myUASAUlang kaji UASA
Geografi soalan, bab 13

Sisa domestik

44 markah. Pilih Latihan untuk menyemak setiap jawapan semasa menjawab, atau Ujian untuk menjawab semua soalan dahulu dalam masa yang ditetapkan.

Bahagian A: soalan objektif

10 markah
Jawab semua soalan. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi setiap soalan.
1

Soalan 1

Antara berikut, yang manakah ciri-ciri bahan bukan organik?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Bahan bukan organik sukar diuraikan dan dilupuskan, serta dihasilkan dari sumber mineral (buku teks ms. 146).
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.1
Buku teks ms. 146
2

Soalan 2

Antara sisa domestik berikut, yang manakah bahan organik?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Sisa kebun datang daripada tumbuhan dan boleh diuraikan. Tin, kaca dan besi buruk ialah bahan bukan organik.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.1
Buku teks ms. 146
3

Soalan 3

Sisa domestik di Malaysia dikenali sebagai sisa yang terhasil dari kawasan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Sisa domestik ialah sisa yang terhasil dari kawasan perumahan (buku teks ms. 147).
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.2
Buku teks ms. 147
4

Soalan 4

Antara berikut, yang manakah sisa cecair?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Sisa cecair ialah minyak masak dan kumbahan. Lampin pakai buang, perabot dan logam ialah sisa pepejal.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.2
Buku teks ms. 147
5

Soalan 5

Apakah punca pencemaran udara di tapak pelupusan sampah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Udara tercemar apabila sisa domestik dibakar di tapak pelupusan sampah (buku teks ms. 148).
Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 13.3
Buku teks ms. 148
6

Soalan 6

Timbunan sampah boleh menjadi tempat penularan wabak penyakit.
I   Taun
II   Demam denggi
III   Darah tinggi
IV   Rotavirus
Antara penyakit di atas, yang manakah disebarkan oleh haiwan dari timbunan sampah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Taun, demam denggi dan rotavirus disebarkan oleh haiwan seperti tikus, lipas, lalat dan nyamuk. Darah tinggi bukan penyakit berjangkit.
Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 13.3
Buku teks ms. 148
7

Soalan 7

Mengapakah banjir kilat sering berlaku di kawasan bandar selepas hujan lebat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Sampah yang dibuang ke dalam longkang, parit dan sungai menyekat aliran air. Apabila hujan lebat, air naik mendadak lalu berlaku banjir kilat.
Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 13.3
Buku teks ms. 149
8

Soalan 8

Aina membeli dua batang pen di kedai. Dia menolak beg plastik yang ditawarkan kerana pen itu boleh dimasukkan terus ke dalam begnya. Amalan 3R yang manakah ditunjukkan oleh Aina?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Aina tidak mengambil beg plastik, jadi sampah plastik berkurang. Ini amalan kurangkan (Reduce). Tiada barang digunakan semula atau diproses menjadi barang baharu.
Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 13.4
Buku teks ms. 150
9

Soalan 9

Loji Waste to Energy (WtE) mampu mengurangkan sisa yang perlu dihantar ke tapak pelupusan sehingga 85%. Sebuah bandar menghantar 400 tan sisa sehari ke loji WtE. Berapakah sekurang-kurangnya jumlah sisa yang masih perlu dihantar ke tapak pelupusan setiap hari?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Baki = 100% − 85% = 15%. 15% × 400 tan = 60 tan. (340 tan ialah sisa yang dikurangkan, bukan baki.)
Untuk guru: Mengaplikasi, aras tinggi, standard 13.4
Buku teks ms. 150
10

Soalan 10

Jadual 1 menunjukkan jisim sisa yang dibuang oleh sebuah kantin sekolah dalam seminggu. Pengusaha kantin mahu mengurangkan jisim sisa yang dihantar ke tapak pelupusan sebanyak mungkin dengan satu langkah sahaja. Langkah manakah yang paling berkesan?
Jenis sisaJisim (kg)
Bekas dan pembungkus plastik14
Sisa makanan6
Kertas4
Tin minuman2
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Plastik ialah sisa paling banyak: 14 kg daripada 26 kg (kira-kira 54%). Mengurangkan penggunaan plastik (kurangkan, 3R) memberi kesan paling besar. Sisa makanan (6 kg), kertas (4 kg) dan tin (2 kg) jauh lebih sedikit.
Untuk guru: Menilai, aras tinggi, standard 13.4
Buku teks ms. 150

Bahagian B: soalan berstruktur

26 markah
Jawab semua soalan. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan.
11

Soalan 11

Kelaskan setiap sisa domestik berikut kepada bahan organik atau bahan bukan organik.
[1 markah] (a)Kertas
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bahan organik
Kertas dibuat daripada kayu (tumbuhan) dan boleh diuraikan.
[1 markah] (b)Kaca
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bahan bukan organik
Kaca dihasilkan dari sumber mineral dan sukar diuraikan.
[1 markah] (c)Sisa makanan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bahan organik
Sisa makanan berasal daripada haiwan dan tumbuhan, dan boleh diuraikan.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.1
Buku teks ms. 146
12

