Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 7
PEERS: Kesihatan diri dan reproduktif
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 5 KSSM, halaman 118–127
Matlamat bab ini
- Murid boleh menyatakan hak kesihatan reproduktif dan seksual (1.1.1)
- Murid boleh menjelaskan kepentingan mengetahui hak kesihatan reproduktif dan seksual dari perspektif individu, keluarga dan masyarakat (1.1.2)
- Murid boleh mengaplikasikan kemahiran kecekapan psikososial, iaitu Pendekatan 4M, dalam menangani isu penafian hak (1.1.3)
- Murid boleh menjana idea cara menyebar luas maklumat hak kesihatan reproduktif dan seksual untuk meningkatkan literasi kesihatan (1.1.4)
- Murid boleh menyatakan maksud amang seksual dan mengenal pasti tingkah laku amang seksual (1.2.1, 1.2.2)
- Murid boleh mengaplikasikan kemahiran berkata TIDAK kepada amang seksual (1.2.3)
- Murid boleh menganalisis kesan kepada mangsa dan pemangsa sekiranya kes amang seksual tidak ditangani (1.2.4)
Unit ini menerangkan hak kesihatan reproduktif dan seksual, cara menangani penafian hak itu, serta cara mengenal pasti dan menolak amang seksual.
1.1Hak kesihatan reproduktif dan seksual
Kesihatan reproduktif ialah keadaan individu yang sihat dari segi fizikal, mental dan sosial serta bebas daripada penyakit yang berkaitan dengan sistem reproduktif, termasuk keupayaan menjalin kehidupan seksual yang selamat dan bebas membuat pilihan yang bertanggungjawab.
Matlamat unit ini ialah supaya murid mengetahui haknya untuk mencapai taraf kesihatan yang optimum serta hidup bebas dan selamat.
Hak untuk pendidikan reproduktif dan seksual
| Hak | Maksud ringkas |
|---|---|
| 1 | Remaja dibimbing mengamalkan gaya hidup yang selamat dan sihat dari segi jasmani, emosi, mental, rohani dan sosial. |
| 2 | Sesuatu yang perlu dipelajari demi kesejahteraan keluarga. |
| 3 | Proses pembelajaran sepanjang hayat yang merangkumi aspek biologikal, sosiobudaya dan psikologikal. |
| 4 | Mengamalkan tingkah laku yang baik demi mengukuhkan institusi kekeluargaan. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 120. Takrif pendidikan reproduktif dan seksual: KPWKM, 2012.
Contoh hak
| Hak | Intipati |
|---|---|
| Hidup, kebebasan dan keselamatan | Hidup aman damai dan bergerak bebas; konsep persamaan hak diamalkan dalam masyarakat pelbagai etnik. |
| Kesamaan gender dan tidak mendiskriminasi | Lelaki dan wanita diberi peluang yang sama berdasarkan kelayakan akademik, kemahiran dan kebolehan. |
| Bebas daripada penyeksaan, kekejaman atau menghukum | Hukuman mesti setimpal dengan kesalahan mengikut undang-undang; tiada kaum boleh dihukum kerana bangsa, budaya atau warna kulit. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 119 dan 121.
Apakah maksud kesihatan reproduktif?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Keadaan individu yang sihat fizikal, mental dan sosial serta bebas daripada penyakit berkaitan sistem reproduktif.
1.2Kepentingan mengetahui hak
WHO mentakrifkan remaja sebagai individu berumur 10 hingga 19 tahun, iaitu masa peralihan dari alam kanak-kanak ke alam dewasa yang penuh cabaran fizikal, mental dan sosial.
| Perspektif | Hak yang perlu diketahui |
|---|---|
| Individu | Melindungi diri daripada penderaan seksual; tahu batasan pergaulan lelaki dan perempuan; berpengetahuan tentang reproduktif dan seksual; mendapat maklumat dan perkhidmatan kesihatan. |
| Keluarga | Mendapat bimbingan ibu bapa; mengetahui sentuhan selamat dan tidak selamat; lebih terbuka berkongsi masalah; nilai murni agama diterapkan sejak awal. |
| Masyarakat | Dilindungi daripada gejala sosial; mendapat bimbingan tentang kesan gejala sosial; peka dengan keadaan sekeliling; perkhidmatan kaunseling untuk remaja dan keluarga. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 122.
Cara ingat: Individu = lindung diri; keluarga = bimbingan; masyarakat = lindungan daripada gejala sosial.
