Bahasa Melayu nota, tema 3
Kecerdasan meningkat, keterampilan memikat
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 3 KSSM (2016), halaman 27–40
Matlamat bab ini
- Murid boleh mendengar dan mengkategorikan maklumat tentang manfaat berbasikal serta memberikan respons lisan dengan betul, tepat dan bermakna (1.3.1)
- Murid boleh membaca dan menganalisis maklumat poster dan panduan “Larian Bendang” serta memberikan respons peribadi yang sesuai (2.2.2)
- Murid boleh memahami dan menggunakan kata adjektif dalam ayat mengikut konteks (5.1.2)
- Murid boleh menulis pendapat yang rasional tentang sesuatu perkara yang dibaca, didengar dan ditonton menggunakan ayat yang gramatis (3.2.1)
- Murid boleh menggunakan kiasan dan peribahasa dengan betul mengikut konteks (4.2.1)
- Murid boleh mendengar dan menganalisis maklumat tentang permainan chinlone serta memberikan respons yang betul, tepat dan bermakna (1.3.2)
- Murid boleh membaca dan memahami bahan grafik serta membuat ulasan keseluruhan maksudnya (2.2.3)
- Murid boleh memahami dan menggunakan kata nama pinjaman dengan betul (5.1.1)
Tema 3 membincangkan kecergasan dan sukan: manfaat berbasikal, larian bendang, Sukan SEA, permainan chinlone dan kejayaan jaguh lumba basikal negara. Kata kunci yang mesti dikuasai ialah kata adjektif, kiasan dan peribahasa, maklumat tersurat dan tersirat serta kata nama pinjaman. Kutipan tema ialah kata-kata Michael Jordan (ms. 27): halangan tidak harus menghentikan kita; carilah jalan untuk melepasinya.
| Unit | Kemahiran | Bahan dalam buku teks | ms. |
|---|---|---|---|
| Unit 1 Kayuhan Ria untuk Sejahtera | Mendengar dan bertutur (1.3.1) | Papan tanda “Manfaat Berbasikal” | 28–29 |
| Unit 2 Larian Bendang | Membaca (2.2.2) | Poster dan panduan “Larian Bendang Sungai Manik” | 30–31 |
| Tatabahasa (5.1.2) | Kata adjektif dalam petikan | 30 | |
| Unit 3 Memacu Mutu Sukan Negara | Menulis (3.2.1) | “Bangkit Bersama”: Sukan SEA | 32–33 |
| Aspek kesusasteraan (4.2.1) | Kiasan dan peribahasa | 32 | |
| Unit 4 Chinlone, Oh, Chinlone! | Mendengar dan bertutur (1.3.2) | “Kembara Chinlone” | 34–35 |
| Unit 5 Sebutir Permata di Persada Dunia | Membaca (2.2.3) | Bahan grafik “Kayuhan Emas Jaguh Malaysia” | 36–37 |
| Latihan akhir tema | Kata nama pinjaman, kata adjektif, ulasan poster (5.1.1) | Tugasan A, B dan C | 38–40 |
3.1Unit 1: Kayuhan Ria untuk Sejahtera
Mendengar dan mengkategorikan maklumat: “Manfaat Berbasikal” (ms. 28–29)
Izzatul dan Melissa melihat papan tanda manfaat berbasikal di sebuah taman. Tugas murid ialah mengkategorikan maklumat daripada ceramah dan papan tanda, kemudian berbual tentangnya.
| Kategori | Maklumat daripada papan tanda (ms. 29) |
|---|---|
| Kesihatan badan | merawat artritis; menurunkan kadar kolesterol; menguatkan tulang |
| Kesihatan mental | merehatkan minda |
| Fakta berangka | berbasikal satu jam membakar 1 050 kalori; berbasikal 32 kilometer seminggu mengurangkan 50 peratus risiko penyakit jantung |
Mengkategorikan maklumat ialah mengumpulkan maklumat yang sejenis ke dalam kumpulan yang sama, misalnya manfaat fizikal, manfaat mental dan fakta statistik. Setiap kumpulan diberi tajuk yang jelas.
Membuat respons lisan: mulakan dengan isi utama, sokong dengan fakta (contoh: angka), kemudian beri pendapat sendiri. Gunakan bahasa yang sopan dan ayat yang lengkap: “Berbasikal baik untuk kesihatan kerana dapat menguatkan tulang dan membakar kalori.”
