Geografi nota, bab 7
Kegiatan ekonomi di Malaysia
Buku teks Geografi Tingkatan 3 KSSM, halaman 114–132
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan jenis kegiatan ekonomi primer, sekunder dan tertier di Malaysia (7.1)
- Murid boleh menjelaskan dengan contoh taburan kegiatan ekonomi utama di Malaysia: pertanian, perindustrian dan pelancongan (7.2)
- Murid boleh menghuraikan faktor fizikal dan faktor manusia yang mempengaruhi kegiatan ekonomi di Malaysia (7.3)
- Murid boleh membahaskan kepentingan kegiatan ekonomi kepada pembangunan negara (7.4)
7.1Jenis kegiatan ekonomi di Malaysia
Kegiatan ekonomi ialah kegiatan manusia yang menghasilkan pendapatan. Di Malaysia, kegiatan ekonomi dibahagikan kepada tiga sektor: primer, sekunder dan tertier.
| Sektor | Ciri utama | Contoh kegiatan |
|---|---|---|
| Primer | Mengeluarkan bahan mentah terus daripada sumber semula jadi | Pertanian, pembalakan, perikanan, perlombongan, penternakan |
| Sekunder | Berasaskan bahan mentah; menukarkan bahan mentah kepada barangan siap | Pembuatan (perindustrian), pembinaan |
| Tertier | Menawarkan pelbagai perkhidmatan; juga dipanggil sektor perkhidmatan | Pelancongan, perdagangan, pengangkutan, kewangan, pendidikan |
Cara mudah menentukan sektor: ambil dari alam = primer; ubah menjadi barang = sekunder; beri khidmat = tertier. Pembinaan ialah sektor sekunder, bukan tertier.
Kesilapan biasa: menganggap pemprosesan getah di kilang sebagai sektor primer. Menoreh getah ialah primer; membuat sarung tangan daripada getah ialah sekunder.
Kelapa sawit ditanam di ladang, diproses menjadi minyak masak di kilang, kemudian dijual di pasar raya. Nyatakan sektor bagi setiap peringkat.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Menanam sawit: primer (pertanian). Memproses menjadi minyak masak: sekunder (pembuatan). Menjual di pasar raya: tertier (perdagangan).
7.2Taburan kegiatan ekonomi utama
Sektor primer: pertanian
- Kelapa sawit ialah tanaman jualan yang paling penting di Malaysia; getah ialah tanaman jualan kedua terpenting.
- Kawasan tanaman kedua-duanya terdapat di Semenanjung, Sabah dan Sarawak.
| Tanaman | Contoh kawasan |
|---|---|
| Getah | Ipoh (Perak); Jasin dan Merlimau (Melaka); Kluang, Labis, Segamat dan Simpang Renggam (Johor); Kuala Lipis dan Segi Tiga Jengka (Pahang); Sibu, Marudi dan Sri Aman (Sarawak); Lahad Datu, Tenom, Keningau dan Kudat (Sabah) |
| Kelapa sawit | Teluk Intan (Perak); Kota Tinggi, Kulai dan Segamat (Johor); Muadzam Shah dan Segi Tiga Jengka (Pahang); Terengganu Tengah (Terengganu); Lahad Datu, Tawau dan Sandakan (Sabah); Bintulu dan Miri (Sarawak) |
Tanaman lain pada Peta 7.1 ialah nanas, sayur-sayuran dan lada hitam (contohnya sayur-sayuran di Kundasang dan Cameron Highlands).
Angka penting (buku teks ms. 118 dan 119)
- Pengeluaran getah meningkat kepada 880.6 ribu tan pada tahun 2017.
- Kawasan sawit meningkat daripada 5.74 juta hektar (2016) kepada 5.79 juta hektar (hingga September 2017). Pertambahan = 5.79 − 5.74 = 0.05 juta hektar = 50 000 hektar, atau kira-kira 0.9%.
- Peningkatan tertinggi dicatat di Sarawak.
Sektor sekunder: perindustrian
Perindustrian ialah kegiatan memproses bahan mentah menjadi barangan siap. Pada tahun 2016, sektor pembuatan meningkat 4.4% dan menyumbang RM255 bilion (23%) kepada KDNK Malaysia.
Peta: buku teks Geografi Tingkatan 3, Peta 7.2, ms. 120 (diubah suai daripada World Industrial Information, 2016).
| Bil. | Kawasan | Bil. | Kawasan | Bil. | Kawasan |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Langkawi | 11 | Tanjung Malim | 21 | Pasir Gudang |
| 3 | Alor Setar | 13 | Shah Alam | 22 | Mu'adzam Shah |
| 6 | Prai | 15 | Bangi | 25 | Gebeng |
| 7 | Bayan Lepas | 16 | Nilai | 26 | Kerteh |
| 10 | Tasek | 17 | Senawang | 28 | Pengkalan Chepa |
Di Sabah dan Sarawak (nombor 29 hingga 35): Pending, Kidurong, Limbang, Sepanggar, Inanam, Sandakan dan Tawau.
