Sejarah notesnota, unit 2

Negeri-negeri di Malaysia

TextbookBuku teks Sejarah Tahun 6 SK (Semakan 2017), pageshalaman 20–33

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh mengenali nama negeri-negeri di Malaysia dan asal usul nama negeri (10.2.1, K10.2.7)
Murid boleh menamakan ketua negeri bagi negeri-negeri di Malaysia, dan menyatakan kepentingan taat setia dan menghormati ketua negeri (10.2.2, K10.2.5)
Murid boleh menyenaraikan ibu negeri dan bandar diraja (10.2.3)
Murid boleh menjelaskan bendera, lagu dan jata sebagai lambang negeri, serta kepentingan menghormati lambang negeri (10.2.4, K10.2.6)
Murid boleh menjelaskan rasa bangga terhadap warisan negeri-negeri di Malaysia (K10.2.7)

2.1Nama negeri-negeri di Malaysia

Malaysia terdiri daripada 13 buah negeri dan Wilayah Persekutuan. Setiap negeri mempunyai ketua negeri dengan gelaran tersendiri. Setiap negeri juga mendapat namanya dengan cara yang tersendiri. Asal usul nama negeri dicatat dalam sumber bertulis dan sumber lisan (10.2.1).

Ketua negeri ialah tonggak utama pemerintahan sesebuah negeri.

Negeri	Asal usul nama
Perlis	Perkataan Siam “prow-lowy” yang bermaksud kelapa hanyut. Juga dikatakan daripada “peroleh”.
Kedah	“Kheddah” yang bermaksud perangkap gajah. Ada pendapat lain: perkataan Arab “Qadah” yang bermakna cawan atau gelas berkaki.
Pulau Pinang	Nama asal Pulo Ka Satu. Orang Melayu dari Kedah menggelarnya Tanjong Penaga. Juga dikaitkan dengan buah pinang, bahan dagangan penting.
Perak	Bersempena dengan kilatan ikan di dalam air yang berkilau seperti perak. Juga dikaitkan dengan warna bijih timah putih berkilat.
Selangor	Bersempena dengan pokok mentagau di kuala sungai (kuala selangau menjadi Kuala Selangor). Juga dikaitkan dengan serangga selangur.
Negeri Sembilan	Gabungan sembilan buah luak. Luak asal pada tahun 1773. Perkataan negeri daripada “nagari” dalam dialek Minangkabau yang bermaksud wilayah.
Melaka	Sumber Arab menyebutnya “Malakat” yang bermaksud perhimpunan para pedagang. Juga bersempena dengan nama pokok tempat Parameswara berehat.
Johor	Perkataan Arab “Jauhar” yang bermaksud batu permata yang bernilai. Dalam Sulalatus Salatin, disebut Ujong Tanah.
Pahang	Bersempena dengan pokok mahang. Dalam Sulalatus Salatin, dikenali sebagai Inderapura atau Pura (pura bermaksud bandar atau pekan).
Terengganu	Sebutan “taring anu”, iaitu taring besar yang dijumpai di Pulau Duyong. Juga “terangnya ganu” yang dikaitkan dengan pelangi.
Kelantan	Perkataan “kilatan”, iaitu cahaya terang yang dilihat oleh masyarakat Melayu Patani. Juga bersempena dengan pokok gelam hutan.
Sarawak	Dikaitkan dengan Sungai Serak yang lama-kelamaan menjadi Sungai Sarawak, bersempena dengan galian bijih yang disebut sarawak. Juga dikaitkan dengan “cerava”, sejenis logam antimoni.
Sabah	Dikaitkan dengan pisang saba yang banyak ditanam di pantai barat Sabah. Nama Sabah tercatat dalam dokumen “Maharajah of Sabah” pada tahun 1877.

Setiap negeri ada dua asal usul nama dalam buku teks. Hafal satu yang paling mudah diingat, contohnya Kedah = perangkap gajah, Perak = kilatan ikan, Sabah = pisang saba.