Sebutkan satu fakta berangka tentang berbasikal daripada papan tanda dan nyatakan kategorinya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Contoh: berbasikal satu jam membakar 1 050 kalori; 32 km seminggu mengurangkan 50 peratus risiko penyakit jantung. Kategori: fakta berangka (statistik) tentang kesihatan.
3.2Unit 2: Larian Bendang
Membaca poster dan panduan (ms. 30–31)
Rasyif, Navein dan May Kuan teruja melihat poster Larian Bendang di Kuala Sungai Manik, Perak. Larian ini penuh cabaran walaupun jarak lariannya dekat. Poster itu ialah bahan grafik yang menyampaikan maklumat dengan ringkas: butir acara, syarat, hadiah dan nombor untuk dihubungi.
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 3, ms. 30.
| Butir | Maklumat (ms. 30) |
|---|---|
| Tarikh dan masa | 15 Mac; 6:45 pagi |
| Tempat | Pekarangan Dewan Komuniti, Kuala Sungai Manik, Perak |
| Penyertaan | warganegara Malaysia yang berani dan sihat; kategori individu (veteran, dewasa, murid sekolah) dan keluarga (ibu, bapa dan seorang anak) |
| Yuran | individu RM10.00; keluarga RM20.00 |
| Pemenang | peserta yang paling cepat sampai ke garisan penamat dan patuh kepada syarat larian |
| Tarikh tutup | 4:00 petang, 10 Mac |
| Hadiah keseluruhan | RM15 000.00 |
| Hubungi | Azharudin bin Ramli (012-3456 789) |
Keunikan dan tip penyertaan (ms. 31)
- Keunikan: peserta berlari di atas permatang bendang, di dalam bendang dan merentas sungai; peserta lelaki dimestikan memakai kain pelekat dan semutar; peserta diberi anak pokok padi di setiap tempat pemeriksaan.
- Tip: kuat fizikal dan mental; tekun berlatih untuk membina stamina; melakukan aktiviti memanaskan badan dan regangan sebelum berlari.
Contoh jimat yuran (hasil pengiraan)
Sebuah keluarga tiga orang (ibu, bapa dan seorang anak). Sebagai tiga individu: 3 × RM10.00 = RM30.00. Sebagai satu keluarga: RM20.00. Jimat RM30.00 − RM20.00 = RM10.00.Menganalisis maklumat poster: baca semua bahagian (tajuk, butir, syarat, hadiah, hubungan) dan tanya: siapa boleh menyertai, bila, di mana, berapa kos, bagaimana mendaftar dan apakah tarikh tutup. Kemudian buat perancangan sendiri, misalnya senarai latihan dan pakaian yang perlu dibawa.
Kata adjektif (5.1.2, ms. 30)
Kata adjektif ialah perkataan yang menerangkan sifat atau keadaan kata nama dan boleh menjadi inti frasa adjektif. Ada sembilan kelompok.
| Kelompok | Contoh | Contoh daripada tema ini |
|---|---|---|
| Sifat atau keadaan | baik, sihat, berani | warganegara yang berani dan sihat; fizikal yang kuat |
| Warna | merah, hijau, putih | – |
| Ukuran | besar, kecil, tinggi | tubuh yang kecil (The Pocket Rocketman) |
| Bentuk | bulat, leper, lonjong | – |
| Waktu | awal, lewat, lama | sudah lama mahu menyertai |
| Jarak | jauh, dekat, hampir | jarak larian yang dekat |
| Cara | laju, perlahan, cepat | yang paling cepat sampai |
| Perasaan | gembira, sedih, bangga | begitu teruja; sedih terpaksa meninggalkan chinlone |
| Pancaindera | manis, pahit, wangi | – |
Kata penguat dan darjah perbandingan
| Bentuk | Contoh |
|---|---|
| Kata penguat di hadapan | sangat, amat, terlalu, agak, paling: sangat mencabar, paling cepat |
| Kata penguat di belakang | sekali, benar: mencabar sekali, gigih benar |
| Perbandingan | lebih tinggi daripada; sama tinggi; tertinggi / paling tinggi |
Satu penguat sahaja: salah sangat mencabar sekali, paling terpantas. Betul: sangat mencabar atau mencabar sekali; terpantas atau paling pantas.
Tulis kelompok kata adjektif bagi teruja dan dekat dalam ayat “Mereka begitu teruja walaupun jarak lariannya dekat.”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Teruja: kata adjektif perasaan. Dekat: kata adjektif jarak.
