahun 6 SK (Semakan 2017 untuk Tema 1-5; KSSR cetakan 2015 untuk Tema 6-9), halaman Buku teks Bahasa Melayu Tahun 6 (KSSR cetakan 2015), ms. 145–160 (Unit 25–27: Keajaiban Sains, Masyarakat Kreatif dan Inovatif, Manfaatkan Kemajuan Teknologi)

Matlamat bab ini

Murid boleh bertutur, berbincang dan bercerita tentang sains, ciptaan dan teknologi dengan menggunakan bahasa yang indah (1.2.6, 1.5.1, 1.7.2)
Murid boleh membaca dan memahami maklumat tersurat dan tersirat serta membuat rumusan dan ulasan (2.4.1, 2.4.2)
Murid boleh mengenal pasti perkataan berimbuhan dan menyatakan maksud ayat (2.2.3)
Murid boleh menulis biografi, perenggan kohesi dan koheren, dan karangan fakta tentang sesuatu ciptaan (3.6.1, 3.7.1, 3.7.2)
Murid boleh mencipta dan melagukan syair serta mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul (4.3.2, 4.4.2)
Murid boleh menggunakan kata adjektif, kata penguat dan kata hubung dengan betul untuk melengkapkan cerita dan membina ayat (5.1.5, 5.1.6)

Tema 6 menceritakan sains, teknologi dan inovasi: bagaimana ilmu dan kreativiti menghasilkan ciptaan yang berguna. Ada tiga unit: Keajaiban Sains (Unit 25), Masyarakat Kreatif dan Inovatif (Unit 26) dan Manfaatkan Kemajuan Teknologi (Unit 27). Kita belajar membaca teks fakta, menulis biografi dan karangan fakta, serta menggunakan kata adjektif, kata penguat dan kata hubung.

6.1Unit 25: Keajaiban Sains

Mendengar dan bertutur: Sains Aerodinamik

Cikgu Syafik menjalankan uji kaji tentang ciri kapal terbang di dalam bilik sains. Dua aktiviti dibuat: sekeping polistirena yang rata dan sebuah kapal terbang polistirena yang dilipat. Kapal terbang yang berbentuk aerodinamik meluncur lebih laju kerana rintangan udara dan daya geseran berkurang.

Aerodinamik ialah bentuk yang membolehkan udara mengalir dengan lancar di sekeliling sesuatu benda, supaya benda itu bergerak laju tanpa dihalang banyak oleh udara.

Menjawab soalan uji kaji (huraikan sebab)

Mengapakah polistirena yang rata tidak dapat meluncur laju?
Polistirena yang rata menghalang aliran udara dan menghasilkan daya geseran yang besar, jadi pergerakannya perlahan.

Apabila menjawab soalan "mengapa", gunakan kata hubung kerana atau sebab itu. Contohnya: Polistirena perlahan kerana rintangan udara besar.

Membaca: Tentera Berkaki Enam (imbuhan dan maklumat)

Teks ini tentang semut. Semut bergerak dalam barisan yang teratur seperti tentera. Kajian sains mendapati setiap semut mempunyai sebatian kimia yang unik, jadi semut dapat mengecam anggota koloninya. Penemuan ini diharapkan dapat digunakan untuk mencipta teknologi pengecaman manusia yang canggih.

Perkataan berimbuhan ialah kata dasar yang diberi awalan, akhiran, apitan atau sisipan. Imbuhan mengubah makna dan golongan kata.

Kata dasar	Imbuhan	Perkataan berimbuhan	Contoh daripada teks
kenal	meN-	mengenali	semut mengenali antara satu dengan yang lain
cipta	peN-...-an	penciptaan	penciptaan teknologi pengecaman manusia
kaji	peN-...-an	kajian	Kajian sains mendapati ...
aplikasi	di-...-kan	diaplikasikan	diharapkan dapat diaplikasikan

Dua rangkap pantun di bawah teks menggunakan pembayang dan maksud. Dua baris pertama ialah pembayang, dua baris terakhir ialah maksud, dan pantun mempunyai skema rima a-b-a-b.