Wilayah Persekutuan

Wilayah Persekutuan	Asal usul nama
Kuala Lumpur	Muara sungai yang dipenuhi lumpur akibat kegiatan melombong bijih timah di Sungai Gombak dan Sungai Klang.
Labuan	Daripada perkataan “labuhan” yang bermaksud tempat persinggahan kapal.
Putrajaya	Bersempena dengan nama Tunku Abdul Rahman Putra. Jaya bermaksud kemenangan atau menuju ke puncak.

Wilayah Persekutuan terdiri daripada tiga wilayah: Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya. Apabila kita mengenali nama-nama ini, kita akan berasa bangga akan warisan negeri kita (K10.2.7).

Jangan keliru: Pulau Pinang dikaitkan dengan buah pinang, tetapi nama asalnya ialah Pulo Ka Satu. Pahang bersempena dengan pokok mahang, bukan pokok mentagau (itu Selangor).

Apakah maksud nama Kedah menurut perkataan “Kheddah”?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Perangkap gajah.

2.2Ketua-ketua negeri di Malaysia

Ketua negeri ialah tonggak utama pemerintahan sesebuah negeri. Gelaran yang berbeza-beza memperlihatkan keunikan negara kita (10.2.2).

Gelaran ketua negeri	Negeri
Sultan	Kedah, Perak, Selangor, Johor, Pahang, Terengganu dan Kelantan
Raja	Perlis
Yang di-Pertuan Besar	Negeri Sembilan
Yang di-Pertua Negeri	Pulau Pinang, Melaka, Sarawak dan Sabah
Yang di-Pertuan Agong	Wilayah Persekutuan

Ingat: 7 negeri ada sultan, Perlis ada raja, Negeri Sembilan ada Yang di-Pertuan Besar, dan 4 negeri tiada raja tetapi ada Yang di-Pertua Negeri.

Sikap menghormati dan taat setia kepada raja dapat dipupuk dengan mengenali ketua negeri (K10.2.5).

Jangan keliru: Yang di-Pertuan Besar (Negeri Sembilan) dengan Yang di-Pertua Negeri (Pulau Pinang, Melaka, Sarawak, Sabah). Ejaan dan negeri berbeza.

Nyatakan gelaran ketua negeri bagi Perlis dan Negeri Sembilan.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Perlis: Raja. Negeri Sembilan: Yang di-Pertuan Besar.

2.3Ibu negeri dan bandar diraja

Setiap negeri di Malaysia mempunyai ibu negeri. Terdapat beberapa buah negeri yang mempunyai bandar diraja (10.2.3).

Ibu negeri ialah pusat pentadbiran bagi sesebuah negeri. Ibu negeri berkembang kerana pembangunan pentadbiran, mempunyai kemudahan asas dan institusi pendidikan, serta menjadi tempat tumpuan pekerjaan.
Bandar diraja ialah bandar yang terdapat warisan sejarah, seperti istana, bangunan pembesar, kedai lama, muzium dan galeri serta monumen.

Peta Malaysia menunjukkan ibu negeri (titik merah) dan bandar diraja (bulatan kuning) — Ibu negeri (titik merah) dan bandar diraja (bulatan kuning).

Buku teks Sejarah Tahun 6 SK, ms. 27.

Negeri	Ibu negeri	Bandar diraja
Perlis	Kangar	Arau
Kedah	Alor Setar	Anak Bukit
Pulau Pinang	George Town	(tiada)
Perak	Ipoh	Kuala Kangsar
Selangor	Shah Alam	Klang
Negeri Sembilan	Seremban	Seri Menanti
Melaka	Bandar Melaka	(tiada)
Johor	Johor Bahru	Bandar Maharani
Pahang	Kuantan	Pekan
Terengganu	Kuala Terengganu	(tiada)
Kelantan	Kota Bharu	(tiada)
Sarawak	Kuching	(tiada)
Sabah	Kota Kinabalu	(tiada)

“(tiada)” bermaksud peta buku teks tidak menandakan bandar diraja bagi negeri itu.

Wilayah Persekutuan tidak mempunyai ibu negeri dan bandar diraja. Tujuh bandar diraja pada peta: Arau, Anak Bukit, Kuala Kangsar, Klang, Seri Menanti, Pekan dan Bandar Maharani.

