Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 8
PEERS: Penyalahgunaan bahan
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 5 KSSM, halaman 128–133
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan punca penagihan berulang (2.1.1)
- Murid boleh membincangkan implikasi penagihan berulang terhadap pengguna alkohol, perokok dan penagih dadah (2.1.2)
- Murid boleh membincangkan cara menangani penagihan berulang melalui aktiviti sosial, bersukan dan keagamaan (2.1.3)
- Murid boleh menjana idea bagaimana keluarga, rakan dan masyarakat membantu bekas penagih berasimilasi dalam komuniti (2.1.4)
Bab ini menerangkan penagihan berulang: mengapa bekas penagih kembali menagih, apakah kesannya, dan bagaimana keluarga, rakan dan masyarakat boleh membantu.
2.0Pengertian penagihan berulang
Penagihan berulang ialah keadaan seorang penagih yang telah dipulihkan tetapi kembali menagih.
- Contoh: kembali menagih dadah, merokok dan ketagihan alkohol.
- Di Malaysia, penagihan berulang ialah cabaran besar kepada negara. Walaupun lebih ramai menerima rawatan dan pemulihan, bilangan yang kembali menagih tidak berkurang.
- Sebab utama: kurang keyakinan diri, mudah terpengaruh dengan rakan dan kurang sokongan keluarga.
- Klasifikasi Penyakit Antarabangsa WHO 1994 menganggap ketagihan terhadap bahan, termasuk alkohol dan dadah, sebagai gangguan mental.
Apakah maksud penagihan berulang?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Keadaan penagih yang telah dipulihkan tetapi kembali menagih.
2.1Punca penagihan berulang
Punca utama ialah diri sendiri yang tidak mampu menepis godaan, rintangan dan cabaran. Kebanyakan mereka mudah beremosi dan mudah tertekan oleh keadaan persekitaran.
| Punca | Penjelasan |
|---|---|
| Pengaruh rakan | Bekas penagih kembali kepada tabiat lama kerana rakan yang masih menagih. Mereka sukar menolak ajakan kerana banyak menghabiskan masa bersama. |
| Tekanan emosi | Berasa rendah diri dan dipandang serong, lalu emosi tertekan dan tidak stabil. Bahan terlarang diambil untuk melupakan tekanan itu. |
| Stigma masyarakat | Sebahagian masyarakat memandang negatif dan tidak memberi peluang membuktikan mereka sudah insaf. Bekas penagih bergaul semula dengan rakan penagih yang menerima mereka. |
| Disisih keluarga | Ahli keluarga tidak menerima mereka walaupun sudah insaf. Sikap tidak ambil peduli menyebabkan kesunyian dan mendorong penagihan semula. |
| Masalah kewangan | Kehilangan pekerjaan dan punca pendapatan. Tertekan dengan kesempitan hidup, mereka kembali menagih untuk melupakan masalah. |
Cara ingat (5 punca): Rakan, Emosi, Stigma, Keluarga, Kewangan.
Stigma masyarakat dan disisih keluarga ialah dua punca yang berbeza. Stigma datang daripada masyarakat umum; disisih ialah sikap ahli keluarga sendiri.
Mengapakah bekas penagih yang tidak diterima masyarakat berisiko menagih semula?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mereka tertekan dan bergaul semula dengan rakan penagih yang menerima mereka (stigma masyarakat).
2.2Implikasi penagihan berulang
Penagihan berulang memberi keburukan kepada diri, keluarga dan masyarakat. Sistem saraf pusat (otak dan saraf tunjang) boleh rosak jika kegiatan tidak sihat diteruskan.
Kerosakan paru-paru
Kegagalan fungsi jantungBuku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 129.
| Bahan | Kesan |
|---|---|
| Alkohol | Hilang koordinasi gerak tubuh, pertimbangan dan kewarasan terganggu, boleh cedera. Pemandu mabuk boleh menyebabkan kematian pengguna jalan raya lain. Wanita mengandung berisiko melahirkan bayi cacat (Fetal Alcohol Syndrome). |
| Rokok | Risiko bronkitis kronik, emfisema dan kanser paru-paru. Asap perokok aktif menjadikan orang berdekatan perokok pasif berisiko. Ibu mengandung: karbon monoksida mengurangkan oksigen dalam hemoglobin, janin tidak membesar dengan normal. |
| Dadah | Kerosakan kekal sistem saraf pusat jika jangka panjang. Denyutan jantung dan tekanan darah meningkat, boleh membawa kepada pendarahan dalam otak, kerosakan otak dan kematian. Penagih hilang pertimbangan dan sering bertengkar. Pasangan berisiko penyakit kelamin, HIV, Hepatitis B dan C. |
Fetal Alcohol Syndrome ialah keadaan tumbesaran dan kecacatan bayi akibat terdedah kepada alkohol semasa ibu mengandung.
Karbon monoksida daripada rokok mengurangkan oksigen dalam hemoglobin. Jangan tulis ia menambah oksigen.
Namakan dua penyakit yang berisiko dialami perokok.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: bronkitis kronik, emfisema, kanser paru-paru.
2.3Cara menangani penagihan berulang
Sokongan emosi, kasih sayang dan perhatian keluarga, rakan serta masyarakat dalam program pemulihan amat penting.
| Aktiviti bersama | Kebaikan |
|---|---|
| Aktiviti sosial | Beri peluang melibatkan diri dalam aktiviti masyarakat setempat. Merangka aktiviti sosial yang bermanfaat untuk golongan remaja. |
| Aktiviti bersukan | Mengurangkan stres supaya tidak kembali kepada rokok, dadah dan alkohol. Menjamin kecergasan, kecerdasan minda dan kesihatan. |
| Aktiviti keagamaan | Mendorong hidup lebih baik dari segi fizikal dan mental. Contoh: ceramah agama dan kem solat. |
Peranan pihak yang membantu
| Pihak | Peranan |
|---|---|
| Keluarga | Tabah dan kuat; kerap berinteraksi secara terbuka semasa sesi pemulihan; menasihati supaya dapat mengawal diri. |
| Masyarakat | Bekerjasama dengan pihak berkuasa membanteras penyalahgunaan bahan; wujudkan gotong-royong dan kem untuk persekitaran selamat. |
| Rakan | Menerima bekas penagih yang berusaha pulih, memberi peluang dan bantuan, menunjukkan kasih sayang dan melakukan aktiviti sihat bersama. |
Contoh: membantu seorang rakan
Amir pulih daripada ketagihan dadah. Rakan sekelasnya mengajaknya bermain futsal setiap petang dan menyertai ceramah di surau. Ini ialah aktiviti bersukan dan aktiviti keagamaan yang mengurangkan stres dan menjauhkan Amir daripada pengaruh rakan lama.
Nyatakan satu peranan masyarakat dalam membantu bekas penagih.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Bekerjasama dengan pihak berkuasa membanteras penyalahgunaan bahan / mengadakan gotong-royong atau kem untuk persekitaran yang selamat.