Bahasa Melayu nota, tema 18
Pentadbiran dan politik
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2 KSSM, halaman 218–230
Matlamat bab ini
- Murid boleh menceritakan peristiwa yang didengar dan dilihat dalam situasi formal dan tidak formal dengan sebutan dan intonasi yang betul secara bertatasusila (1.4.3)
- Murid boleh membaca dan mengenal pasti idea utama dan idea sampingan dalam petikan “Hubungan Serantau” dengan betul dan tepat (2.3.1)
- Murid boleh menulis karangan berdasarkan bahan “Srikandi Sukan” dengan ejaan yang betul dan bahasa yang tepat, indah serta menarik (3.4.4)
- Murid boleh memahami dan mengapresiasi petikan novel “Misi Dua Anggerik” dari aspek nilai, pengajaran, watak dan perwatakan (4.1.1)
- Murid boleh memahami dan membina ayat tunggal dan jenis ayat dengan betul dan tepat mengikut konteks (5.5.1)
- Murid boleh mengulas bahan grafik dengan menyatakan maklumat tersurat dan tersirat menggunakan ayat yang gramatis (1.8.2)
- Murid boleh membaca ucapan secara ekstensif untuk menerangkan ciri-ciri pemimpin dan gaya kepemimpinan (2.4.1)
- Murid boleh mengedit ejaan, tanda baca dan kesalahan nahu yang mudah dalam perenggan tanpa mengubah maksud asal (3.7.1)
- Murid boleh memahami dan menghayati gurindam dan sajak dari aspek maksud, tema, persoalan, nilai dan pengajaran (4.1.2)
- Murid boleh menganalisis dan membetulkan kesalahan kata dan frasa dalam sesuatu ayat (5.6.1)
Tema 18 membincangkan pentadbiran dan politik: kepimpinan, hubungan serantau, proses pilihan raya, jasa pemimpin dan institusi pentadbiran. Pantun pembuka tema (ms. 219) berpesan bahawa pemimpin yang berbakti untuk negara menjadikan negara “terbilang sepanjang zaman”. Fokus bahasa tema ini ialah ayat tunggal dan jenis ayat, serta penyuntingan kesalahan ejaan, tanda baca, kata dan frasa.
| Unit | Kemahiran | Bahan dalam buku teks | ms. |
|---|---|---|---|
| Unit 35 Patriot Bangsa | Mendengar dan bertutur (1.4.3) | Kursus Kepemimpinan (lima gambar aktiviti) | 220 |
| Membaca (2.3.1) | Petikan “Hubungan Serantau” (ASEAN) | 221 | |
| Menulis (3.4.4) | Bahan “Srikandi Sukan” (Datuk Marina Chin) | 222 | |
| Seni bahasa (4.1.1) | Petikan novel “Misi Dua Anggerik” | 223 | |
| Tatabahasa (5.5.1) | Ayat tunggal dan jenis ayat: “Salam dari Bumi Kenyalang” | 224 | |
| Unit 36 Pemimpin Berjasa, Negara Berjaya | Mendengar dan bertutur (1.8.2) | “Memilih Pemimpin Rakyat” (bahan grafik) | 225 |
| Membaca (2.4.1) | Ceramah “Ilmu, Visi dan Karisma” | 226 | |
| Menulis (3.7.1) | “Politik Stabil, Ekonomi Makmur” (menyunting) | 227 | |
| Seni bahasa (4.1.2) | Gurindam “Pemimpin” dan sajak “Setulus Juangmu” | 228, 230 | |
| Tatabahasa (5.6.1) | Kesalahan kata dan frasa: “Apa Khabar, Tuk!” | 229 |
18.1Unit 35: Patriot Bangsa
Mendengar dan bertutur: Kursus Kepemimpinan (ms. 220)
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2, ms. 220.