3.3Unit 3: Memacu Mutu Sukan Negara
“Bangkit Bersama”: Sukan SEA (ms. 32–33)
Sukan Asia Tenggara (Sukan SEA) ialah sukan dwitahunan yang menghimpunkan atlet Asia Tenggara. Walaupun atlet bertanding bagaikan perajurit negara, sukan ini juga memperkukuh hubungan negara ASEAN. Sukan SEA ke-29 pada 2017 diadakan di Kuala Lumpur dan upacara perasmian serta penutupnya menjadi buah mulut masyarakat serantau. Buku teks menyebut dua nilai sukan: meningkatkan patriotisme dan mengukuhkan perpaduan.
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 3, ms. 32 (sumber: nsc.gov.my).
| Tahun | Tuan rumah | Kedudukan | Jumlah pingat (hasil tambah) |
|---|---|---|---|
| 2009 | Laos | 4 | 40 + 40 + 59 = 139 |
| 2011 | Indonesia | 4 | 58 + 50 + 81 = 189 |
| 2013 | Myanmar | 5 | 43 + 38 + 77 = 158 |
| 2015 | Singapura | 4 | 62 + 58 + 66 = 186 |
| 2017 | Kuala Lumpur | 1 | 145 + 91 + 88 = 324 |
Perbandingan 2015 dengan 2017: pingat emas bertambah 145 − 62 = 83; bilangan atlet bertambah 844 − 641 = 203; Malaysia naik daripada kedudukan keempat ke kedudukan pertama sebagai tuan rumah.
Kiasan dan peribahasa (4.2.1, ms. 32)
| Kiasan / peribahasa | Maksud | Contoh ayat |
|---|---|---|
| seikat bak sirih, serumpun bak serai | bersatu padu; hubungan erat sesama kaum atau serumpun | Negara ASEAN seikat bak sirih, serumpun bak serai dalam sukan. |
| ayam tambatan | orang yang menjadi harapan untuk menang | Atlet lumba basikal itu ialah ayam tambatan pasukan. |
| harimau mati meninggalkan belang, manusia mati meninggalkan nama | orang yang berjasa dikenang sepanjang masa | Jasa pelumba itu dikenang kerana harimau mati meninggalkan belang. |
| buah mulut | perkara yang diperkatakan ramai | Kejayaan skuad negara menjadi buah mulut rakyat. |
| duduk sama rendah, berdiri sama tinggi | setaraf; sama taraf dengan pihak lain | Negara kita duduk sama rendah, berdiri sama tinggi dengan penganjur sukan dunia. |
Perbandingan (simile) dalam petikan
- bagaikan perajurit negara: atlet bertanding dengan penuh semangat untuk negara.
- bagaikan jentera yang tidak mengenal penat lelah: atlet berlatih tanpa berhenti.
- seperti harimau lapar yang dahagakan kejayaan: atlet berjuang bersungguh-sungguh.
Salah guna peribahasa: peribahasa mesti sesuai dengan konteks. Seikat bak sirih, serumpun bak serai untuk perpaduan, bukan untuk menyatakan sikap sombong.
Menulis pendapat dalam satu perenggan (3.2.1)
Struktur: isi utama (pendapat), huraian, contoh, penutup. Masukkan sekurang-kurangnya satu peribahasa dan guna penanda wacana: Pertama, Selain itu, Oleh itu, Hal ini dikatakan demikian kerana. Pastikan ayat gramatis dan ejaan betul.
Apakah maksud “ayam tambatan”?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Orang atau atlet yang menjadi harapan untuk memenangi pertandingan.
3.4Unit 4: Chinlone, Oh, Chinlone!
