Sejarah nota, bab 10
Pemasyhuran kemerdekaan
Buku teks Sejarah Tingkatan 4 KSSM, halaman 232–253
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan pengertian kemerdekaan menurut Kamus Dewan dan tokoh seperti al-Afghani, Gandhi, Mandela, Soekarno dan Tunku Abdul Rahman (10.1)
- Murid boleh menerangkan persediaan fizikal dan sambutan bagi menyambut pemasyhuran kemerdekaan (10.2)
- Murid boleh menyusun kronologi detik pemasyhuran kemerdekaan di Padang Kelab Selangor dan Stadium Merdeka (10.3)
- Murid boleh menghuraikan kesan kemerdekaan dari segi politik, ekonomi dan sosial (10.4)
- Murid boleh menjelaskan prinsip kedaulatan Persekutuan Tanah Melayu dan menghujahkan perlunya kedaulatan dipertahankan (10.5)
Bab ini menceritakan maksud merdeka, persediaan menyambut kemerdekaan, detik 31 Ogos 1957, kesan kemerdekaan kepada negara dan prinsip kedaulatan yang perlu dipertahankan.
10.1Pengertian kemerdekaan
Merdeka bermaksud bebas daripada cengkaman kuasa asing dan bebas menentukan pemerintahan serta hala tuju negara. Kamus Dewan: bebas daripada penjajahan, kurungan atau naungan.
Negara merdeka pada 31 Ogos 1957 (5 Safar 1377 Hijrah). Negara yang merdeka juga berdaulat, iaitu mempunyai kuasa tertinggi.
| Tokoh | Pandangan tentang kemerdekaan |
|---|---|
| Sayyid Jamal al-Din al-Afghani | Menentang penjajah dengan semangat kebangsaan (jinsiyyah) dan cinta tanah air (wataniyyah); rakyat bersatu padu mempertahankan maruah. |
| Rashid Rida | Kedaulatan dan kekuatan negara untuk membebaskan diri daripada penjajah Barat; menghidupkan sistem khalifah. |
| Mahatma Gandhi | Kemerdekaan merangkumi politik, ekonomi dan moral; setiap negara berhak menguruskan negaranya. |
| Nelson Mandela | Kebebasan ialah pertempuran melawan sistem yang menindas, bukan melawan satu kumpulan atau warna kulit. |
| Soekarno | Bebas selama-lamanya, termasuk bebas berfikir dan bertindak; membentuk masyarakat demokratik tanpa kelas dan kasta. |
| Tunku Abdul Rahman | Kemerdekaan ibarat tempat perhentian dalam perjalanan yang jauh; rakyat perlu berkhidmat membina negara baharu. |
| Tun Temenggong Jugah | Kemerdekaan menjamin keselamatan negeri dan membantu mengatasi ancaman komunis. |
| Tun Fuad Stephens | Kemerdekaan menjamin keselamatan sosial Borneo Utara dan generasi akan datang. |
| Tun Dr. Mahathir Mohamad | Bebas daripada kuasa dan minda penjajah; menghayati jiwa merdeka dan sanggup berkorban. |
Al-Afghani dan Rashid Rida ialah tokoh Pan-Islamisme di Mesir. Gandhi (India) dan Mandela (Afrika Selatan) ialah tokoh luar negara. Jangan tertukar dengan pemimpin tempatan.
Apakah maksud jinsiyyah dan wataniyyah menurut al-Afghani?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Jinsiyyah = semangat kebangsaan; wataniyyah = cinta akan tanah air yang merdeka.
