Sains notesnota, unit 11

Galaksi

TextbookBuku teks Sains Tahun 6 SK, Buku Teks (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 179-192

What this chapter coversMatlamat bab ini

Saya boleh menerangkan maksud galaksi dan apa yang ada di dalamnya (11.1.1)
Saya boleh menamakan tiga bentuk galaksi: berpilin, elips dan tidak sekata (11.1.1)
Saya boleh memerihalkan galaksi Bima Sakti sebagai galaksi pilin berpalang yang mempunyai dua lengan utama (11.1.2)
Saya boleh menyatakan bahawa Sistem Suria ialah sebahagian daripada galaksi Bima Sakti dan di mana kedudukannya (11.1.3)
Saya boleh membandingkan saiz Sistem Suria dengan saiz galaksi Bima Sakti (11.1.4)
Saya boleh menggunakan simulasi atau model untuk menggambarkan saiz dan bentuk galaksi Bima Sakti (11.1.5)

Pada waktu malam yang sangat gelap, Adam dan ayahnya melihat jaluran cahaya yang samar-samar di langit. Itulah galaksi Bima Sakti, galaksi tempat Bumi kita berada. Dalam unit ini kamu akan belajar apakah itu galaksi, apakah bentuk galaksi dan di manakah kedudukan Sistem Suria dalam galaksi Bima Sakti.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 179-192.

11.1Kenali galaksi

Galaksi ialah suatu sistem yang terdiri daripada berjuta-juta bintang, gas, debu dan jirim lain. Bintang-bintang ini mengorbit pusat galaksi masing-masing.

Terdapat berbilion-bilion galaksi dalam alam semesta, dengan pelbagai bentuk dan saiz.
Saiz galaksi terdiri daripada beberapa juta bintang sehingga beberapa trilion bintang.
Galaksi sangat jauh. Gambar yang dirakam oleh Teleskop Angkasa Hubble menunjukkan beribu-ribu titik kecil, dan setiap titik kecil itu sebenarnya ialah galaksi.
Galaksi Andromeda ialah galaksi pilin yang besar dan berada paling dekat dengan Bumi. Galaksi ini dapat dilihat dengan mata kasar dari hemisfera utara di langit yang sangat gelap (Info Sains, ms. 181).

Jenis galaksi

Buku teks menunjukkan tiga contoh jenis galaksi dalam alam semesta.

Tiga gambar galaksi dalam bingkai telefon: galaksi berpilin, galaksi elips dan galaksi tidak sekata — Galaksi berpilin, galaksi elips dan galaksi tidak sekata.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 182.

Jenis galaksi	Rupa galaksi (tambahan, tiada dalam buku; berdasarkan gambar)
Galaksi berpilin	Pusat yang cerah dengan lengan melengkung yang berpusing mengelilinginya
Galaksi elips	Cahaya licin yang berbentuk bujur, tanpa lengan
Galaksi tidak sekata	Tiada bentuk yang tetap

Catatan: buku teks menulis nama jenis itu sebagai "galaksi berpilin" (ms. 182) dan "galaksi pilin" (ms. 181, 184). Kedua-duanya bermaksud jenis yang sama.

Aktiviti Ria: Lakaran Galaksi (ms. 182)

Cari gambar galaksi di Internet, lakar bentuk galaksi itu dengan pensel warna, kemudian pamerkan lakaran di dalam kelas. Buku bertanya: "Apakah galaksi yang telah kamu lakarkan?" dan "Apakah yang kamu faham tentang galaksi?"

Awas! Galaksi tidak sama dengan Sistem Suria. Sistem Suria hanyalah satu bahagian yang sangat kecil dalam satu galaksi.

Namakan tiga jenis galaksi.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Galaksi berpilin, galaksi elips dan galaksi tidak sekata.

11.2Galaksi Bima Sakti

Apabila kamu berada di kawasan yang sangat gelap pada waktu malam, kamu mungkin dapat melihat jaluran bintang yang merentang di langit dan cahayanya samar-samar. Ahli astronomi menamakan jaluran bintang ini Bima Sakti.