“Kembara Chinlone” (ms. 34–35)
Chinlone ialah permainan tradisional masyarakat Myanmar yang mula berkembang di Malaysia menerusi kembara chinlone. Cerita ringkas dalam buku teks mengikut urutan plot:
| Peringkat plot | Peristiwa |
|---|---|
| Permulaan | Watak mengikuti ayahnya bertugas di Myanmar dan diperkenalkan dengan chinlone |
| Perkembangan | Bermain dengan rakan Myanmar, dibimbing jurulatih berpengalaman dan menjadi mahir |
| Konflik | Tugasan ayah tamat; terpaksa pulang ke Malaysia dan sedih meninggalkan chinlone |
| Klimaks | Menyertai skuad negara untuk Sukan SEA, berlatih dengan gigih dan tekun; perlawanan akhir menentang pasukan Myanmar yang sengit |
| Peleraian | Skuad negara menang dan berbangga; pesanan jurulatih agar memartabatkan chinlone di Malaysia terlaksana |
Maklumat tentang permainan
| Aspek | Maklumat (ms. 35) |
|---|---|
| Sejarah | wujud sejak 1500 tahun lalu; menghiburkan keluarga diraja Myanmar; menggabungkan sukan, tarian dan seni bela diri |
| Cara bermain | enam pemain membentuk satu bulatan; seorang pemain menimang bola di tengah bulatan dan menghantar bola kepada pemain lain dalam pasukan |
| Pengiraan markah | mata diperoleh daripada timangan yang sempurna; pasukan yang paling banyak menimang bola menang; tempoh 10 minit; jika bola jatuh, pengiraan mata dibuat semula |
| Anggota kaki yang digunakan | hujung jari, tapak kaki, bahagian dalam dan luar tapak kaki, tumit, lutut |
Menganalisis wacana lisan: catat isi utama (siapa, apa, bila, bagaimana), kemudian bandingkan dengan permainan lain (contoh: sepak raga bulatan) dari segi bilangan pemain, alat dan cara mengira mata.
Menulis cerita pendek: gunakan plot di atas, tentukan watak, latar dan nilai (gigih, setia kepada pesanan guru, cinta akan warisan), lalu sampaikan secara kreatif dengan intonasi yang sesuai.
Berapakah bilangan pemain dalam satu bulatan chinlone dan berapa lama tempoh timangan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Enam orang pemain; tempoh timangan 10 minit.
3.5Unit 5: Sebutir Permata di Persada Dunia
Bahan grafik: “Kayuhan Emas Jaguh Malaysia” (ms. 36–37)
Mohd Azizulhasni bin Awang ialah jaguh dunia lumba basikal trek. Bahan grafik ini ialah biografi ringkas yang menggabungkan teks, gambar dan jadual.
| Aspek | Maklumat |
|---|---|
| Kelahiran | 5 Januari 1988; anak kelapan daripada sembilan orang adik-beradik |
| Pendidikan | Dungun (Terengganu); Sekolah Sukan Bukit Jalil; Universiti Deakin, Australia |
| Permulaan minat | menerima hadiah sebuah basikal daripada ayahnya |
| Gelaran | The Pocket Rocketman kerana bertubuh kecil dan mempunyai kayuhan yang mantap |
| Pencapaian pertama | rakyat Malaysia pertama memenangi pingat gangsa acara lumba basikal trek di Sukan Olimpik |
| Kegigihan | betisnya tertusuk serpihan kayu di Manchester (2011) tetapi beliau meneruskan kayuhan |
| Sumbangan | melelong sarung tangan Sukan Olimpik 2016 dan menderma hasilnya kepada sebuah pusat pendidikan |
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 3, ms. 37.
Daripada jadual: emas = 4 kejohanan (2018 Sukan Asia; 2017 Sukan SEA; 2017 Kejohanan Dunia Hong Kong; 2017 Kejohanan Asia); gangsa = 3 kejohanan (2016 Olimpik Rio; 2016 Kejohanan Dunia London; 2015 Kejohanan Dunia Perancis). Jumlah = 4 + 3 = 7 kejohanan yang dimenangi. Tahun 2017 ialah tahun paling banyak kejohanan yang dimenangi dengan pingat emas (3). Perhatikan bahawa di Sukan SEA 2017 beliau menang dua acara, iaitu pecut dan keirin.
| Maklumat tersurat (tertulis) | Maklumat tersirat (maksud di sebalik teks) |
|---|---|
| Betisnya tertusuk serpihan kayu tetapi dia meneruskan kayuhan. | Dia seorang yang tabah, gigih dan berdisiplin. |
| Melelong sarung tangan Olimpik dan mendermakan hasilnya. | Dia prihatin dan pemurah. |
| Berasal daripada keluarga besar, belajar di Dungun. | Kejayaan boleh dicapai oleh sesiapa sahaja yang berusaha. |
Ulasan keseluruhan bahan grafik: (1) nyatakan apa bahan itu, (2) rumuskan isi utama, (3) sebut maklumat penting daripada teks dan jadual, (4) beri nilai atau pengajaran. Biografi tokoh lain boleh ditulis dengan kerangka yang sama: latar belakang, pendidikan, pencapaian, sumbangan.
