Geografi nota, bab 4

Lakaran peta Malaysia

Buku teks Geografi Tingkatan 1 KSSM, halaman 34–41

Matlamat bab ini

Murid boleh menentukan kedudukan negeri-negeri dan wilayah-wilayah persekutuan di Malaysia berdasarkan peta (4.1)
Murid boleh menentukan kedudukan ibu negeri, ibu negara Malaysia dan Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan berdasarkan peta (4.2)
Murid boleh melakar peta Malaysia yang lengkap dengan berpandukan peta sebenar (4.3)

4.1Kedudukan negeri-negeri di Malaysia

Malaysia ialah sebuah negara di Asia Tenggara. Malaysia terdiri daripada 13 buah negeri dan 3 buah wilayah persekutuan.

Malaysia terbahagi kepada dua bahagian yang dipisahkan oleh Laut China Selatan:

Semenanjung Malaysia bersempadan dengan Thailand di utara dan Singapura di selatan.
Sabah dan Sarawak terletak di Pulau Borneo. Kedua-dua negeri ini bersempadan dengan Kalimantan (Indonesia) dan Brunei Darussalam.

Bersempadan bermaksud bersebelahan dengan sesuatu kawasan atau daerah.

Peta Semenanjung Malaysia dengan nama 11 negeri serta Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Putrajaya — Peta 4.1 Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia

Peta Sabah, Sarawak dan Wilayah Persekutuan Labuan di Pulau Borneo — Peta 4.1 Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia

Peta: buku teks Geografi Tingkatan 1, Peta 4.1, ms. 36–37.

Negeri dan wilayah persekutuan mengikut kawasan

Kawasan	Negeri	Wilayah persekutuan
Utara Semenanjung	Perlis, Kedah, Pulau Pinang, Perak	–
Tengah (pantai barat)	Selangor, Negeri Sembilan	Kuala Lumpur, Putrajaya
Selatan Semenanjung	Melaka, Johor	–
Timur Semenanjung	Kelantan, Terengganu, Pahang	–
Pulau Borneo	Sabah, Sarawak	Labuan
Jumlah	13 negeri (11 di Semenanjung, 2 di Borneo)	3 wilayah persekutuan

Negeri yang bersempadan dengan Thailand: Perlis, Kedah, Perak dan Kelantan (garis putus merah pada peta). Negeri paling selatan, Johor, bersempadan dengan Singapura.

Negeri paling kecil ialah Perlis (di hujung utara). Negeri paling besar ialah Sarawak. Di Semenanjung, negeri paling besar ialah Pahang.

Kuala Lumpur dan Putrajaya terletak di tengah-tengah Selangor, tetapi kedua-duanya bukan sebahagian daripada Selangor. Labuan pula ialah wilayah persekutuan, bukan sebahagian daripada Sabah.

Jangan kira wilayah persekutuan sebagai negeri. Malaysia ada 13 negeri, bukan 16.

JUPEM (Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia) bertanggungjawab dalam kerja-kerja pengukuran dan pemetaan negara. Peta yang tepat penting untuk pembangunan dan kedaulatan negara.

Namakan negeri 1 hingga 13 dan wilayah persekutuan A, B dan C.

Peta Semenanjung Malaysia dengan negeri bernombor 1 hingga 11 dan wilayah persekutuan B dan C

Peta Sabah dan Sarawak bernombor 12 dan 13 serta wilayah persekutuan A

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

1 Perlis, 2 Kedah, 3 Pulau Pinang, 4 Perak, 5 Kelantan, 6 Terengganu, 7 Pahang, 8 Selangor, 9 Negeri Sembilan, 10 Melaka, 11 Johor, 12 Sarawak, 13 Sabah.
A Wilayah Persekutuan Labuan, B Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, C Wilayah Persekutuan Putrajaya.

Namakan dua negara yang bersempadan dengan Sarawak.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Indonesia (Kalimantan) dan Brunei Darussalam.

4.2Kedudukan ibu negeri, ibu negara dan Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan

Ibu negeri: bandar yang menjadi pusat pentadbiran (pemerintahan) bagi sesebuah negeri. Setiap negeri mempunyai ibu negeri masing-masing.
Ibu negara: Kuala Lumpur.
Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan: Putrajaya.

Peta Semenanjung Malaysia dengan kedudukan ibu negeri, Kuala Lumpur dan Putrajaya — Peta 4.2 Kedudukan ibu negeri, ibu negara Malaysia dan Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan

Peta Sabah dan Sarawak dengan Kota Kinabalu, Kuching dan Labuan — Peta 4.2 Kedudukan ibu negeri, ibu negara Malaysia dan Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan

Peta: buku teks Geografi Tingkatan 1, Peta 4.2, ms. 38–39 (sumber asal: Spatialworks Sdn. Bhd.).

Negeri dan ibu negeri

Negeri	Ibu negeri	Negeri	Ibu negeri
Perlis	Kangar	Johor	Johor Bahru
Kedah	Alor Setar	Pahang	Kuantan
Pulau Pinang	Georgetown	Terengganu	Kuala Terengganu
Perak	Ipoh	Kelantan	Kota Bharu
Selangor	Shah Alam	Sabah	Kota Kinabalu
Negeri Sembilan	Seremban	Sarawak	Kuching
Melaka	Bandaraya Melaka

Jadual: buku teks, Imbas Kembali, ms. 40.