Industri berasaskan sumber menggunakan bahan mentah hasil sektor primer negara sendiri; industri bukan berasaskan sumber memasang komponen menjadi produk siap.
Kebanyakan kawasan perindustrian tertumpu di pantai barat Semenanjung, terutamanya Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor. Kawasan ini mempunyai pelabuhan, lebuh raya dan penduduk yang ramai.
| Jenis industri | Contoh | Bahan mentah |
|---|---|---|
| Berasaskan sumber | Industri berasaskan kayu: perabot, papan lapis, kayu gergaji | Kayu balak |
| Berasaskan sumber | Industri berasaskan getah: tayar, kasut, sarung tangan | Getah |
| Berasaskan sumber | Industri berasaskan kelapa sawit: minyak masak, sabun, barangan kosmetik | Kelapa sawit |
| Bukan berasaskan sumber | Industri elektrik dan elektronik: penyaman udara, televisyen, komputer, kamera | Komponen yang dipasang |
| Bukan berasaskan sumber | Industri automotif: kereta, motosikal, pemasangan van, lori dan trak | Komponen yang dipasang |
Sektor tertier: pelancongan
- Pelancongan ialah sektor perkhidmatan yang utama di Malaysia sejak awal tahun 1980-an.
- Perkembangannya secara tidak langsung meningkatkan keperluan perkhidmatan lain: pengangkutan, perhotelan dan perhubungan.
| Jenis kawasan | Contoh (Peta 7.3) |
|---|---|
| Pulau peranginan | Langkawi, Pangkor, Tioman, Perhentian, Sipadan |
| Pantai | Batu Ferringhi, Port Dickson, Pantai Klebang, Desaru, Cherating, Pantai Irama, Pantai Damai (Santubong) |
| Tanah tinggi | Cameron Highlands, Genting Highlands, Gunung Kinabalu |
| Taman negara | Taman Negara Pahang, Niah, Gunung Mulu |
Pulau peranginan di pantai timur Semenanjung: Pulau Tioman (Pahang) dan Pulau Perhentian (Terengganu). Pangkor dan Langkawi berada di pantai barat.
Mengapakah kawasan perindustrian banyak tertumpu di pantai barat Semenanjung? Beri dua sebab.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: rangkaian pengangkutan (lebuh raya, kereta api, pelabuhan) lebih baik; pasaran dan tenaga buruh yang besar; bekalan bahan mentah dan modal mudah diperoleh; tanah pamah yang luas untuk membina kilang.
7.3Faktor yang mempengaruhi kegiatan ekonomi
Faktor fizikal (5)
Bentuk muka bumi
Tanih
Iklim
Saliran
Bahan mentah
Bentuk muka bumi
Tanih
Iklim
Saliran
Bahan mentah
Faktor manusia (6)
Dasar kerajaan
Infrastruktur
Teknologi
Modal
Pasaran
Buruh
Dasar kerajaan
Infrastruktur
Teknologi
Modal
Pasaran
Buruh
Faktor fizikal
Buku teks menyebut empat bentuk muka bumi: tanah tinggi, tanah beralun, tanah pamah dan pinggir laut. Jadual 7.1 memberi kegiatan ekonomi bagi tiga daripadanya.
| Bentuk muka bumi | Kegiatan ekonomi |
|---|---|
| Tanah pamah | Pertanian (padi, getah, kelapa sawit); pengangkutan (jalan raya, kereta api, lapangan terbang); perindustrian (kilang) |
| Tanah tinggi | Pertanian (teh, sayur-sayuran, bunga-bungaan); pelancongan |
| Pinggir laut | Perikanan; pelancongan; pelabuhan |
| Jenis tanih | Tanaman | Contoh kawasan |
|---|---|---|
| Aluvium | Padi sawah | Dataran Kedah; Tanjung Karang (Selangor) |
| Laterit | Getah, kelapa sawit | Segi Tiga Jengka, Labis, Sri Aman, Tawau |
| Gambut | Nanas | Rengit, Pontian, Labis (Johor) |
| Pasir | Gajus | Pantai Kelantan dan Terengganu |
| Beris | Kelapa, kenaf | Bagan Datoh, Pasir Puteh, Setiu, Marang, Besut |
- Iklim: Malaysia beriklim Khatulistiwa, purata suhu kira-kira 27°C dan hujan tahunan melebihi 2 600 mm. Suhu sederhana kira-kira 18°C di Kundasang dan Cameron Highlands sesuai untuk teh, sayur-sayuran dan bunga-bungaan.
- Saliran: pengairan yang baik menyokong penanaman padi (Dataran Kedah-Perlis) dan pelancongan air (Melaka River Cruise).
- Bahan mentah: bahan mentah primer diproses menjadi barangan sekunder.
| Bahan mentah | Hasil industri |
|---|---|
| Kayu balak | Perabot, papan, kayu gergaji |
| Kelapa sawit | Minyak masak, sabun, lilin |
| Getah | Sarung tangan, tayar |
| Petroleum dan gas asli | Minyak pelincir, plastik, cat |
| Kaolin | Tembikar, jubin |
| Batu kapur | Simen |
Jangan mencampurkan tanih dengan bentuk muka bumi. Tanih menentukan jenis tanaman; bentuk muka bumi menentukan jenis kegiatan (pertanian, pelabuhan, pelancongan).
