Geografi nota, bab 11
Kitar semula
Buku teks Geografi Tingkatan 3 KSSM, halaman 178–188
Matlamat bab ini
- Murid boleh menerangkan elemen kitar semula, iaitu 3R (Reduce, Reuse dan Recycle) (11.1)
- Murid boleh menghuraikan kepentingan amalan kitar semula (11.2)
- Murid boleh menjelaskan amalan kitar semula di Malaysia melalui contoh aktiviti (11.3)
- Murid boleh membandingkan amalan kitar semula di Jerman, Denmark, Sweden dan Taiwan (11.4)
Pada tahun 2017, Malaysia menghasilkan sekitar 37 000 ribu tan sisa pepejal sehari (SWCorp, buku teks ms. 178). Peningkatan penduduk akan meningkatkan jumlah sisa. Bab ini menerangkan 3R, kepentingan kitar semula, amalan di Malaysia dan perbandingannya dengan negara lain.
11.1Elemen kitar semula: 3R
Kitar semula bermaksud memungut dan mengasingkan sisa pepejal bagi maksud menghasilkan keluaran.
| Elemen 3R | Maksud | Matlamat |
|---|---|---|
| Reduce (Kurangkan) | Mengurangkan sisa pepejal; menggunakan sumber mengikut keperluan sahaja | Meminimumkan penggunaan sumber semula jadi |
| Reuse (Guna semula) | Menggunakan semula barangan secara berulang kali | Mengurangkan penghasilan sisa dan mengelakkan pembaziran |
| Recycle (Kitar semula) | Mengasingkan barangan mengikut jenis untuk menghasilkan produk yang sama jenis atau baharu | Menjimatkan masa dan memudahkan proses kitar semula |
Cara mengingat: Reduce = kurang guna, Reuse = guna lagi dalam bentuk yang sama, Recycle = diproses menjadi produk lain atau baharu.
Reuse dan Recycle sering keliru. Menjadikan botol plastik sebagai bekas alat tulis ialah Reuse (bentuk botol tidak diproses). Menjadikan surat khabar sebagai bakul atau kraf tangan, atau sisa pertanian sebagai baja, ialah Recycle.
Seorang murid membawa bekas makanan sendiri ke kantin. Unsur 3R yang manakah ini? Berikan sebab.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Reuse. Bekas yang sama digunakan berulang kali, jadi sisa pembungkus berkurang.
11.2Kepentingan amalan kitar semula
| Kepentingan | Penerangan |
|---|---|
| Menjana pendapatan | Contohnya menghasilkan baja kompos daripada sisa makanan |
| Menjimatkan sumber semula jadi | Apabila sumber dikurangkan, digunakan semula dan dikitar semula |
| Persekitaran sihat, bersih dan selesa | Sisa diurus dengan teratur supaya kawasan kediaman bersih |
| Mengurangkan pencemaran | Sisa diurus secara sistematik, bukan dibuang merata-rata |
| Mengurangkan kesan rumah hijau | Melalui proses kitar semula |
Untuk soalan "huraikan kepentingan", tulis isi + penjelasan + contoh: Menjimatkan sumber semula jadi kerana kertas terpakai dikitar semula, maka kurang pokok ditebang.
Namakan tiga kepentingan amalan kitar semula.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana tiga: menjana pendapatan; menjimatkan sumber semula jadi; mewujudkan persekitaran yang sihat, bersih dan selesa; mengurangkan pencemaran; mengurangkan kesan rumah hijau.
11.3Amalan kitar semula di Malaysia
Kempen bertemakan "Fikir Dahulu Sebelum Buang" selaras dengan Akta Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam 2007 (Akta 672). Pihak berkuasa tempatan menguruskan bahan kitar semula. Hari Kitar Semula Kebangsaan disambut pada 11 November setiap tahun.
| Reduce | Reuse | Recycle |
|---|---|---|
| Guna kedua-dua belah muka surat kertas Guna tuala kecil ganti tisu Guna e-mel untuk kurangkan kertas Beli makanan mengikut keperluan | Bawa bekas makanan sendiri Guna botol plastik sebagai hiasan atau bekas alat tulis Bawa beg boleh diguna semula Dermakan pakaian yang masih elok | Surat khabar menjadi bakul atau kraf Sisa pertanian menjadi baja Tayar terpakai menjadi pasu Asingkan sisa ikut tong kitar semula |
Dua program utama
Hari Tanpa Beg Plastik
Pulau Pinang negeri pertama, 6 Julai 2009.
Premis perniagaan mengenakan RM0.20 kepada pelanggan yang memerlukan beg plastik.
Alternatif: beg mesra alam, beg kertas, plastik biodegradasi.
Pulau Pinang negeri pertama, 6 Julai 2009.
Premis perniagaan mengenakan RM0.20 kepada pelanggan yang memerlukan beg plastik.
Alternatif: beg mesra alam, beg kertas, plastik biodegradasi.
Pengasingan sisa di punca
Bermula berperingkat pada 1 September 2015 di bawah Akta 672.
Sisa pepejal rumah diasingkan mengikut kategori.
Kitar semula dan pukal: sekali seminggu. Sisa baki: dua kali seminggu.
Bermula berperingkat pada 1 September 2015 di bawah Akta 672.
Sisa pepejal rumah diasingkan mengikut kategori.
