Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan notesnota, unit 4

Permainan Kategori Jaring

Notes made with reference toNota dibuat dengan rujukan kepada TextbookBuku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2 (KSSM), pageshalaman 54–71

What this chapter coversMatlamat bab ini

Saya boleh menamakan sepak takraw sebagai permainan kategori jaring, bilangan pemain dalam satu regu dan ukuran gelanggang serta peralatannya (1.5.1)
Saya boleh melakukan dan menerangkan servis sepak sila dan servis sepak kuda serta bahagian kaki yang digunakan (1.5.1, 2.5.1, 5.1.1)
Saya boleh menerangkan kemahiran menerima servis menggunakan kaki, paha dan kepala (1.5.2, 2.5.2, 5.1.2)
Saya boleh menerangkan kemahiran menimang dan mengumpan bola (1.5.3, 2.5.3, 5.2.2)
Saya boleh membezakan kemahiran menyerang, iaitu melibas (libas gunting, libas sisi, libas menapak) dan menanduk (1.5.3, 2.5.3, 5.2.3)
Saya boleh menerangkan kemahiran bertahan, iaitu mengadang bola (1.5.4, 2.5.4)
Saya boleh mematuhi pengurusan dan keselamatan semasa bermain sepak takraw, termasuk senaman memanaskan dan menyejukkan badan (5.1.1, 5.2.1, 5.2.4)

4.1Sepak takraw, gelanggang dan peralatan

Sepak takraw dimainkan oleh tiga orang pemain atau regu antara dua kumpulan. Ia ialah permainan kategori jaring. Pada asalnya permainan ini dikenali sebagai sepak raga bulatan. Kini ia telah mengalami perubahan dari segi peraturan dan juga boleh dimainkan oleh golongan wanita.

Regu = kumpulan. Servis = teknik hantaran atau sepakan permulaan dalam permainan sepak takraw dan sebagainya. (Istilah dalam kotak glosari buku teks, ms. 54.)

Sepak takraw melibatkan kemahiran servis dan menerima servis, menimang, mengumpan, melibas, menanduk dan mengadang.

Ukuran gelanggang

Gelanggang sepak takraw: lebar 6.1 m, panjang 13.4 m, bulatan servis berjejari 0.3 m, 3.05 m dari tepi, 2.45 m dari garisan belakang dan 4.25 m dari jaring — Gelanggang sepak takraw (dilukis semula daripada rajah buku teks ms. 55).

Rajah dilukis semula daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 55.

Ukuran	Nilai
Lebar gelanggang	6.1 m
Panjang gelanggang	13.4 m
Jejari bulatan servis	0.3 m
Bulatan servis dari tepi gelanggang (ke pusat bulatan)	3.05 m, iaitu separuh lebar (6.1 ÷ 2)
Bulatan servis dari garisan belakang	2.45 m
Bulatan servis dari garisan tengah (jaring)	4.25 m

Semak ukuran: separuh panjang gelanggang ialah 13.4 ÷ 2 = 6.7 m. Jarak 2.45 m + 4.25 m = 6.7 m, jadi pusat bulatan servis terletak tepat di antara garisan belakang dan jaring pada jarak yang dicetak.

Peralatan yang ditunjukkan dalam buku teks ialah bola sintetik, bola rotan, kasut dan jaring.

Semak diri: Berapakah ukuran lebar dan panjang gelanggang sepak takraw?

Show answer

Lebar 6.1 m dan panjang 13.4 m.

4.2Servis: sepak sila dan sepak kuda

Untuk memulakan permainan, bola mesti diservis oleh tekong (pemain di belakang, dalam bulatan servis) ke dalam petak gelanggang lawan. Ada dua jenis servis: servis sepak sila dan servis sepak kuda. Perbezaannya ialah bahagian kaki yang digunakan semasa melakukan servis.

Gelanggang = lapangan tempat mengadakan sesuatu pertandingan. Ikut lajak = penyerapan daya atau menstabilkan pergerakan.

Servis	Bahagian kaki	Langkah teknik
Sepak sila	Bahagian dalam kaki	1 Berdiri sedia. 2 Fokus pada bola. 3 Kontak bola menggunakan bahagian dalam kaki. 4 Ikut lajak.
Sepak kuda	Kekura kaki	1 Berdiri sedia. 2 Fokus pada bola. 3 Angkat kaki untuk melakukan kontak. 4 Kontak bola menggunakan kekura kaki. 5 Ikut lajak.

Urutan servis sepak sila: berdiri sedia, fokus pada bola, kontak bola menggunakan bahagian dalam kaki, ikut lajak — Servis sepak sila: empat langkah teknik lakuan.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 57.

Urutan servis sepak kuda: berdiri sedia, fokus pada bola, angkat kaki, kontak bola menggunakan kekura kaki, ikut lajak — Servis sepak kuda: lima langkah dan bahagian kekura kaki.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 59.