Standard 1.4.3 meminta anda menceritakan peristiwa yang didengar dan dilihat. Bahan ini memaparkan lima aktiviti kursus:
| Gambar | Aktiviti | Tujuan yang boleh dihuraikan |
|---|---|---|
| 1 | Aktiviti ceramah | Peserta mendengar ilmu dan pengalaman daripada penceramah. |
| 2 | Aktiviti berkumpulan | Melatih kerjasama dan semangat berpasukan. |
| 3 | Meningkatkan keyakinan | Peserta membentangkan hasil perbincangan di hadapan peserta lain. |
| 4 | Aktiviti lasak | Melatih ketabahan dan ketahanan fizikal. |
| 5 | Murid dilatih sebagai pemimpin | Membentuk disiplin dan tanggungjawab. |
| Situasi | Ciri bahasa | Contoh |
|---|---|---|
| Formal | Bahasa baku, sapaan hormat, ayat lengkap, nada sopan | “Selamat pagi, Tuan Pengetua. Izinkan saya menceritakan pengalaman kami di Kursus Kepemimpinan.” |
| Tidak formal | Bahasa lebih santai tetapi tetap bersopan, sesuai dengan rakan sebaya | “Kau tahu tak, aktiviti lasak itu paling seronok, tetapi memenatkan.” |
Bertatasusila bermaksud bersopan santun: tunggu giliran, pandang pendengar, sebut perkataan dengan jelas dan tidak memotong cakap orang lain. Ceritakan peristiwa mengikut urutan: mula-mula, kemudian, seterusnya, akhirnya.
Nyatakan satu aktiviti dalam kursus yang melatih kerjasama dan satu yang melatih ketabahan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kerjasama: aktiviti berkumpulan. Ketabahan: aktiviti lasak (ms. 220).
Membaca: “Hubungan Serantau” (ms. 221)
Standard 2.3.1 ialah mengenal pasti idea utama dan idea sampingan. Petikan ini menerangkan pertubuhan ASEAN.
Idea utama ialah isi pokok sesuatu perenggan, biasanya terdapat dalam ayat pertama atau ayat terakhir. Idea sampingan ialah isi tambahan yang menyokong idea utama, seperti contoh, sebab dan keterangan.
| Perenggan | Idea utama | Idea sampingan |
|---|---|---|
| 1 | ASEAN ialah pertubuhan serantau yang dianggotai sepuluh negara | Ditubuhkan pada 8 Ogos 1967 di Bangkok; cogan kata: Satu Wawasan, Satu Identiti, Satu Komuniti |
| 2 | Sidang kemuncak ASEAN dihadiri ketua negara atau kerajaan | Negara pengerusi menjadi tuan rumah; membincangkan politik, ekonomi dan sosial |
| 3 | Matlamat utama: kestabilan politik dan saling membantu | Bidang ekonomi, sosial dan kebudayaan; meningkatkan taraf hidup rakyat |
| 4 | Kerjasama dalam penyelidikan dan latihan | Contoh: SEAMEO untuk perkongsian kepakaran pendidikan |
| 5 | Mengeratkan hubungan serantau dan antarabangsa | Hubungan diplomatik erat mengelakkan pergeseran politik |
| 6 | Kesimpulan: ASEAN relevan untuk keharmonian dan kemakmuran rantau | Ditadbir bersama oleh negara anggota |
Cara meringkaskan petikan: ambil idea utama setiap perenggan, buang contoh dan butiran kecil, kemudian hubungkan isi dengan ayat sendiri dalam satu perenggan.
Kesalahan lazim: menganggap contoh (SEAMEO) atau angka (1967) sebagai idea utama. Itu idea sampingan.
Pada pendapat anda, mengapakah hubungan diplomatik yang erat penting kepada negara serantau?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Hubungan yang erat mengelakkan pergeseran politik antara negara serantau, jadi keharmonian dan kemakmuran dapat dikekalkan (ms. 221).
