Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 1
Pergerakan berirama (Tarian Bhangra, Tarian Farapeirra)
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 5 KSSM, halaman 2–10
Matlamat bab ini
- Murid boleh menjelaskan asal usul, ciri dan iringan muzik tarian Bhangra (1.1.1)
- Murid boleh melakukan dan menyusun kemahiran asas Bhangra mengikut rentak muzik, iaitu Single Dhammal, Punjab, Single Chaffa dan Dhammal Snaps (2.1.1)
- Murid boleh menghuraikan kaitan rentak muzik dengan Kadar Nadi Latihan (KNL) semasa tarian Bhangra (1.1.1)
- Murid boleh menerangkan asal usul, kostum dan ciri tarian Farapeirra (1.1.3)
- Murid boleh melakukan kemahiran asas Farapeirra, iaitu Vira, Berskip dan Scallop (1.1.3)
- Murid boleh mematuhi peraturan keselamatan dan bekerjasama dalam kumpulan semasa mereka cipta tarian (5.2.1, 5.2.3)
Unit ini memperkenalkan dua tarian tradisional: Bhangra (komuniti Sikh, berasal dari Punjab, India) dan Farapeirra (komuniti berketurunan Portugis di Melaka). Fokusnya ialah asal usul, kemahiran asas, kesan kepada kecergasan serta keselamatan.
1.1Pengenalan: tarian dan kecergasan
Tarian Bhangra dan Farapeirra ialah tarian tradisional yang mendedahkan murid kepada kepelbagaian budaya dan kaum di Malaysia, serta melatih pergerakan yang kreatif mengikut muzik.
- Melibatkan kesedaran ruang dan hubungan berpasukan.
- Membantu kemahiran pergerakan fizikal, emosi dan sosial.
- Meningkatkan komponen kecergasan: ketangkasan, koordinasi, ketahanan, kekuatan, masa reaksi, kelenturan dan imbangan.
- Muzik yang berbeza tempo (perlahan dan cepat) menjana kecergasan fizikal. Bhangra boleh menjadi platform senaman aerobik untuk meningkatkan stamina.
- Kedua-dua tarian ditarikan oleh pelbagai kaum (Melayu, India, Cina dan lain-lain), bukan komuniti asalnya sahaja. Pergerakan boleh diubah suai dengan pengaruh budaya Malaysia sambil mengekalkan konsep tradisional.
1.2Tarian Bhangra
| Perkara | Maklumat |
|---|---|
| Komuniti | Sikh di Malaysia |
| Asal | Punjab, India. Asalnya tarian pesta menuai |
| Dipersembahkan semasa | Perayaan Vasakhi (tahun baharu agama Sikh), perkahwinan dan majlis korporat |
| Muzik | Irama muzik rakyat yang rancak, diiringi nyanyian. Instrumen utama: dhol (gendang besar dan kecil) |
| Alatan (props) | Khunda (tongkat) dan chika |
Rentak muzik dan Kadar Nadi Latihan (KNL)
| Rentak muzik | KNL | Kegunaan |
|---|---|---|
| Rancak | 70% hingga 80% daripada Kadar Nadi Maksimum (KNM) | Bahagian utama tarian, melatih kecergasan |
| Perlahan | Turun ke 30% daripada KNM | Memanaskan badan dan pemulihan selepas tarian |
Contoh: kira KNL
Seorang murid mempunyai KNM 200 denyutan seminit. Semasa muzik rancak, KNL = 70% hingga 80% × 200 = 140 hingga 160 denyutan seminit. Semasa muzik perlahan, KNL = 30% × 200 = 60 denyutan seminit.
Tarian yang sering ditarikan berkumpulan juga memperkaya hubungan sosial yang sihat dalam kalangan penari.
Kemahiran asas Bhangra
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 4.
| Kemahiran | Ciri utama |
|---|---|
| 1. Single Dhammal | Kedua-dua jari telunjuk menyentuh hujung ibu jari kanan dan kiri (seperti angka tiga). Siku fleksi di paras bahu, kaki kanan diangkat kira-kira 90° dan diselang-seli dengan kaki kiri. Bahu digerakkan ke atas dan ke bawah mengikut rentak. |
| 2. Punjab | Kedua-dua tangan diangkat pada aras bahu dengan siku fleksi ke sisi, kaki kanan diangkat pada aras 90°. Jari dirapatkan. Kaki diturunkan berselang-seli secara menyilang hingga menyentuh lantai. Dilakukan dengan pantas dan tersusun. |
| 3. Single Chaffa | Lutut kiri fleksi ke belakang, tangan digenggam dan lurus ke bawah. Kaki kiri dilunjurkan ke hadapan sambil genggaman dibuka seperti menabur benih. Ulang di sebelah kanan dengan siku fleksi di aras bahu (seperti melempar benih). Setiap bahagian diulang dua kali. |
| 4. Dhammal Snaps | Lutut kanan fleksi kira-kira 45°. Tangan kiri diangkat di aras bahu, tangan kanan menyilang di aras dada, kedua-dua tangan memetik jari (snap). Ulang untuk sisi kiri. |
Cara ingat: Single Chaffa = tangan menabur dan melempar benih (asal pesta menuai). Snaps = petik jari. Punjab = kaki menyilang pantas.