Faktor manusia
| Faktor | Penerangan dan contoh |
|---|---|
| Dasar kerajaan | Dasar Pertanian Negara (memaksimumkan sumbangan pertanian kepada KDNK); pelan induk perindustrian; Dasar Pendidikan Kebangsaan (tenaga kerja mahir). RISDA menanam semula getah pekebun kecil; FELDA dan FELCRA membuka kawasan pertanian baharu. |
| Infrastruktur | Jalan raya, jalan kereta api, jalan air, jalan udara dan telekomunikasi memudahkan pengangkutan bahan mentah dan barangan siap ke pasaran, termasuk hasil yang cepat rosak seperti sayur-sayuran. |
| Teknologi | Mempercepatkan kerja, meningkatkan kualiti dan jumlah keluaran, menjimatkan kos, mengurangkan pencemaran dan meningkatkan keselamatan. |
| Modal | Modal domestik (contoh: MARA) dan pelaburan langsung asing (pelabur asing membuka kilang, perniagaan dan ladang). |
| Pasaran | Pasaran tempatan dan antarabangsa. Kuasa beli yang tinggi membolehkan lebih banyak produk dipasarkan. |
| Buruh | Tenaga buruh berumur 15 hingga 64 tahun. Hingga Mei 2017 terdapat kira-kira 14.96 juta guna tenaga tempatan; buruh asing menampung kekurangan buruh. Jenis: mahir, separa mahir, tidak mahir. |
| Teknologi | Kegiatan | Contoh |
|---|---|---|
| Jentera / mekanikal | Pertanian, pembalakan, perlombongan | Jentera menuai padi, kren, jentolak |
| ICT | Kewangan, pendidikan | Mesin juruwang automatik (ATM), komputer dan Internet |
| Gema bunyi | Perikanan | Mengesan ikan dalam laut |
| Seismik | Perlombongan | Mengesan kawasan petroleum |
| Robotik | Perindustrian | Pemasangan kereta |
| GPS | Pengangkutan | Sistem pengangkutan pintar |
| GIS | Perkhidmatan | Pemetaan, anggaran guna tanah, mengesan kawasan bencana |
Soalan "faktor": tulis faktor + kesan + contoh. Contoh: Tanah pamah (faktor) luas dan rata (kesan), sesuai untuk membina kilang (contoh).
Faktor manakah yang memudahkan sayur-sayuran dari Cameron Highlands sampai segar ke pasaran di Kuala Lumpur? Nyatakan juga satu faktor fizikal yang menjadikan Cameron Highlands sesuai untuk sayur-sayuran.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Faktor manusia: infrastruktur (jalan raya yang baik). Faktor fizikal: iklim (suhu sederhana kira-kira 18°C) di tanah tinggi.
7.4Kepentingan kegiatan ekonomi
| Kepentingan | Huraian ringkas |
|---|---|
| Peningkatan taraf hidup | Pendapatan per kapita, perumahan, pendidikan dan kesihatan meningkat; kuasa beli bertambah. |
| Kemajuan ekonomi negara | Pendapatan negara daripada cukai, hasil eksport, kedatangan pelancong dan keuntungan perniagaan membiayai perbelanjaan pentadbiran. |
| Pemindahan teknologi | Kemahiran dan kepakaran dipindahkan melalui latihan pekerja, latihan sambil kerja dan penyelidikan dan pembangunan (R&D). |
| Peluang pekerjaan | Kepelbagaian kegiatan ekonomi mengurangkan kadar pengangguran dalam sektor primer, sekunder dan tertier. |
| Peningkatan infrastruktur | Lebuh raya (PLUS, Lebuhraya Pantai Timur), kereta api (MRT, ETS, LRT, ERL), lapangan terbang (KLIA) dan pelabuhan (Klang, Tanjung Pelepas). |
| Proses pembandaran | Petaling Jaya, Shah Alam dan Bayan Lepas berkembang kerana perindustrian; Putrajaya dan Cyberjaya kerana perkhidmatan. Penduduk berhijrah dari luar bandar ke bandar. |
| Pengurangan import | Menggalakkan Industri Kecil dan Sederhana (IKS) serta pengeluaran hasil pertanian tempatan. |
Hubungan sebab dan akibat
Kilang baharu dibina (kegiatan ekonomi) → peluang pekerjaan bertambah → pendapatan meningkat → kuasa beli dan taraf hidup meningkat → pasaran tempatan membesar → lebih banyak kegiatan ekonomi. Satu kepentingan sering menyokong kepentingan yang lain.
Kesilapan biasa: menulis "mewujudkan pekerjaan" sahaja. Markah diberi untuk huraian: pekerjaan dalam sektor mana, dan apa kesannya kepada pengangguran dan pendapatan.
Apakah dua cara pemindahan teknologi dilaksanakan di Malaysia?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Latihan pekerja dan latihan sambil kerja. (Penyelidikan dan pembangunan, R&D, juga menyokong pemindahan teknologi.)