Bima Sakti ialah galaksi. Kita dapat melihatnya di langit malam kerana Bumi berada di dalam galaksi ini. Bintang-bintang yang kita lihat di langit malam kebanyakannya berada di dalam galaksi Bima Sakti.
Jaluran bintang ini dinamakan Bima Sakti atau Milky Way kerana orang Roman purba menggambarkannya seumpama tumpahan susu di langit malam.
Bima Sakti ialah galaksi pilin berpalang yang mempunyai dua lengan utama. Pusat bintangnya cerah dan tebal. Pusat galaksi dikelilingi oleh berbilion-bilion bintang.

Galaksi Bima Sakti dilihat dari atas: pusat palang yang cerah dan lengan berpilin yang melengkung, dengan titik kuning kecil di pinggir satu lengan — Galaksi Bima Sakti: pusat palang galaksi dan lengan berpilin galaksi. Titik kuning kecil ialah kedudukan Sistem Suria.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 184.

Jika diperhatikan dari pandangan sisi, galaksi Bima Sakti kelihatan seperti sebuah cakera nipis yang membonjol pada bahagian tengah.

Pandangan sisi galaksi Bima Sakti: cakera nipis yang membonjol terang di bahagian tengah — Pandangan sisi galaksi Bima Sakti.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 185.

Kedudukan Sistem Suria

Sistem Suria yang terdiri daripada Matahari, Bumi dan tujuh planet lain ialah sebahagian daripada galaksi Bima Sakti.
Matahari ialah satu daripada bintang di dalam galaksi Bima Sakti.
Sistem Suria kita berada di pinggir satu daripada lengan berpilin galaksi Bima Sakti.
Oleh sebab Bumi berada di pinggir galaksi ini, kita hanya boleh melihat sebahagian daripada galaksi Bima Sakti dari Bumi.

Aktiviti Ria: Galaksi Bima Sakti (ms. 186)

Aktiviti 1: cari maklumat tentang galaksi Bima Sakti, tulis sekurang-kurangnya satu fakta pada kad manila dan bentangkan. Buku bertanya: "Adakah asteroid, meteoroid dan komet juga berada di dalam galaksi Bima Sakti? Mengapa?" Buku tidak memberi jawapan. Jawapan berdasarkan ms. 184 (bukan jawapan buku): ya, kerana benda-benda itu ada dalam Sistem Suria dan Sistem Suria ialah sebahagian daripada galaksi Bima Sakti.
Aktiviti 2: buat model galaksi Bima Sakti daripada cakera kadbod dan cakera kertas putih. Lukis galaksi dan tandakan kedudukan Sistem Suria, tebuk dua lubang di tengah, masukkan tali, kemudian pusingkan cakera untuk memintal tali. Buku bertanya: "Terangkan kedudukan Bumi di dalam galaksi Bima Sakti." (Jawapan berdasarkan ms. 184-185, bukan jawapan buku: Bumi berada dalam Sistem Suria, di pinggir satu lengan berpilin.)

Susunan saiz, daripada kecil kepada besar (tambahan, disimpulkan daripada ms. 184 dan 180): Bumi, Sistem Suria, galaksi Bima Sakti, alam semesta.

Mengapakah kita hanya dapat melihat sebahagian daripada galaksi Bima Sakti dari Bumi?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bumi berada di dalam galaksi Bima Sakti, iaitu di pinggir satu daripada lengan berpilin, maka kita hanya dapat melihat sebahagian daripada galaksi ini (ms. 185).

Apakah bentuk galaksi Bima Sakti? Berapakah lengan utamanya?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Galaksi pilin berpalang. Galaksi ini mempunyai dua lengan utama.

11.3Berapa besarkah Sistem Suria dalam galaksi?