Sebagai rakyat yang cinta akan negara, kita mesti memelihara, memulihara dan menghargai warisan sejarah di ibu negeri dan bandar diraja.

Jangan keliru: ibu negeri Selangor ialah Shah Alam dan bandar dirajanya ialah Klang. Ibu negeri Perak ialah Ipoh dan bandar dirajanya ialah Kuala Kangsar.

Namakan ibu negeri dan bandar diraja bagi negeri Pahang.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ibu negeri: Kuantan. Bandar diraja: Pekan.

2.4Bendera, lagu dan jata sebagai lambang negeri

Sebagai negeri berdaulat, setiap negeri di Malaysia mempunyai bendera, lagu dan jata tersendiri. Lambang-lambang ini membentuk identiti negeri masing-masing (10.2.4).

Bendera, lagu dan jata ialah lambang kemegahan dan kedaulatan negeri.

Lagu negeri

Negeri	Lagu negeri
Perlis	Aamiin-Aamiin
Kedah	Allah Selamatkan Sultan Mahkota
Pulau Pinang	Untuk Negeri Kita
Perak	Allah Lanjutkan Usia Sultan
Selangor	Duli Yang Maha Mulia
Negeri Sembilan	Berkatlah Yang di-Pertuan Besar
Melaka	Melaka Maju Jaya
Johor	Lagu Bangsa Johor
Pahang	Allah Selamatkan Sultan Kami
Terengganu dan Kelantan	Selamat Sultan (kedua-dua negeri)
Sabah	Sabah Tanah Airku
Sarawak	Ibu Pertiwiku
Wilayah Persekutuan (Kuala Lumpur, Labuan, Putrajaya)	Maju dan Sejahtera

Terengganu dan Kelantan menggunakan lagu dengan tajuk yang sama, iaitu Selamat Sultan.

Bendera dan jata

Gambar di bawah menunjukkan bendera, lagu dan jata negeri. Tunjuk jari pada setiap baris dan sebut nama negerinya.

Bendera, lagu dan jata Terengganu, Perlis, Selangor, Negeri Sembilan dan Johor — Terengganu, Perlis, Selangor, Negeri Sembilan dan Johor.

Buku teks Sejarah Tahun 6 SK, ms. 28 (sumber gambar: Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa, Jabatan Perdana Menteri).

Bendera, lagu dan jata Kelantan, Perak, Kedah, Pahang, Sabah dan Sarawak — Kelantan, Perak, Kedah, Pahang, Sabah dan Sarawak.

Buku teks Sejarah Tahun 6 SK, ms. 29 (sumber gambar: Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa, Jabatan Perdana Menteri).

Bendera, lagu dan jata Melaka, Pulau Pinang dan Wilayah Persekutuan — Melaka, Pulau Pinang dan Wilayah Persekutuan.

Buku teks Sejarah Tahun 6 SK, ms. 30 (sumber gambar: Setiausaha Kerajaan Negeri).

Bendera Perlis dan Perak dicetak kosong (putih) dalam buku teks. Jangan anggap bendera kedua-dua negeri itu berwarna putih.

Mengenali bendera, lagu dan jata setiap negeri menjadikan kita lebih sayang dan setia akan negara. Sebagai rakyat, kita perlu menghormati setiap identiti yang menjadi lambang kemegahan negeri (K10.2.6).

Apakah lagu negeri bagi Melaka?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Melaka Maju Jaya.

2.5Cinta akan negara

Mengenali setiap negeri mampu melahirkan semangat patriotik dan bangga akan keistimewaan Malaysia di persada dunia.

Peringkat	Perkara penting
Diri	Mengenali nama negeri, bendera dan jata dapat menyuburkan perasaan sayang akan negara.
Masyarakat	Masyarakat yang sayang akan negara dan rajin berusaha mampu meningkatkan imej negara di persada dunia.
Negara	Apabila kita dikenali di persada dunia, negara kita akan terus maju dan dihormati masyarakat dunia.

Bagaimanakah mengenali nama negeri, bendera dan jata menyuburkan perasaan sayang akan negara?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mengenali nama negeri, bendera dan jata dapat menyuburkan perasaan sayang akan negara.