18.2Menulis dan seni bahasa
Menulis: “Srikandi Sukan” (ms. 222)
Srikandi ialah wanita yang gagah dan berjasa. Bahan ini ialah profil Datuk Marina Chin yang dibahagikan kepada latar belakang, pencapaian sukan, dunia pentadbiran, strategi pentadbiran dan kejayaan pentadbiran. Gunakan maklumat berikut untuk menulis karangan.
| Bahagian profil | Maklumat |
|---|---|
| Latar belakang | Lahir 19 Oktober 1955; berasal dari Pulau Pinang; belajar di SK dan SMK Convent Sentul, Maktab Perguruan Sri Kota dan Ohio State University |
| Pencapaian sukan | Mewakili Malaysia dalam acara larian; tujuh pingat emas Sukan SEA; dua perak dan satu emas di Kejohanan Trek dan Padang Peringkat Asia; Olahragawati Kebangsaan 1976 dan 1977 |
| Dunia pentadbiran | Guru Penolong Kanan SMK Kelana Jaya (2003); Pengetua Sekolah Sukan Bukit Jalil (2008); bersara 4 November 2014; mantan Pengarah Bahagian Sukan, Kementerian Pendidikan Malaysia |
| Strategi pentadbiran | Strategi penyertaan: warga organisasi menyumbang idea dan kepakaran, lalu bekerjasama kerana semangat kekitaan |
| Kejayaan pentadbiran | Melahirkan atlet gemilang (Pandelela Rinong, Farah Ann Abd. Hadi, Nauraj Singh); mengetuai kontinjen Malaysia menjuarai Kejohanan Sukan Sekolah-sekolah ASEAN 2010 dan mengetuai kontinjen Sukan SEA 2017 |
Binaan perenggan: ayat topik (isi), ayat huraian, ayat contoh daripada bahan, ayat penutup. Gunakan penanda wacana: Pertama, Selain itu, Hal ini dikatakan demikian kerana, Oleh itu.
Contoh perenggan
Datuk Marina Chin ialah seorang pentadbir yang berjaya kerana mengamalkan strategi penyertaan. Beliau memberi peluang kepada warga organisasi untuk menyumbang idea dan kepakaran. Hal ini dikatakan demikian kerana warga yang dihargai lebih bekerjasama. Hasilnya, beliau melahirkan atlet gemilang negara.Apakah strategi pentadbiran yang menjadi kegemaran Datuk Marina Chin?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Strategi penyertaan (ms. 222).
Seni bahasa: novel “Misi Dua Anggerik” (ms. 223)
Petikan daripada novel Jom Ikut Kami: Misi Dua Anggerik memaparkan Samad, ketua sebuah projek, mengendalikan perselisihan antara rakan-rakannya.
| Unsur | Dalam petikan |
|---|---|
| Watak utama | Samad (ketua projek yang sabar dan adil) |
| Watak lain | Gunalan, Boon Seng, Siew Mei, Salamah |
| Objektif projek | (1) Mengeratkan hubungan ibu bapa dengan murid dan antara ibu bapa; (2) tersirat: menyatukan semula ibu bapa Sarah |
| Nilai | Muafakat, kerjasama, sabar, saling menghormati, bertolak ansur |
| Pengajaran | Pemimpin hendaklah menilai cadangan semua ahli dan memutuskan secara bersama supaya hasilnya baik |
| Sifat kepemimpinan Samad | Bukti |
|---|---|
| Menenangkan keadaan | Melarang rakannya bertekak dan mengajak berbincang elok-elok |
| Berfikiran terbuka | Mencatat dahulu semua cadangan; tidak menolak cadangan mentah-mentah |
| Berwawasan | Menetapkan dua objektif projek dan menyediakan kertas cadangan |
| Demokratik | Menilai dan membincangkan cadangan bersama-sama rakan |
Kosa kata dan ungkapan
- bertekak: bertengkar. perang mulut: bertengkar dengan kata-kata. perang dingin: tidak bertegur sapa walaupun tidak bergaduh.
- jaksa pendamai: orang yang mendamaikan pihak yang bertelagah. senarai pendekkan: memilih beberapa pilihan terbaik daripada senarai yang panjang.
- mentah-mentah: begitu sahaja tanpa dipertimbangkan. pada hemat: pada pendapat. iktibar: pengajaran.
- tersirat: tersembunyi, tidak dinyatakan terus. Lawannya tersurat: dinyatakan dengan jelas.
Mengapakah Samad tidak menolak cadangan “kerusi beracun” serta-merta?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Dia mempunyai prinsip tidak menolak cadangan orang lain mentah-mentah. Setiap cadangan dinilai dan dibincangkan bersama supaya keputusan membuahkan hasil yang baik dan muafakat meningkat (ms. 223).