1.3Menangani penafian hak: Pendekatan 4M
Pendekatan 4M (Nazri, 2018) ialah kecekapan psikososial yang digunakan untuk menangani isu penafian hak kesihatan reproduktif dan seksual.
| 4M | Maksud |
|---|---|
| Mendengar | Ibu bapa bersedia mendengar dan membimbing remaja tentang kesihatan reproduktif, hak diri, penganiayaan dan penyakit berkaitan. |
| Melindungi | Remaja dilindungi daripada menjadi mangsa penderaan seksual dan keganasan. |
| Mendidik | Remaja diajar mengenali sentuhan selamat dan tidak selamat serta berkata TIDAK. |
| Memerhati | Remaja mengesan tingkah laku buruk pemangsa, tahu batas pergaulan dan melaporkan individu mencurigakan kepada pihak berkuasa. |
Pusat perlindungan (contoh: Raudatul Sakinah, Rumah Perlindungan Remaja, Pusat Kebajikan Masyarakat) bukan menggalakkan penganiayaan remaja, tetapi merawat remaja dan membendung masalah sosial.
Dalam 4M, apakah yang dilakukan oleh remaja pada langkah “memerhati”?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mengesan tingkah laku buruk pemangsa, mengetahui batas pergaulan dan melaporkan individu mencurigakan kepada pihak berkuasa.
1.4Menyebarkan maklumat hak
Maklumat mesti tepat dan daripada sumber yang dipercayai.
| Kaedah | Contoh |
|---|---|
| Pendidikan formal | Bahan bacaan; guru dalam mata pelajaran PJPK, Pendidikan Agama Islam dan Pendidikan Moral; bersoal jawab secara terbuka dan berhemah. |
| Pendidikan tidak formal | Ibu bapa sebagai suri teladan; masyarakat sebagai agen sosialisasi. |
| Program kesedaran | PBT, kerajaan dan NGO: kempen kesihatan, program kemasyarakatan, poster. |
| Perbincangan dengan rakan | Berkongsi maklumat dengan rakan yang boleh dipercayai. |
| Media massa | Aplikasi media sosial; nilai maklumat dahulu dan semak sumber seperti laman web KKM dan KPWKM. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 124.
Sebelum menyebarkan maklumat di media sosial, semak sumbernya. Itulah yang meningkatkan literasi kesihatan.
1.5Amang seksual
Amang seksual ialah serangan seksual yang berlaku secara fizikal atau bukan fizikal, termasuk apa-apa perbuatan yang melibatkan kontak fizikal dengan kanak-kanak walaupun tanpa persetubuhan. Ia diperuntukkan dalam Akta 792 (Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017).
| Bentuk tingkah laku | Contoh |
|---|---|
| Gangguan lisan | Kata-kata gurauan, usikan, bunyian dan soalan yang bercorak cadangan seksual. |
| Gangguan bukan lisan / bahasa tubuh | Pandangan atau kerlingan berniat, menjilat bibir, bahasa isyarat yang membayangkan perlakuan seks. |
| Gangguan visual | Menunjukkan bahan lucah, melukis gambar lucah, menulis surat berunsur seksual. |
| Gangguan psikologi | Mengulangi jemputan, rayuan atau ajakan sosial yang telah ditolak secara berterusan. |
| Gangguan fizikal | Sentuhan yang tidak diingini, memegang tangan atau memeluk secara paksa, menyentuh bahagian tubuh mangsa. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 125.
Jangan fikir amang seksual hanya sentuhan. Kata-kata, pandangan, gambar dan ajakan yang berulang juga termasuk.
Katakan TIDAK
- Sentiasa berada di tempat terbuka yang dapat dilihat orang lain.
- Jauhkan diri jika mengesyaki sesuatu yang tidak baik akan berlaku.
- Menolak pelawaan untuk berdua-duaan.
- Menjerit sekuat hati apabila berada dalam bahaya.
- Sentiasa berwaspada terhadap orang lain walaupun ada pertalian kekeluargaan.
Seseorang menghantar mesej berulang kali mengajak anda keluar walaupun anda sudah menolak. Apakah bentuk gangguan ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Gangguan psikologi.
1.6Kesan amang seksual
| Pihak | Kesan |
|---|---|
| Mangsa: psikologi | Hilang motivasi dan minat; mengasingkan diri; kemurungan dan trauma; ada yang cenderung merisikokan diri. |
| Mangsa: emosi | Malu bergaul, rendah diri; sentiasa takut dan curiga; trauma dan sukar melupakan peristiwa itu. |
| Pemangsa | Hukuman penjara, denda atau sebatan; nama baik keluarga tercemar; keluarga dipulaukan; kehilangan kerja dan masa depan gelap. |
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 126.
Nyatakan dua kesan kepada pemangsa.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: dihukum penjara, denda atau sebat; nama baik keluarga tercemar; keluarga dipulaukan; kehilangan kerja dan masa depan gelap.