10.2Persediaan menyambut pemasyhuran kemerdekaan
Pada 8 Julai 1957, Tunku berucap melalui Radio Malaya menyeru rakyat meraikan Hari Kemerdekaan. Pada 3 Ogos 1957, Dato’ Abdul Razak memaklumkan atur cara sambutan. Tumpuan upacara ialah Padang Kelab Selangor dan Stadium Merdeka.
| Jawatankuasa | Tugas dan hasil |
|---|---|
| Persediaan Fizikal | Stadium Merdeka (reka bentuk S.E. Jewkes, siap 21 Ogos 1957, 22 ribu tempat duduk, kos 2.5 juta ringgit) dan istana Yang di-Pertuan Agong. |
| Pemilihan Lagu Kebangsaan | Dipengerusikan Tunku. Lagu Negaraku berasal daripada lagu Terang Bulan, lagu negeri Perak. |
| Simbol negara | Bendera Persekutuan (reka bentuk Mohamed Hamzah, dikibarkan 26 Mei 1950); Jata Negara diperkenankan Raja-Raja Melayu 30 Mei 1957; bunga raya dipilih sebagai bunga kebangsaan. |
| Sambutan | Hiasan lampu dan pintu gerbang; 75 ribu bendera ditempah dari Jepun; pakaian khas menteri; kursus protokol untuk 300 pegawai; gaji seminggu lebih awal. |
| Pusat dan ibu kota | Jawatankuasa Pusat Perayaan Merdeka (pengerusi Tunku); Kerja Pusat Merdeka (Abdul Razak); Perayaan Ibu Kota (H.S. Lee); Derma Perayaan Kemerdekaan. |
Ingat dua jawatankuasa utama: fizikal (bina prasarana) dan sambutan (meriahkan, atur dan kutip derma).
Siapakah mengetuai Jawatankuasa Perayaan Ibu Kota Persekutuan dan siapa mereka bentuk Stadium Merdeka?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
H.S. Lee mengetuai jawatankuasa itu; S.E. Jewkes mereka bentuk Stadium Merdeka.
10.3Detik pemasyhuran kemerdekaan negara
Malam 30 Ogos hingga 31 Ogos 1957, Padang Kelab Selangor
| Masa | Peristiwa |
|---|---|
| 10:00 malam | Wakil Parti Perikatan berbaju Melayu hitam diketuai Sardon Jubir mengambil tempat. |
| 10:30 malam | 300 pemuda membentuk perbarisan kehormat diketuai Ismail Bontak. |
| 11:58 malam | Semua lampu dipadamkan. |
| 12:00 tengah malam | Lampu dipasang semula, jam berbunyi, laungan “Merdeka”. Union Jack diturunkan (Tahir Abdul Majid) dengan lagu God Save The Queen. Bendera Persekutuan dinaikkan dengan lagu Negaraku buat kali pertama. “Merdeka” dilaungkan tujuh kali. |
| 12:25 tengah malam | Tunku menerima Pingat Emas dan rantai emas; gelaran “Bapa Kemerdekaan Tanah Air”, dilaungkan tiga kali. |
| 12:55 tengah malam | Majlis diakhiri doa selamat oleh Tuan Haji Massood Hayati. |
Pagi 31 Ogos 1957, Stadium Merdeka
| Masa | Peristiwa |
|---|---|
| 8:15 pagi | Duke of Gloucester menyerahkan Surat Perlembagaan Serahan Kuasa. Tunku membaca Pemasyhuran Kemerdekaan dan melaungkan “Merdeka” tujuh kali. Azan oleh Ustaz Hassan Azhari. Bendera dinaikkan dengan lagu Negaraku; 101 das tembakan. |
| 11:00 pagi | Istiadat Mengangkat Sumpah Yang di-Pertuan Agong di Balairong Seri, Istana Negara; pelantikan Perdana Menteri, Jemaah Menteri dan Hakim Besar. |
| 1:30 tengah hari | Jamuan di Residensi, selamat jalan kepada Sir Donald MacGillivray. |
| 5:25 petang | MacGillivray berlepas ke England. |
Dua upacara berbeza: tengah malam (Padang Kelab Selangor: turun Union Jack) dan pagi (Stadium Merdeka: bacaan pemasyhuran). Kedua-duanya ada laungan “Merdeka” tujuh kali.
Apakah yang berlaku apabila lampu dipasang semula tepat 12:00 tengah malam?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Laungan “Merdeka”, Union Jack diturunkan, bendera Persekutuan Tanah Melayu dinaikkan dengan lagu Negaraku.