18.3Tatabahasa: ayat tunggal dan jenis ayat (ms. 224)
Ayat tunggal ialah ayat yang mempunyai satu klausa, iaitu satu subjek dan satu predikat. Predikat boleh terdiri daripada frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif atau frasa sendi.
| Subjek | Predikat | Jenis predikat |
|---|---|---|
| Bangunan ini | terletak di tebing Sungai Sarawak | frasa kerja |
| Dewan Undangan Negeri Sarawak | sangat indah | frasa adjektif |
| Astana | kediaman rasmi Yang Dipertua Negeri | frasa nama |
| Nurul | di Kuching | frasa sendi |
Jenis ayat (daripada poskad ms. 224)
| Jenis | Fungsi | Contoh |
|---|---|---|
| Ayat penyata | Menyatakan maklumat atau fakta | Bangunan ini terletak di tebing Sungai Sarawak. |
| Ayat tanya | Menyoal; ada kata tanya (apa, siapa, mengapa, bagaimana, bila, di mana, berapa) atau intonasi / partikel -kah | Di manakah Dewan Undangan Negeri terletak? |
| Ayat perintah | Menyuruh, melarang, menjemput atau memohon | Lihatlah keindahan seni bina bangunan itu. Marilah ke sini. |
| Ayat seruan | Melahirkan perasaan kagum, terkejut atau marah; sering bermula dengan alangkah, wah, amboi | Alangkah indahnya pemandangan itu! |
| Ayat perintah | Penanda | Contoh |
|---|---|---|
| Suruhan | kata kerja + -lah | Dengarlah ceramah itu dengan teliti. |
| Larangan | jangan, usah, dilarang | Jangan bertekak di hadapan tetamu. |
| Silaan / ajakan | sila, jemput, marilah | Sila duduk. Marilah kita bermesyuarat. |
| Permintaan | tolong, minta, harap | Tolong edarkan borang ini. |
Ayat tunggal boleh jadi penyata, tanya, perintah atau seruan. Ayat “Siapakah pengerusi mesyuarat itu?” ialah ayat tunggal tanya.
Kesalahan lazim: menyangka ayat yang panjang itu ayat majmuk. Ayat tunggal boleh panjang selagi hanya ada satu klausa. Ayat Semua pemimpin pelajar itu menghadiri kursus kepemimpinan di Port Dickson selama tiga hari ialah ayat tunggal walaupun panjang, kerana hanya ada satu subjek dan satu predikat.
Kenal pasti jenis ayat: “Alangkah megahnya Astana itu!”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ayat seruan, kerana melahirkan rasa kagum dan menggunakan alangkah serta tanda seru.
18.4Unit 36: Pemimpin Berjasa, Negara Berjaya
Mendengar dan bertutur: “Memilih Pemimpin Rakyat” (ms. 225)
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2, ms. 225.
Standard 1.8.2 meminta anda mengulas bahan grafik dengan maklumat tersurat dan tersirat.
| Peringkat | Huraian ringkas |
|---|---|
| 1. Parlimen dibubarkan | Pilihan raya umum bermula apabila Parlimen dibubarkan. |
| 2. Penamaan calon | Calon mengemukakan pencalonan untuk bertanding. |
| 3. Kempen pilihan raya | Calon dan parti menyampaikan manifesto kepada pengundi. |
| 4. Pengundian | Rakyat mengundi di pusat mengundi. |
| 5. Penjumlahan rasmi undi | Undi dikira secara rasmi. |
| 6. Pengumuman keputusan | Calon yang menang diumumkan. |
Nama peringkat daripada ms. 225; huraian ringkas ditulis dengan ayat sendiri.