Buku teks menggunakan perbandingan untuk menggambarkan saiz Sistem Suria dalam galaksi Bima Sakti.

Objek	Diandaikan sebesar
Sistem Suria	Diameter sebatang pensel
Galaksi Bima Sakti	Kawasan padang sekolah

Sistem Suria sebesar diameter sebatang pensel dibandingkan dengan galaksi Bima Sakti sebesar sebuah padang sekolah — Jika Sistem Suria sebesar diameter sebatang pensel, galaksi Bima Sakti meliputi seluruh padang sekolah.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 187.

Rumusan: saiz Sistem Suria sangat kecil berbanding dengan galaksi Bima Sakti (Imbas Kembali, ms. 190). Simulasi ini tidak menunjukkan perkadaran saiz yang sebenar; ia hanya untuk memudahkan pemahaman murid.

Mari Uji: Simulasi saiz Sistem Suria dan galaksi Bima Sakti (ms. 188)

Alat dan bahan: pita pengukur, bola hoki dan tepung. Aktiviti dijalankan di padang sekolah.

Padang sekolah dilihat dari atas dengan bulatan putih; murid A di tengah, murid B pada jarak 30 m, murid C, D dan E di sekeliling bulatan, dan titik F di dalam bulatan — Kedudukan murid A hingga E dan bola hoki di F.

Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 188.

Murid A berdiri di tengah-tengah padang sekolah sebagai pusat galaksi Bima Sakti.
Ukur jarak 30 m dari murid A ke murid B.
Murid B bergerak mengelilingi murid A sambil menabur tepung dengan jarak tetap 30 m untuk membentuk satu bulatan di atas padang.
Murid C, D dan E berdiri sebagai penanda sempadan kawasan yang mewakili galaksi Bima Sakti.
Bola hoki diletakkan di kedudukan F untuk mewakili kedudukan Sistem Suria dalam galaksi Bima Sakti.
Lakarkan simulasi dan bincangkan.

Contoh tambahan: jejari dan diameter bulatan tepung

Jarak 30 m dari A ke B ialah jejari bulatan. Diameter = 2 × 30 m = 60 m. (Tambahan, tiada dalam buku: istilah jejari dan diameter bulatan ialah pengetahuan Matematik; buku tidak menyatakan 60 m.)

Soalan 2 dalam buku meminta kamu meramal saiz galaksi Bima Sakti dalam unit meter jika saiz Sistem Suria ialah tiga kali ganda saiz bola hoki. Buku tidak memberi jawapan bagi soalan ini.

Awas! Simulasi ini tidak menunjukkan perkadaran saiz dan bentuk yang sebenar. Guru boleh mengubah suai lokasi mengikut kesesuaian (ms. 188).

Dalam simulasi di padang sekolah, apakah yang diwakili oleh murid A dan bola hoki?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Murid A mewakili pusat galaksi Bima Sakti. Bola hoki mewakili kedudukan Sistem Suria dalam galaksi Bima Sakti.

11.4Imbas kembali dan asah minda

Galaksi terdiri daripada berjuta-juta bintang, gas, debu dan jirim lain.
Alam semesta mengandungi berbilion-bilion galaksi dengan pelbagai saiz dan bentuk.
Galaksi Bima Sakti ialah galaksi pilin berpalang yang mempunyai dua lengan utama.
Sistem Suria (Matahari, Bumi dan tujuh planet lain) ialah sebahagian daripada galaksi Bima Sakti dan sangat kecil berbanding dengan galaksi itu.

Isikan tempat kosong (Asah Minda, soalan 8, ms. 192): Pandangan sisi galaksi Bima Sakti kelihatan seperti ________ yang ________ di bahagian tengah.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sekeping cakera nipis yang membonjol di bahagian tengah (jawapan buku, ms. 225).

Santai Sains (ms. 189) ialah membuat galaksi kincir angin daripada gambar galaksi yang dicetak, dawai besi dan pensel. Berhati-hati ketika menggunakan gunting dan dawai besi.