Apakah sifat Azizulhasni yang tersirat daripada peristiwa betisnya tertusuk serpihan kayu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tabah, gigih dan tidak mudah berputus asa kerana dia tetap meneruskan kayuhan.
3.6Latihan akhir tema (ms. 38–40)
A. “Konsep Pembelajaran Masa Depan” (ms. 38) dan kata nama pinjaman
Petikan membincangkan bilik darjah masa hadapan: susun atur yang fleksibel, ruang untuk murid mengekspresikan idea, persekitaran pembelajaran maya dan teknologi realiti tertambah. Tujuannya ialah melahirkan bangsa yang berilmu dan berfikiran luas.
Kata nama pinjaman ialah kata nama yang dipinjam daripada bahasa asing dan disesuaikan ejaannya mengikut Sistem Ejaan Bahasa Melayu. Contoh daripada petikan: teknologi, realiti, imaginasi, idea. Perhatikan bahawa interaktif dan kolaboratif ialah kata adjektif, bukan kata nama.
| Perkataan Inggeris | Bentuk pinjaman | Contoh ayat |
|---|---|---|
| technology | teknologi | Teknologi moden membantu pembelajaran. |
| reality | realiti | Realiti tertambah menjadikan pelajaran lebih menarik. |
| imagination | imaginasi | Murid dapat mengembangkan imaginasi mereka. |
| idea | idea | Murid dapat menjanakan idea secara kreatif. |
Ejaan: tulis teknologi (bukan tekhnologi), realiti (bukan reality) dan aktiviti (bukan aktivity).
B. Petikan “Tibow” (ms. 39)
Adi tiba di Sarawak (Bumi Kenyalang) dan datuk membawanya ke Pesta Kaul. Di sana Adi melihat permainan tibow, iaitu buaian di atas dua batang kayu tegak dengan tali yang berbuai; budak Melanau melompat ke arah tali itu. Frasa menggerakkan adrenalin bermaksud membuat seseorang berasa teruja, berani dan berdebar-debar. Perasaan watak ialah gayat, takut, seronok dan berdebar. Nilai: mengekalkan permainan tradisional, mengenali warisan bangsa dan membina sikap positif.
Cara mengekalkan permainan tradisional: mengadakan pertandingan di sekolah dan komuniti, mendokumentasikan melalui video, menghidupkan pesta budaya dan melibatkan orang tua sebagai guru.
C. Poster “Kempen Derma Darah” (ms. 40)
Ulasan 80 hingga 100 patah perkataan hendaklah memasukkan isi poster:
- slogan: 1 beg darah mampu menyelamatkan 3 nyawa;
- syarat penderma: sihat tubuh badan; berumur 17 hingga 70 tahun (penderma pertama kali); kebenaran bertulis ibu bapa bagi umur 17 tahun; berat 45 kg ke atas; menetap di Malaysia sekurang-kurangnya setahun;
- Pusat Darah Negara, unit bergerak dan kempen #jomdermadarah.
Ulasan bukan menyalin: tulis dengan ayat sendiri, bahagikan kepada pengenalan, isi dan penutup, serta kira patah perkataan (80 hingga 100).
3.7Ringkasan
| Tajuk | Perkara penting |
|---|---|
| Berbasikal | 1 050 kalori sejam; 32 km seminggu mengurangkan 50 peratus risiko penyakit jantung; kategori: fizikal, mental, fakta berangka |
| Larian Bendang | Yuran individu RM10, keluarga RM20; tarikh tutup 10 Mac, 4:00 petang; hadiah RM15 000 |
| Kata adjektif | 9 kelompok; satu kata penguat sahaja; terpantas atau paling pantas |
| Sukan SEA | 2017 Kuala Lumpur: kedudukan 1, 145 emas, 91 perak, 88 gangsa (324 pingat) |
| Peribahasa | seikat bak sirih serumpun bak serai; ayam tambatan; harimau mati meninggalkan belang; duduk sama rendah berdiri sama tinggi |
| Chinlone | 6 pemain; 10 minit; mata daripada timangan sempurna; sejarah 1500 tahun |
| Azizulhasni | 4 kejohanan emas, 3 kejohanan gangsa dalam jadual; The Pocket Rocketman; pingat gangsa Olimpik pertama (trek) |
| Kata nama pinjaman | teknologi, realiti, imaginasi, idea |