Mengulas bahan grafik
Tersurat: proses pilihan raya mempunyai enam peringkat. Tersirat: setiap peringkat penting dan mesti diikuti dengan teratur supaya pemimpin dipilih secara adil. Rakyat hendaklah mengundi dengan bijak.Dalam ulasan, gunakan ayat lengkap dan gramatis: Berdasarkan bahan grafik itu, ternyata bahawa …
Membaca: ceramah “Ilmu, Visi dan Karisma” (ms. 226)
Ucapan ini disampaikan oleh seorang tokoh pemimpin persatuan dalam Kem Kepemimpinan SMK Seri Kejora. Tajuknya ialah “Ciri-ciri Pemimpin Unggul”.
| Ciri pemimpin | Penjelasan | Kesan |
|---|---|---|
| Ilmu | Sentiasa belajar dan menguasai ilmu | Bijak mentadbir, menyelesaikan masalah dan membahagikan tugas |
| Visi | Menentukan hala tuju dan sasaran | Dapat meyakinkan orang lain tentang aspirasi bersama |
| Karisma | Personaliti mengagumkan yang membuat orang terpesona | Mudah membina hubungan dan memengaruhi orang lain |
Struktur ucapan: sapaan hormat, pendahuluan (tajuk), isi berpenanda wacana (Seterusnya, Selanjutnya), penutup (Akhir kata, doa dan terima kasih).
Gaya kepemimpinan (maklumat tambahan, bukan daripada petikan): autokratik (pemimpin membuat keputusan sendiri), demokratik (keputusan dibuat bersama ahli) dan bebas / laissez-faire (ahli diberi kebebasan membuat keputusan).
Nyatakan tiga ciri pemimpin unggul menurut ceramah itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ilmu yang luas, visi dan karisma (ms. 226).
Menulis: menyunting “Politik Stabil, Ekonomi Makmur” (ms. 227)
Standard 3.7.1: edit ejaan, tanda baca dan nahu tanpa mengubah maksud. Petikan itu mengandungi beberapa kesalahan yang perlu dikesan:
| Salah | Betul | Sebab |
|---|---|---|
| dikenali dipersada dunia | dikenali di persada dunia | di sebagai kata sendi nama tempat dieja terpisah |
| rakyat-rakyat | rakyat | kata yang sudah membawa makna jamak tidak digandakan |
| berkerjasama | bekerjasama | awalan ber- menjadi be- kerana suku kata pertama kerja berakhir dengan er; bentuk betul bekerjasama |
| demi untuk menjaga | demi menjaga / untuk menjaga | dua kata sendi yang sama makna |
| bila anggota masyarakat | apabila anggota masyarakat | bila ialah kata tanya; sebagai kata hubung dalam ayat formal, guna apabila |
| sedia mengorban | sedia berkorban | kata kerja tak transitif berimbuhan ber- |
| hasil dari kesetiaan | hasil daripada kesetiaan | daripada untuk punca / asal sesuatu yang bukan tempat |
| di kalangan rakyat | dalam kalangan rakyat | bentuk baku |
| tanahair | tanah air | kata majmuk dieja terpisah |
| abad ke 21 | abad ke-21 | sempang (-) antara ke dengan angka |
| sekaligus | sekali gus | ejaan baku dieja terpisah |
| mempengaruhi | memengaruhi | awalan meN- + pengaruh: huruf p luluh |
Semakan akhir: baca semula perenggan yang telah disunting. Jangan menukar maksud asal atau menambah isi baharu.
Betulkan: “Rakyat-rakyat negara kita berkerjasama di kalangan masyarakat.”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Rakyat negara kita bekerjasama dalam kalangan masyarakat.
18.5Gurindam, kesalahan kata dan sajak
Seni bahasa: Gurindam “Pemimpin” (ms. 228)
Gurindam ialah puisi berangkap yang setiap rangkapnya mempunyai dua baris. Baris pertama menyatakan syarat atau sebab dan baris kedua menyatakan akibat atau jawapan. Rima akhir ialah a, a dan isinya nasihat.
| Rangkap (ringkas) | Maksud |
|---|---|
| Pemimpin adil juga saksama, rakyat bersatu hidup bersama | Pemimpin yang adil menyatukan rakyat. |
| Pemimpin mesti kotakan janji, rakyat menyokong tidak mengeji | Pemimpin yang menepati janji disokong rakyat. |
| Pemimpin patuh akan agama, pemerintahan pasti kekal lama | Pemimpin yang taat agama memerintah dengan kekal. |
| Pemimpin bijak mengurus negara, negara makmur rakyat sejahtera | Pentadbiran yang bijak membawa kemakmuran. |
Gurindam “Pemimpin” oleh Irfaan Alias, buku teks ms. 228 (sembilan rangkap; empat dirujuk di atas).