Apakah faktor yang membolehkan semut mengecam semut yang lain?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Setiap semut mempunyai sebatian kimia yang unik dan berbeza.

Menulis: Ahli Sains Bertaraf Dunia (biografi)

Jian Hui menulis biografi tentang ahli sains negara, Profesor Dr. Abdul Latif bin Ahmad. Dia mencari maklumat daripada keratan akhbar, majalah dan Internet, kemudian menaip tugasannya.

Maklumat	Butiran
Kelahiran	4 Januari 1967, di Beranang, Selangor
Jawatan	Dekan Pusat Pengajian Kejuruteraan Kimia dan Dekan Penyelidikan, Sains Fundamental, Universiti Sains Malaysia
Kajian	merawat air sisa kilang kelapa sawit dengan teknologi membran
Pengiktirafan	saintis berpengaruh dunia (Thomson Reuters); penerima Anugerah Merdeka 2014

Biografi ditulis dalam orang ketiga (beliau, dia) dan mengikut urutan masa: kelahiran, pendidikan atau jawatan, sumbangan, anugerah, kesimpulan. Setiap perenggan memuatkan satu idea utama (koheren) dan ayat-ayatnya disambung dengan betul (kohesi).

Mengujarkan dialog: Istimewa lagi Benar

Mikroskop dan teleskop berbual tentang kehebatan masing-masing. Teleskop mencerap bintang dan benda di angkasa raya. Mikroskop memperbesar imej benda halus seperti sel yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar. Kedua-duanya istimewa kerana menambah ilmu manusia.

Apabila mengujarkan dialog, ubah nada suara mengikut watak dan perasaan (gembira, hairan, bangga). Sebut kata dengan jelas dan gunakan gerak badan.

Tatabahasa: kata adjektif dan kata penguat (Bahaya Ribut Petir)

Dalam cerita ini, Sarmeela melihat awan kumulonimbus dan kilat pada waktu malam. Teks maklumat menerangkan bahawa ribut petir ialah nyahcas elektrik yang menghasilkan kilat dan guruh. Apabila guruh kedengaran, kita sudah berada dalam lingkungan panahan petir, jadi hentikan aktiviti luar dan cari perlindungan.

Kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan kata nama: gelap, terang, lebat, panas, kencang, perlahan.
Kata penguat ialah kata yang menguatkan makna kata adjektif: sangat, amat, sungguh, sekali, terlalu, cukup, begitu.

Kata penguat	Kedudukan	Contoh
sangat, amat, sungguh, terlalu, cukup, begitu	sebelum adjektif	Bilik itu sangat gelap.
sekali, benar	selepas adjektif	Guruh itu kuat sekali.

Jangan guna dua kata penguat serentak untuk satu kata adjektif, seperti "sangat gelap sekali". Pilih satu: sangat gelap atau gelap sekali.

Bulatkan kata adjektif dan kata penguat: "Hujan turun dengan lebat sekali."

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kata adjektif: lebat. Kata penguat: sekali.

6.2Unit 26: Masyarakat Kreatif dan Inovatif

Mendengar dan bertutur: Kreatifnya Rekaan

Tiga murid Sekolah Kebangsaan Nanga Pak, Sibu, Sarawak, iaitu Linus ak Merayang, Bennetson Micheal Lai dan Lonado Banggit ak Lani, mencipta perangkap lalat. Perangkap ini menggunakan umpan berbau seperti ikan kering untuk menarik lalat masuk. Lalat yang masuk akan terperangkap di dalam botol.

Rajah perangkap lalat: botol plastik di atas bekas umpan, diikat pada tiang kayu dengan gelang getah, dengan lubang udara di atas — Bahagian perangkap lalat: botol plastik, tiang kayu, gelang getah, bekas umpan dan lubang udara.

Buku teks, ms. 151.

Bahan	Fungsi
botol plastik	tempat lalat terperangkap
tiang kayu dan blok kayu	menyokong botol
gelang getah dan pita perekat	mengikat bahagian-bahagian
bekas umpan	mengandungi makanan berbau untuk menarik lalat

Untuk bercerita dengan bahasa yang indah, gunakan kata yang menarik, peribahasa dan simpulan bahasa, contohnya otak cair (bijak) dan tiga sekawan (tiga sahabat karib).