10.4Kesan kemerdekaan terhadap negara kita
| Aspek | Kesan |
|---|---|
| Politik (dalam negara) | Raja Berperlembagaan; Demokrasi Berparlimen (pilihan raya); Parlimen dan Dewan Undangan Negeri menggubal undang-undang; Tunku Perdana Menteri pertama, Abdul Razak Timbalan; Menteri Luar buat kali pertama; penggantian pegawai Eropah secara berperingkat. |
| Politik (antarabangsa) | Dasar luar; ahli Komanwel; perjanjian pertahanan AMDA 1957; Blok Sterling; ahli PBB ke-82 pada 17 September 1957; misi pengaman PBB di Congo. |
| Ekonomi | Rancangan Malaya Pertama 1956–1960; FELDA 1956; Bank Negara 26 Januari 1959; Kementerian Pembangunan Luar Bandar 17 November 1959; Rancangan Buku Merah 25 Januari 1961. |
| Sosial | Penyata Rahman Talib (bahasa Melayu bahasa pengantar); Dewan Bahasa dan Pustaka 22 Jun 1956; Jabatan Penerangan; 65 buah hospital pada 1957; bekalan elektrik dan air bersih. |
Contoh: AMDANegara belum kuat dari segi pertahanan, maka Tunku memeterai Anglo Malayan Defence Agreement dengan Britain pada 1957 dan mengekalkan hubungan baik dengan negara Komanwel.
Rancangan Buku Merah: tujuannya memantau projek pembangunan luar bandar (jalan kampung, jambatan, surau, bekalan air dan elektrik), disimpan di Bilik Gerakan.
Nyatakan dua kesan kemerdekaan dari segi ekonomi.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Contoh: Rancangan Malaya Pertama, FELDA, Bank Negara, Kementerian Pembangunan Luar Bandar, Rancangan Buku Merah.
10.5Prinsip kedaulatan Persekutuan Tanah Melayu
Kedaulatan ialah kuasa tertinggi yang menentukan sesebuah negara bebas daripada kongkongan kuasa luar.
| Aspek kedaulatan | Penjelasan |
|---|---|
| Wilayah pengaruh | Kawasan bersempadan; 11 negeri: Perlis, Kedah, Perak, Pulau Pinang, Selangor, Negeri Sembilan, Melaka, Pahang, Johor, Kelantan, Terengganu. |
| Kerajaan | Tiga badan: perundangan, eksekutif, kehakiman; dipilih rakyat melalui pilihan raya. |
| Kedaulatan undang-undang | Kerajaan dan rakyat tertakluk kepada undang-undang; Perlembagaan 1957 ialah asas kedaulatan. |
| Lambang kebangsaan | Jata Negara, lagu, bendera dan bunga kebangsaan: identiti, jati diri dan simbol perpaduan. |
| Pengiktirafan sebagai rakyat | Hak asasi (contoh: kebebasan bersuara) bersama tanggungjawab mematuhi perlembagaan. |
Peta: buku teks Sejarah Tingkatan 4, ms. 246.
Selepas merdeka, 11 negeri sahaja membentuk Persekutuan. Sabah, Sarawak dan Singapura belum menyertai pada 1957.
Mengapakah lambang kebangsaan penting?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Menjadi identiti dan jati diri rakyat serta simbol perpaduan; ia mempunyai nilai kedaulatan sendiri dan perlu dihormati.
Rumusan
| Subtopik | Perkara mesti ingat |
|---|---|
| 10.1 | Merdeka = bebas daripada kuasa asing; 31 Ogos 1957 = 5 Safar 1377 H |
| 10.2 | Jawatankuasa fizikal dan sambutan; Stadium Merdeka siap 21 Ogos 1957; Negaraku daripada Terang Bulan |
| 10.3 | Tengah malam: Union Jack turun; pagi: Tunku baca pemasyhuran, Merdeka tujuh kali |
| 10.4 | Politik, ekonomi, sosial; PBB ahli ke-82; Buku Merah 1961 |
| 10.5 | Wilayah, kerajaan, undang-undang, lambang, rakyat |