Sepak kuda dilakukan dengan aksi plantar fleksi kaki. Kekura kaki memberi permukaan kontak yang lebih luas berbanding servis sepak sila. Mekanik servis sepak kuda memberi kelebihan respons dari segi kestabilan kontak bola-kaki dan halaju bola selepas kontak (ms. 59).
Pesanan jurulatih untuk servis sepak sila: jengketkan kaki untuk meningkatkan darjah ketinggian supaya servis lebih menjunam. Pemain perlu tepat pada sasaran untuk mendapat mata (ms. 56).
Latih tubi: murid dibahagikan kepada kumpulan bertiga. Kumpulan yang melepaskan servis ke gelanggang lawan melepasi jaring diberi satu mata; kumpulan dengan mata terbanyak ialah pemenang.

Elakkan kekeliruan: sepak sila = bahagian dalam kaki; sepak kuda = kekura kaki. Sepak kuda mempunyai lima langkah (ada langkah angkat kaki), sepak sila empat langkah, mengikut rajah buku teks.

Semak diri: Bahagian kaki manakah yang digunakan dalam servis sepak kuda?

Show answer

Kekura kaki.

4.3Menerima servis

Terdapat tiga kemahiran menerima servis, iaitu menggunakan kaki, paha dan kepala. Bahagian anggota badan yang digunakan bergantung kepada ketinggian kedudukan bola yang diterima.

Permainan Tiga Lawan Tiga: dua kumpulan kecil bertiga bermain dalam situasi permainan sebenar. Kumpulan yang berjaya menerima servis dengan kaki, kepala atau paha mendapat satu mata; mata terbanyak menang.
Pemain perlu bersedia menerima bola dengan pelbagai cara.
Soalan berfikir dalam buku teks: terangkan kepentingan koordinasi mata dan kaki ketika menerima bola servis. Jawapan boleh dikaitkan dengan mata melihat kedudukan bola supaya kaki sampai ke bola pada masa yang tepat (jawapan dalam nota ini dihuraikan sendiri, tidak dicetak dalam buku teks).

Semak diri: Apakah yang menentukan anggota badan yang digunakan untuk menerima servis?

Show answer

Ketinggian kedudukan bola yang diterima.

4.4Menimang dan mengumpan

Menimang bola digunakan apabila pemain menerima servis yang dilakukan oleh tekong kumpulan penyerang. Ia boleh dilakukan dengan kaki, paha atau kepala.

Kepala digunakan jika kedudukan hantaran bola tinggi.
Bola yang rendah ditimang menggunakan paha atau kaki.
Pemain boleh menggunakan bahagian dalam kaki atau kekura kaki untuk menimang.

Menimang bola menggunakan paha (kiri) dan menggunakan bahagian dalam kaki (kanan), tiga langkah setiap satu — Menimang bola menggunakan paha dan menggunakan bahagian dalam kaki.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 63.

Mengumpan: bola yang ditimang diumpan kepada pemain lain untuk melakukan serangan. Umpanan yang baik memudahkan kumpulan untuk menyerang menggunakan kemahiran melibas atau menanduk.

Permainan Bijak Kawal

Kumpulan berempat, berdiri pada bulatan (garis pusat 3 meter dalam rajah). Gunakan sepak sila untuk menimang dan mengumpan. Murid 1 membaling bola kepada murid 2 untuk memulakan permainan.
Bermain tiga pusingan, lima minit bagi setiap pusingan. Jumlah masa bermain ialah 3 × 5 = 15 minit.
Setiap sentuhan bola mendapat satu mata. Jika bola jatuh ke tanah, murid boleh memulakan semula jika tempoh lima minit belum tamat. Kumpulan dengan mata paling banyak menang.

Semak diri: Bahagian badan manakah digunakan untuk menimang bola yang tinggi?

Show answer

Kepala.

4.5Menyerang: melibas dan menanduk

Strategi menyerang melibatkan menimang, mengumpan, melibas dan menanduk. Servis yang diterima ditimang, diumpan menggunakan sepak sila, lalu dilibas menggunakan kaki.

Melibas

Jenis teknik melibas yang disebut dalam buku teks: libas gunting, libas sisi dan libas menapak. Rajah buku teks menunjukkan libas gunting dengan empat langkah: 1 berdiri sedia, 2 fokus pada bola, 3 melonjak, 4 kontak bola.

Libas gunting: berdiri sedia, fokus pada bola, melonjak, kontak bola — Libas gunting (empat langkah).

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 65.