Membaca: Mengurangkan Populasi Anai-anai

Amar mencadangkan datuknya menggunakan produk DHolland dan bukan racun serangga. Produk ini dihasilkan oleh Pasukan Penyelidikan Saintifik dan Inovasi, SMK LKTP Pemanis, Segamat, Johor. Bahan asasnya ialah ekstrak daun durian belanda (Annona muricata). Produk ini mengurangkan populasi anai-anai tanpa membunuhnya, bukan racun, dan mesra alam. Ia menjadi Johan Anugerah Inovasi Negara 2013.

Maklumat tersurat ialah maklumat yang ditulis secara terus dalam teks.
Maklumat tersirat ialah maklumat yang tidak ditulis terus, tetapi difahami melalui petunjuk dalam teks.

Tersurat atau tersirat?

Tersurat: Bahan asas DHolland ialah ekstrak daun durian belanda.
Tersirat: Amar prihatin akan alam sekitar (dia tidak mahu datuknya menggunakan racun yang berbahaya).

Menulis: Pembakar Lemang Moden (karangan fakta)

Datuk menunjukkan pembakar lemang moden kepada Amar apabila hujan menyebabkan kayu api basah. Isi karangan fakta tentang alat ini disusun dalam tiga bahagian.

Bahagian	Isi
Pengenalan	rekaan kreatif; memudahkan proses pembakaran lemang; menggunakan kuasa elektrik dan gas
Ciri-ciri	mudah alih (ada roda); logam tahan karat; lemang disusun menegak
Kebaikan	tidak menghasilkan bahan pencemar; masa pembakaran singkat (satu jam); jimat kos penyelenggaraan; pembakaran menyeluruh kerana lemang berpusing mengelilingi api

Satu karangan fakta ditulis dalam ayat yang tepat dan objektif. Tulis satu perenggan bagi setiap bahagian: pengenalan, huraian (ciri atau fakta) dan penutup atau kebaikan.

Mencipta puisi: Syair Pencipta Tangan Robotik

Syair ialah puisi tradisional yang mempunyai empat baris serangkap, empat atau lima patah perkataan sebaris dan rima akhir a-a-a-a. Semua baris dalam rangkap ialah isi cerita.

Syair dalam buku teks bercerita tentang pencipta tangan robotik, iaitu Sujana Mohd Rejab (Pak Su), 47 tahun, seorang bekas guru Bahasa Inggeris. Tangan robotiknya diperbuat daripada plastik dan karbon fiber, lebih ringan dan fleksibel, serta dapat membuat lebih 10 pergerakan jari melalui aplikasi pada telefon pintar.

Apakah rima akhir sesebuah rangkap syair?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

a-a-a-a (semua baris berakhir dengan bunyi yang sama). Contoh dalam buku teks: cerita, pencipta, pendeta, merata-rata.

6.3Unit 27: Manfaatkan Kemajuan Teknologi

Mendengar dan bertutur: Teknologi Rumah Pintar

Jian Hui membaca maklumat tentang teknologi rumah pintar yang ditulis oleh seorang pakar keselamatan rumah, lalu menceritakan kebaikannya kepada ayah.

Kebaikan teknologi rumah pintar
Barangan elektrik dikawal melalui telefon bimbit.
Penggera, kekunci pintu dan kamera litar tertutup (CCTV) dikawal dari jauh.
Masa dan bil elektrik dijimatkan.
Pencahayaan dan pengudaraan dikawal secara automatik.
Mesej amaran dihantar terus ke telefon apabila berlaku pencerobohan.

Membaca: Pengesan Penyakit Denggi (membuat rumusan)

Prof. Ir. Dr. Fatimah binti Ibrahim, jurutera bioperubatan, mencipta satu platform yang mengesan virus denggi menggunakan sekeping cakera padat dengan teknologi pengesan nano. Sedikit darah diambil di hujung jari dan dititiskan di atas cakera.