Kitar semula dan pukal: sekali seminggu. Sisa baki: dua kali seminggu.
| Kategori sisa | Contoh |
|---|---|
| Sisa baki | Sisa dapur, makanan, bahan kotor, lampin pakai buang |
| Sisa pukal | Perabot dan barangan elektrik yang besar |
| Sisa kebun | Ranting, pelepah, batang pokok, daun, bunga |
| Sisa kitar semula | Kertas, plastik, botol, kaca (glosari buku teks juga memasukkan sisa pukal dan sisa kebun) |
Tahukah anda?
Butik 3R di Presint 9, Putrajaya mengutip baju terpakai untuk dikitar semula. Baju dijual dan hasilnya disalurkan kepada rumah anak yatim dan mereka yang memerlukan.Jangan keliru: sisa baki dikutip dua kali seminggu, manakala sisa kitar semula dan pukal dikutip sekali seminggu.
Apakah sisa baki dan berapa kali ia dikutip seminggu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sisa baki ialah sisa dapur, makanan, bahan kotor dan lampin pakai buang. Ia dikutip dua kali seminggu.
11.4Amalan kitar semula di negara lain
| Negara | Amalan utama |
|---|---|
| Jerman | Ordinan Pembungkusan: pihak pengilang dan pihak pemasaran wajib mengutip semula bungkusan daripada pelanggan. Duales System Deutschland GmbH: kotak bertanda hijau (Green Dot); pengilang membayar yuran kepada agensi pemungut. Tapak pengumpulan dan tong kitar semula di jalan utama, kilang, kawasan perumahan dan perniagaan; plastik berlogo Green Dot diberi percuma. Sejak 1 Januari 2013, bekas minuman 0.1 hingga 3.0 liter dikenakan caj deposit (sistem DPG). |
| Denmark | 67% sisa dikitar semula, 28% dilupus dengan incinerator, 5% ke tapak pelupusan. Enam program kerajaan (Jadual 11.1). |
| Sweden | 99% sisa domestik dikitar semula; 1% ke tapak pelupusan. Sisa diimport untuk menjana tenaga. Lima langkah: pencegahan sisa, guna semula, kitar semula, pemulihan tenaga, pelupusan. |
| Taiwan | Luas 35 410 km², kepadatan 699 orang/km². Akta Pelupusan Sisa, Garis Panduan Kitar Semula, Kempen Kitar Semula (EPA) dan Program 4-Dalam-1. |
Data: buku teks Geografi Tingkatan 3, ms. 184.
Program kitar semula di Denmark
| Program | Kaedah |
|---|---|
| Pengembalian Deposit | Pengilang membayar deposit kepada kerajaan; dipulangkan apabila produk dikitar semula selepas digunakan |
| Cukai Sisa | Pihak yang melupuskan sisa dikenakan cukai |
| Waste 21 (1998 hingga 2004) | Menjelaskan cara mengitar semula dengan cekap dan berkesan |
| Subsidi Sisa | Bantuan kewangan kepada pihak yang membangunkan teknologi kitar semula |
| Cukai Hijau | Cukai ke atas sisa yang tidak mudah hancur seperti pembungkus plastik, bateri dan beg plastik |
| Affaldsbekendtgoerelsen 1999 | Undang-undang yang mentakrif sisa, menjelaskan jenis sisa dan cara pihak berkuasa tempatan mengurus sisa |
Sweden dan Taiwan
- Pemulihan tenaga: satu tan sisa yang dibakar dalam incinerator menghasilkan 3 MWh; sisa domestik digunakan terutamanya untuk pemanasan rumah; lambakan sisa berkurang dan masalah ruang kawasan pelupusan diminimumkan.
- Guna semula: pusat guna semula (perbaiki, kongsi, guna semula); H&M memberi kupon rebat kepada pelanggan yang menyumbang pakaian terpakai.
- Optibag: mesin mengasingkan beg sisa mengikut warna secara automatik; bahan disalurkan ke kontena bawah tanah untuk mengurangkan bau.
- Pelupusan (Sweden): sisa domestik dikitar semula atau dihantar ke kawasan pemulihan tenaga; sisa binaan yang tidak boleh dikitar semula, seperti asbestos, diuruskan sendiri oleh syarikat dengan incinerator.
- Program 4-Dalam-1 (Taiwan): kerjasama masyarakat, pihak berkuasa bandar, syarikat kitar semula dan badan sukarela.
- Akta Pelupusan Sisa (Taiwan): pengilang dan pengimport bertanggungjawab ke atas produk yang dihasilkan.
Perbandingan: Jerman dan Denmark menggunakan deposit; Denmark dan Taiwan banyak bergantung pada undang-undang dan program kerajaan; Sweden menukar sisa kepada tenaga.
Jangan tertukar angka: Denmark 67% dikitar semula, Sweden 99%. Denmark mempunyai enam program kerajaan (Jadual 11.1), manakala Sweden mempunyai lima langkah (pencegahan sisa, guna semula, kitar semula, pemulihan tenaga, pelupusan).
Nyatakan dua perbezaan antara amalan kitar semula Jerman dan Sweden.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Jerman: pengilang mengutip bungkusan dan menggunakan tanda Green Dot serta caj deposit bekas minuman. Sweden: sisa dibakar untuk pemulihan tenaga dan dibuat pengasingan beg sisa mengikut warna secara automatik.