Jangan tertukar sudut: Single Dhammal dan Punjab mengangkat kaki kira-kira 90°; Dhammal Snaps fleksi lutut kira-kira 45°.
Keselamatan: pastikan permukaan kawasan tarian rata dan selamat sebelum memulakan tarian.
Berapakah KNL semasa muzik perlahan, dan untuk apakah muzik perlahan digunakan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
KNL turun ke 30% daripada KNM. Digunakan untuk memanaskan badan dan pemulihan selepas tarian.
1.3Tarian Farapeirra
| Perkara | Maklumat |
|---|---|
| Komuniti | Masyarakat berketurunan Portugis di Melaka |
| Sifat | Tarian rakyat yang pantas dan ceria; irama dinamik dengan rentak bervariasi |
| Muzik | Gitar, tamborin dan akordion |
| Penari | Lazimnya pasangan lelaki dan perempuan berkostum khas |
| Kostum lelaki | Waist-coat (Bolero), pinggang diikat kain merah panjang hingga paras paha |
| Kostum perempuan | Gaun labuh dan blouse berenda bermotif bunga atau berkilauan, serta skaf di kepala |
Bhangra = Sikh, Punjab (India), pesta menuai, dhol. Farapeirra = Portugis, Melaka, gitar, tamborin dan akordion. Jangan campurkan kedua-duanya.
Kemahiran asas Farapeirra
Buku teks PJPK Tingkatan 5, ms. 8.
| Kemahiran | Ciri utama |
|---|---|
| 1. Vira (Putaran) | Tangan kiri diangkat ke atas, tangan kanan menyilang di aras dada (menggenggam). Pusingan badan ke kanan dengan kaki kiri ke hadapan, satu pusingan lengkap 360° mengikut arah lawan jam, sambil menggerakkan kedua-dua pergelangan tangan. |
| 2. Berskip | Tangan di pinggang, kaki kanan diangkat hingga 90°. Lelaki menggerakkan kaki kanan ke sisi kanan, perempuan kaki kiri ke sisi kiri. Pinggul dan kaki digerakkan ke kiri dan kanan dalam kiraan empat, kemudian skip bersama. |
| 3. Scallop | Lelaki meletakkan tangan di aras dada; perempuan memegang dan mengembangkan skirt. Pusingan lengkap 360°: lelaki bermula dari kiri, perempuan dari kanan sambil mengibas skirt. Pada akhirnya lelaki berlutut dengan kaki kiri sambil menepuk tangan, perempuan mengibas skirt. |
Keselamatan: menari di kawasan yang lapang, rata dan bebas daripada objek yang boleh mengganggu pergerakan dan menyebabkan kecederaan.
Nyatakan arah pusingan dan sudut pusingan dalam kemahiran Vira.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Satu pusingan lengkap 360° mengikut arah lawan jam.
1.4Aktiviti PAK 21: reka cipta tarian
- Kumpulan enam orang mereka cipta dan mempersembahkan tarian Bhangra atau Farapeirra mengikut muzik pilihan.
- Kandungan: pergerakan lokomotor, bukan lokomotor dan konsep pergerakan.
- Kumpulan lain menilai dan memberikan markah serta komen.
| Perkara dinilai | Markah |
|---|---|
| Keseragaman / kerjasama | 20 |
| Penggunaan alatan | 20 |
| Muzik | 20 |
| Lokomotor | 20 |
| Bukan lokomotor | 20 |
Contoh: pergerakan
Lokomotor (berpindah tempat): skip, melompat, berpusing sambil bergerak. Bukan lokomotor (di tempat): mengayun lengan, memetik jari, fleksi lutut, menggerakkan bahu.
Berapakah jumlah markah penilaian Aktiviti PAK 21 jika setiap perkara bernilai 20 markah?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
5 perkara × 20 = 100 markah.
Rumusan
| Topik | Perkara mesti ingat |
|---|---|
| Bhangra | Sikh, Punjab, pesta menuai, Vasakhi, dhol, khunda, chika; rancak KNL 70-80% KNM, perlahan 30% |
| Kemahiran Bhangra | Single Dhammal, Punjab, Single Chaffa, Dhammal Snaps |
| Farapeirra | Portugis di Melaka; gitar, tamborin, akordion; pasangan lelaki dan perempuan |
| Kemahiran Farapeirra | Vira (360° lawan jam), Berskip, Scallop |
| Keselamatan | Kawasan rata, lapang, bebas objek |