Perbandingan	Kaedah ELISA (konvensional)	Cakera padat
Masa	sehingga seminggu	30 minit
Ketepatan	-	95 peratus
Kos dan kelengkapan	kelengkapan makmal mahal dan ruang besar	pemain cakera kecil; kos kurang daripada RM1000

Rumusan ialah ringkasan isi penting teks dalam ayat sendiri. Rumusan mengandungi isi utama sahaja, tanpa contoh dan butiran yang panjang.

Contoh rumusan

Pengesan denggi ciptaan Prof. Ir. Dr. Fatimah menggunakan cakera padat dan memberikan keputusan dalam 30 minit dengan ketepatan 95 peratus. Kaedah ini juga lebih murah daripada kaedah konvensional.

Jangan menyalin seluruh perenggan. Rumusan mesti pendek, tepat dan menggunakan ayat sendiri.

Menulis: Tablet yang Istimewa

Karangan fakta tentang tablet disusun mengikut pendahuluan, ciri-ciri, fungsi dan kebaikan. Ciri tablet: nipis, ringan, skrin sesentuh dan sistem pemprosesan canggih. Fungsi: melayari Internet, berinteraksi di jaringan sosial, membuat panggilan, merakam gambar dan video, serta menghantar e-mel. Kebaikan: memudahkan pembelajaran, perbincangan serta pencarian dan perkongsian maklumat.

Tatabahasa: kata hubung (Permainan Terowong)

Terowong SMART (Stormwater Management and Road Tunnel) ialah terowong pertama di dunia yang mempunyai dwifungsi: mengalirkan air banjir dan menjadi jalan raya. Permainan di buku teks meminta kita membina ayat tentang terowong ini menggunakan kata hubung.

Kotak maklumat Terowong SMART: terowong lencongan air terpanjang di Asia Tenggara, 9.7 kilometer, berdiameter 13.20 meter — Maklumat Terowong SMART.

Buku teks, ms. 158.

Kata hubung ialah kata yang menyambung dua perkataan, frasa atau ayat.

Kata hubung	Fungsi	Contoh ayat
dan	menambah maklumat	Terowong SMART mengurangkan banjir dan kesesakan jalan raya.
kerana	menyatakan sebab	Terowong itu dibina kerana bandar sering dilanda banjir.
supaya	menyatakan tujuan	Air banjir dilencongkan supaya tidak memasuki kawasan bandar.
jika	menyatakan syarat	Jika hujan lebat, air banjir dialirkan ke dalam terowong.
semasa / ketika / apabila	menyatakan masa	Terowong dibuka untuk kenderaan apabila tiada banjir.
bahawa	memulakan klausa isi	Pakar mengatakan bahawa terowong itu berkesan.
yang	menerangkan kata nama	Terowong yang panjang itu dibina dengan mesin penggerudi.

Kata hubung kerana = sebab, supaya = tujuan. Kalau jawapan bermaksud "untuk apa", pilih supaya.

Isi tempat kosong: Ahli sains mencipta alat itu ________ kerja pesakit menjadi lebih mudah. (kerana / supaya)

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

supaya (menyatakan tujuan)

Bacaan luas: Saksofon buluh

Philipus Jani dari Kampung Kepayan Lama, Tambunan, Sabah, menghasilkan saksofon buluh bernama somporing selepas 12 tahun penyelidikan. Alat muzik ini diperbuat daripada buluh kuning yang tahan, ringan dan mudah dilentur. Beliau menerima Anugerah Khas Inovasi Akar Umbi Jejak Inovasi 2011 daripada Yayasan Inovasi Malaysia dan terus berusaha dengan gigih, walaupun sudah berjaya.

Pemulihan dan pengayaan

Buku teks memberi satu contoh (makanan cepat busuk dan peti sejuk). Contoh lain di bawah ialah ciptaan daripada tema ini.

Masalah	Penyelesaian (ciptaan sains)
makanan cepat busuk	peti sejuk
banjir di bandar	Terowong SMART
anai-anai merosakkan perabot	produk DHolland
lalat yang membawa penyakit	perangkap lalat

Dalam perbandingan dahulu, kini dan masa depan, gunakan kata hubung seperti manakala, sebaliknya, berbanding dengan. Contoh: Dahulu orang menggunakan mesin taip, kini komputer riba, dan pada masa depan mungkin robot.