Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 12
PEERS: Penyakit
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 5 KSSM, halaman 154–159
Matlamat bab ini
- Murid boleh menyatakan contoh, simptom dan tanda penyakit jangkitan seksual (6.1.1)
- Murid boleh membincangkan kepentingan pengesanan awal dan rawatan kepada pesakit jangkitan seksual (6.1.2)
- Murid boleh membincangkan kesan penyakit jangkitan seksual kepada diri, keluarga dan masyarakat (6.1.3)
- Murid boleh menjana idea amalan gaya hidup sihat untuk mencegah penyakit jangkitan seksual (6.1.4)
Bab ini menerangkan penyakit jangkitan seksual (STI): contoh, simptom, kepentingan pengesanan awal, kesannya dan gaya hidup sihat untuk mencegahnya.
6.1Contoh, simptom dan tanda
Penyakit jangkitan seksual (sexually transmitted infections, STI) ialah penyakit yang merebak melalui perlakuan seks, iaitu sentuhan seksual atau hubungan seks yang tidak selamat (melalui faraj, zakar, dubur atau seks oral).
STI dibawa oleh bakteria dan virus seperti Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, Treponema pallidum dan virus HIV. Remaja ingin tahu tentang tubuh badan mereka, tetapi tanpa mengetahui akibatnya mereka berisiko mendapat penyakit kelamin dan kehamilan yang tidak dirancang.
| Penyakit | Keterangan | Simptom dan gejala |
|---|---|---|
| Gonorea | Disebabkan bakteria Neisseria gonorrhoeae. Gejala timbul 2 hingga 7 hari selepas terdedah. | Sakit ketika membuang air kecil; cecair kekuningan keluar dari salur kencing. |
| Klamidia | Mudah merebak; menyerang empat kali ganda lebih kerap daripada gonorea. | Perdarahan antara kitaran haid, sakit abdomen; cecair keluar dari zakar atau faraj; pedih dan gatal semasa membuang air kecil. |
| Sifilis | Ulser tidak sakit tetapi kemerahan pada vagina, dubur, zakar dan mulut. | Jika lambat dirawat: ruam pada badan, tapak tangan dan kaki; sukar berjalan, buta, kebas, boleh membawa maut. |
| Hepatitis B | Boleh dikesan seawal 45 hari. Merebak melalui cecair badan, darah tercemar, hubungan seksual dan jarum suntikan tercemar. | Hilang selera makan, loya, muntah, sakit sendi, ruam; mata dan kulit kekuningan. |
| HIV | Disebabkan virus HIV. Merebak melalui darah, cecair faraj, air mani dan susu ibu orang yang HIV positif. | Terlalu lemah dan lesu, kerap demam, berpeluh waktu malam, cirit-birit kronik. |
Sifilis dalam buku teks disebut disebarkan oleh spirochete; bakterianya ialah Treponema pallidum. Hepatitis B dan HIV juga merebak melalui darah dan jarum tercemar, bukan hubungan seks sahaja.
Nyatakan dua simptom klamidia.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: perdarahan antara kitaran haid / sakit abdomen / cecair keluar dari zakar atau faraj / pedih dan gatal semasa membuang air kecil.
6.2Pengesanan awal dan rawatan
Kebaikan pengesanan awal
- Menyelamatkan nyawa pesakit, terutama HIV atau AIDS.
- Mengelakkan pasangan sah daripada dijangkiti.
- Mengelakkan bayi dalam kandungan daripada dijangkiti; ubat yang sesuai boleh melindungi bayi.
Kaedah rawatan
- Mengambil antibiotik dan antiviral yang disarankan doktor pakar.
- Membuat pemeriksaan doktor secara berkala.
- Menjauhi hubungan seks dengan pasangan yang dijangkiti.
Info ekstra: sesetengah STI boleh pulih sepenuhnya dengan ubat, tetapi herpes dan HIV hanya dapat dikurangkan simptomnya tanpa pulih sepenuhnya.
Mengapakah HIV tidak boleh dikatakan sembuh sepenuhnya dengan ubat?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Ubat hanya mengurangkan simptom; pesakit tidak pulih sepenuhnya.
6.3Kesan penyakit jangkitan seksual
| Kepada | Kesan |
|---|---|
| Individu | Kerosakan otak, mata, sistem saraf, tulang dan sendi; organ reproduktif rosak sehingga kemandulan; ibu mengandung boleh menjangkiti bayi semasa bersalin. |
| Keluarga | Dipinggirkan; menanggung kos rawatan yang mahal; ahli keluarga perlu berhati-hati kerana penyakit mudah berjangkit melalui sentuhan serta berkongsi pakaian dan alatan. |
| Masyarakat | Memandang serong; takut mendekati pesakit (stigma) seperti HIV dan AIDS. |
Apakah kesan STI yang teruk kepada organ reproduktif?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Organ reproduktif rosak sehingga menyebabkan kemandulan.
6.4Gaya hidup sihat untuk mencegah STI
| Amalan | Contoh |
|---|---|
| Aktiviti kesukanan dan rekreasi | Beriadah bersama rakan dan keluarga; aktiviti luar; merancang masa berkualiti. |
| Aktiviti kemasyarakatan | Menyertai aktiviti sosial anjuran penduduk setempat. |
| Aktiviti keagamaan | Solat berjemaah sebagai rutin; menghadiri program kerohanian. |
| Media massa | Menjadi agen penyampai maklumat gaya hidup sihat; menggunakan Instagram dan Twitter kerana dekat dengan remaja. |
KBAT: Malu mendapatkan rawatan menyebabkan ramai pesakit merahsiakan penyakit. Stigma boleh dikurangkan melalui pendidikan, kempen kesedaran dan sikap terbuka ibu bapa.
Namakan dua aktiviti gaya hidup sihat untuk mencegah STI.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: aktiviti kesukanan dan rekreasi, aktiviti kemasyarakatan, aktiviti keagamaan, penggunaan media massa secara positif.