Permainan Serang Tepat

Murid 1 menimang bola dan menghantar kepada murid 2.
Murid 2 mengumpan kepada murid 3.
Murid 3 menyerang menggunakan kemahiran melibas ke arah petak markah pihak lawan.
Mata dikumpul mengikut bola yang jatuh pada petak markah (petak bernombor 1, 3 dan 5 pada rajah). Kumpulan yang mendapat mata tertinggi ialah pemenang.

Pesanan dalam buku teks: murid 2 perlu mengumpan bola tinggi untuk memudahkan rakan membuat libasan, dan murid 3 perlu melompat dengan tinggi supaya libasan berkesan.

Menanduk

Kemahiran menanduk boleh digunakan sebagai strategi menyerang bagi memastikan bola jatuh ke dalam gelanggang lawan. Bola ditanduk dengan bahagian hadapan dahi (buku teks juga menunjukkan menanduk dengan sisi kepala). Sekiranya bola umpanan agak tinggi, menanduk juga boleh digunakan untuk menyerang.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 67.

Otot utama yang terlibat ketika menanduk ialah sternocleidomastoid (di leher).
Permainan Serangan Menanduk: setiap pasukan hanya boleh membuat tiga sentuhan. Sentuhan ketiga mesti melepasi jaring dengan menanduk sahaja. Mata dikira apabila pasukan dapat mematikan bola ke gelanggang lawan dengan menanduk.

Kemahiran	Ringkasan
Melibas	Menggunakan kaki; libas gunting, libas sisi, libas menapak; melonjak dahulu
Menanduk	Menggunakan kepala (bahagian hadapan dahi); otot sternocleidomastoid

Semak diri: Dalam permainan Serangan Menanduk, bagaimanakah sentuhan ketiga dilakukan?

Show answer

Melepaskan bola ke seberang jaring dengan menanduk sahaja.

4.6Bertahan: mengadang

Mengadang = menghalang atau menyekat. Ditangkis = mematahkan suatu serangan atau menepis pukulan. (Glosari buku teks, ms. 69.)

Mengadang bola ialah kemahiran bertahan untuk memastikan libasan pihak lawan ditangkis atau dihalang daripada memasuki gelanggang sendiri. Mengadang boleh dilakukan menggunakan kaki atau badan. Pemain tidak dibenarkan menggunakan tangan.

Mengadang: diri sedia, lonjak dengan tinggi, melepasi aras jaring, mendarat dengan selamat — Teknik mengadang: lima langkah dari diri sedia hingga mendarat dengan selamat.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 69.

Pesanan jurulatih: melonjak setinggi mungkin untuk melakukan adangan.
Langkah akhir ialah mendarat dengan selamat.
Permainan: kumpulan yang melakukan adangan bola dengan kaki atau badan mendapat satu mata.

Elakkan kekeliruan: mengadang menghalang bola yang dilibas; ia bukan menanduk. Tangan tidak dibenarkan.

4.7Keselamatan dan pengurusan

Setiap aktiviti dalam unit ini mengulang peringatan yang sama:

Lakukan senaman memanaskan badan sebelum memulakan setiap aktiviti dan menyejukkan badan selepas menamatkan setiap aktiviti.
Pastikan kawasan permainan selamat.

Latihan Pengukuhan (ms. 71) meminta murid menjelaskan kepentingan keselamatan melalui empat gambar: pakaian sukan, gelanggang yang rata, teknik yang betul dan pemakaian barang kemas. Buku teks tidak mencetak jawapan; huraian dalam nota ini disimpulkan sendiri:

Gambar	Kepentingan keselamatan (disimpulkan)
Pakaian sukan	Selesa dan membolehkan badan bergerak bebas
Gelanggang yang rata	Mengurangkan risiko tersandung atau tergelincir semasa melonjak dan mendarat
Teknik yang betul	Mengelakkan kecederaan pada diri dan pemain lain
Pemakaian barang kemas	Barang kemas (contohnya cincin) boleh mencederakan diri atau orang lain, jadi tidak patut dipakai

Guru boleh mempelbagaikan permainan dengan mengubah suai masa permainan, alatan permainan, ketinggian jaring, mata pada kotak markah atau bilangan murid.

Posisi pemain

Latihan Pengukuhan 1 meminta murid menamakan posisi pemain (M1, M2, M3). Tekong berdiri di bulatan servis di belakang (M1); dua pemain lagi berada di hadapan berhampiran jaring ialah apit kiri dan apit kanan (nama posisi tidak dicetak pada halaman itu; ditentukan daripada kedudukan dalam rajah).

Tiga pemain: M1 di bulatan belakang, M2 dan M3 berhampiran jaring — Posisi pemain: M1 di bulatan servis belakang, M2 dan M3 di hadapan.

Rajah daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 2, ms. 70.

Semak diri: Apakah yang mesti dilakukan sebelum dan selepas setiap aktiviti?

Show answer

Senaman memanaskan badan sebelum aktiviti dan menyejukkan badan selepas aktiviti.