- Tema: sifat pemimpin yang berjasa.
- Nilai: keadilan, menepati janji, taat agama, berbudi bahasa, berakhlak mulia, telus dan ikhlas.
- Pengajaran: pemimpin yang baik dikenang oleh rakyat.
Tatabahasa: kesalahan kata dan frasa, “Apa Khabar, Tuk!” (ms. 229)
Petikan ini memperkenalkan institusi penghulu: sebelum campur tangan Inggeris, penghulu menjadi orang perantaraan antara pembesar daerah dengan penduduk kampung; selepas itu, penghulu bergaji dan berpencen; kini penghulu menyebarkan maklumat pentadbiran dan menganjurkan pembangunan masyarakat di peringkat mukim.
| Salah | Betul | Sebab |
|---|---|---|
| disamping menyuarakan | di samping menyuarakan | di samping ialah kata sendi dan dieja terpisah |
| pengedaran zaman | peredaran zaman | peredaran ialah perjalanan masa; pengedaran ialah menyebarkan barang |
| masalah yang dihidapi | masalah yang dihadapi | hidap untuk penyakit; hadapi untuk masalah |
| turun-menurun | turun-temurun | bentuk baku ialah turun-temurun |
| mereka-mereka ini | mereka ini | kata ganti nama tidak digandakan |
| tertua sekali | tertua | penggunaan dua penanda superlatif (ter- dan sekali) |
| daripada segi bidang tugas | dari segi bidang tugas | frasa tetap dari segi |
Sajak “Setulus Juangmu” (ms. 230)
| Aspek | Penerangan |
|---|---|
| Tema | Penghargaan rakyat terhadap pengorbanan pemimpin |
| Maksud tersurat | Pemimpin mengorbankan siang dan malam serta menjelajah ke utara, selatan, timur dan barat demi kebajikan rakyat |
| Maksud tersirat | Pemimpin yang ikhlas dan berdedikasi patut disanjung dan didoakan |
| Nilai | Menghargai jasa, berterima kasih, berkorban, bertanggungjawab, kasih sayang |
| Peranan pemimpin (ayat tunggal) | Pemimpin menjelajah ke ceruk rimba. Pemimpin mendahulukan kepentingan rakyat. |
Betulkan frasa yang salah: “Institusi tertua sekali di negara ini.”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Institusi tertua di negara ini. (Buang “sekali” kerana awalan ter- sudah bermaksud paling.)
18.6Peribahasa tema ini
| Peribahasa | Maksud | Contoh ayat |
|---|---|---|
| Bulat air kerana pembetung, bulat manusia kerana muafakat | kesepakatan membawa kejayaan | Samad mengutamakan perbincangan kerana bulat air kerana pembetung, bulat manusia kerana muafakat. |
| Jauh berjalan luas pemandangan | banyak mengembara menambah pengalaman | Nurul menulis poskad itu kerana jauh berjalan luas pemandangan. |
Peribahasa kedua ialah penutup poskad di ms. 224. Peribahasa pertama ialah tambahan yang sesuai dengan tema muafakat.
Rumusan
| Bahagian | Perkara mesti ingat |
|---|---|
| Unit 35 bahan | Kursus Kepemimpinan (lima aktiviti); ASEAN (8 Ogos 1967, Bangkok, 10 anggota); Datuk Marina Chin; Samad dalam “Misi Dua Anggerik” |
| Idea | Idea utama = isi pokok; idea sampingan = contoh dan keterangan |
| Ayat tunggal | Satu subjek + satu predikat; jenis: penyata, tanya, perintah, seruan |
| Unit 36 bahan | Enam peringkat pilihan raya; ilmu, visi, karisma; gurindam; penghulu; sajak “Setulus Juangmu” |
| Penyuntingan | ejaan (di persada, tanah air, ke-21, sekali gus), kata (bekerjasama, apabila, dihadapi, peredaran), frasa (dari segi, turun-temurun, buang pengulangan) |
| Tersurat dan tersirat | Tersurat dinyatakan terus; tersirat difahami daripada konteks |