Simbol pada Peta 4.2

Simbol	Maksud
Garis putus-putus merah	Sempadan antarabangsa
Titik biru	Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan (Putrajaya)
Segi empat merah	Ibu negara (Kuala Lumpur)
Titik hitam	Ibu negeri

Kuala Lumpur dan Putrajaya

Tahun	Peristiwa
1963	Kuala Lumpur diiktiraf sebagai ibu negara Malaysia. Kuala Lumpur ialah pusat pentadbiran negara, pusat perniagaan, kebudayaan dan kewangan.
2001	Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan dipindahkan ke Putrajaya.

Nama Putrajaya diambil sempena nama Perdana Menteri Malaysia yang pertama, Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj.

Kuala Lumpur bukan ibu negeri Selangor. Ibu negeri Selangor ialah Shah Alam. Putrajaya pula bukan ibu negara: Putrajaya ialah Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan.

Tiga ibu negeri hampir sama dengan nama negerinya: Johor Bahru, Kuala Terengganu dan Bandaraya Melaka. Ingat juga ejaan buku teks: Georgetown, Alor Setar.

Mengapakah sesebuah bandar dipilih sebagai ibu negeri?

Buku teks (ms. 38) meminta kita berfikir tentang soalan ini. Antara sebab yang boleh dibincangkan:

Kedudukan strategik: mudah dihubungi dari kawasan lain dalam negeri.
Dekat dengan sungai, muara atau pantai: memudahkan pengangkutan dan perdagangan sejak dahulu (contoh: Kuala Terengganu, Kuching, Kota Bharu).
Sejarah: pernah menjadi pusat pemerintahan raja atau pusat bandar yang awal.
Pusat ekonomi: banyak perniagaan, pejabat dan peluang pekerjaan.
Kemudahan lengkap: jalan raya, hospital, sekolah, bekalan air dan elektrik.

Contoh: arah di peta Malaysia (gabung dengan Bab 1)

Dari Kuala Lumpur, Kota Bharu terletak di arah utara. Bearing sudutan Kota Bharu dari Kuala Lumpur pada peta ialah lebih kurang 011° (diukur dari utara mengikut arah jam). Johor Bahru pula terletak di arah tenggara dari Kuala Lumpur.

(a) Apakah ibu negeri Kelantan? (b) Pada tahun berapakah Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan dipindahkan ke Putrajaya? (c) Nama Putrajaya diambil sempena nama siapa?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

(a) Kota Bharu. (b) 2001. (c) Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj, Perdana Menteri Malaysia yang pertama.

4.3Melakar peta Malaysia

Kita perlu boleh melakar peta Malaysia yang lengkap dengan berpandukan peta sebenar. Gunakan langkah melukis peta lakar dari Bab 3.

Langkah-langkah melakar peta Malaysia

Sediakan peta sebenar Malaysia sebagai panduan (contoh: Peta 4.1).
Tulis tajuk dan lukis pemidang.
Lukis petak grid berpandukan garis lintang (2° U, 4° U, 6° U) dan garis bujur (104° T, 114° T) seperti pada peta sebenar.
Lakar garis pantai Semenanjung Malaysia, Sabah dan Sarawak petak demi petak.
Lukis sempadan antarabangsa dan sempadan negeri.
Labelkan negeri dan wilayah persekutuan. Tandakan ibu negeri, ibu negara dan Putrajaya dengan simbol.
Lukis arah mata angin (anak panah utara, U) dan petunjuk.

Peta kosong Semenanjung Malaysia dengan petak grid setiap satu darjah — Teknik petak grid: salin garis pantai satu petak pada satu masa. Garis tebal ialah garis lintang dan garis bujur pada peta buku teks.

Peta kosong: buku teks, ms. 34; petak grid ditambah.

Ciri-ciri lakaran peta Malaysia yang lengkap

TajukContoh: Peta Malaysia

PemidangBingkai di sekeliling peta

Arah mata anginAnak panah utara (U)

SempadanAntarabangsa dan negeri

Label13 negeri dan 3 wilayah persekutuan

SimbolIbu negeri, ibu negara, Putrajaya

PetunjukMaksud setiap simbol

Ingat bentuk: Semenanjung Malaysia memanjang dari utara ke selatan. Garis bujur 104° T melalui hujung Johor. Garis bujur 114° T melalui Sarawak berhampiran Brunei. Sabah berada di bahagian timur laut Pulau Borneo.

Lakaran tanpa petunjuk atau arah mata angin tidak lengkap. Pembaca tidak tahu maksud simbol atau arah utara.

Susun langkah ini mengikut urutan yang betul: (P) labelkan negeri dan ibu negeri, (Q) tulis tajuk dan lukis pemidang, (R) lakar garis pantai, (S) lukis petunjuk dan arah mata angin.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Q → R → P → S

Rumusan

Perkara	Fakta penting
Negeri	13 buah: 11 di Semenanjung, Sabah dan Sarawak di Pulau Borneo
Wilayah persekutuan	3 buah: Kuala Lumpur, Putrajaya, Labuan
Negara jiran	Thailand (utara), Singapura (selatan), Indonesia (Kalimantan) dan Brunei Darussalam (Borneo)
Ibu negeri	Pusat pentadbiran negeri; setiap negeri ada satu
Ibu negara	Kuala Lumpur (diiktiraf 1963)
Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan	Putrajaya (sejak 2001); sempena Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj
Melakar peta	Tajuk, pemidang, petak grid, garis pantai, sempadan, label, arah mata angin, petunjuk