Soalan 12

Nyatakan sama ada setiap sisa domestik berikut ialah sisa pepejal atau sisa cecair.
[1 markah] (a)Kumbahan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sisa cecair
Kumbahan ialah air kotor dari rumah.
[1 markah] (b)Lampin pakai buang
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sisa pepejal
Lampin pakai buang ialah sisa pepejal (buku teks ms. 147).
[1 markah] (c)Minyak masak terpakai
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sisa cecair
Minyak masak ialah sisa cecair.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.2
Buku teks ms. 147
13

Soalan 13

Pilih amalan 3R yang betul bagi setiap situasi berikut.
[1 markah] (a)Danial meminta penjual tidak memberikan straw plastik kerana dia boleh minum terus dari cawan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kurangkan
Danial mengurangkan penggunaan straw plastik yang akan menjadi sampah.
[1 markah] (b)Ibu menjadikan tin biskut lama sebagai bekas menyimpan butang.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Guna semula
Tin yang sama digunakan lagi untuk tujuan lain.
[1 markah] (c)Kertas terpakai dihantar ke kilang untuk diproses menjadi kertas tandas yang baharu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kitar semula
Barangan baharu dihasilkan daripada barangan terbuang.
Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 13.4
Buku teks ms. 150
14

Soalan 14

Rajah 1 ialah peta lakar Taman Seri Mawar. P, Q, R dan S ialah empat lokasi di taman itu.
Peta lakar Taman Seri Mawar: P sampah dalam Sungai Mawar dekat jambatan; Q sampah menyumbat longkang di tepi jalan berhampiran rumah; R api dan asap di tepi padang; S tiga tong berwarna biru, jingga dan coklat di sekolah
Rajah 1
[1 markah] (a)Kebanyakan sampah di lokasi P ialah botol plastik. Botol plastik ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
bahan bukan organik
Plastik dihasilkan dari sumber mineral (petroleum) dan sukar diuraikan.
[1 markah] (b)Nyatakan satu kesan pembuangan sampah ke dalam sungai di lokasi P.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 1 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah] (c)Penduduk membakar sampah di lokasi R. Jelaskan satu kesan perbuatan ini kepada penduduk di sekitarnya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah] (d)Longkang di lokasi Q tersumbat oleh sampah. Huraikan bagaimana keadaan ini boleh menyebabkan banjir kilat di Taman Seri Mawar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 13.3
Buku teks ms. 148
15

Soalan 15

Rajah 2 menunjukkan jisim sisa domestik keluarga Encik Hafiz dalam seminggu. Jumlah sisa ialah 20 kg.
Carta palang sisa seminggu: makanan 9 kg, plastik 5 kg, kertas 3 kg, kaca 1.6 kg, tin 1.4 kg
Rajah 2
[1 markah] (a)Jenis sisa manakah paling banyak dibuang?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Makanan
Sisa makanan ialah 9 kg, paling tinggi dalam Rajah 2.
[2 markah] (b)Hitung peratus sisa plastik daripada jumlah sisa. Tunjukkan jalan kerja anda.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah] (c)Hitung peratus bahan organik (sisa makanan dan kertas) daripada jumlah sisa.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah] (d)Nyatakan satu cara keluarga ini boleh mengurus sisa makanan supaya tidak dihantar ke tapak pelupusan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 1 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
Untuk guru: Mengaplikasi, aras sederhana, standard 13.1
Buku teks ms. 146
16

Soalan 16

Kerajaan dan masyarakat mengambil pelbagai langkah untuk mengurangkan kesan pembuangan sisa domestik.
[1 markah] (a)Namakan akta yang dibuat pada tahun 2007 untuk mengurus sisa domestik dengan baik dan sistematik.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah] (b)Nyatakan dua kempen yang dijalankan oleh Jabatan Alam Sekitar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.4
Buku teks ms. 151
17

Soalan 17

Lengkapkan maklumat berikut.
[1 markah] (a)Minyak masak terpakai boleh diproses menjadi ________ yang digunakan dalam alat fogging pembasmi nyamuk.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah] (b)Amalan 5R menambah dua amalan kepada amalan 3R. Namakan satu daripadanya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 1 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 13.4
Buku teks ms. 151

Bahagian C: soalan respons terbuka

8 markah
Jawab soalan ini. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan.
18

Soalan 18

Bilangan penduduk dan kawasan kediaman di sebuah bandar semakin bertambah. Jumlah sisa domestik juga meningkat setiap tahun, tetapi tapak pelupusan sampah adalah terhad.
[4 markah] (a)Huraikan dua kesan sekiranya sisa domestik di bandar itu tidak diurus dengan baik.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 4 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[4 markah] (b)Sekolah anda ingin menjadi sekolah yang bebas daripada bekas polistirena dan beg plastik. Cadangkan dua langkah yang boleh diambil oleh pihak sekolah dan murid. Huraikan setiap langkah.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 4 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
Untuk guru: Mencipta, aras tinggi, standard 13.3
Buku teks ms. 149