Sains notesnota, unit 9
Bahan buangan
TextbookBuku teks Sains Tahun 6 SK, Buku Teks (KSSR Semakan 2017), pageshalaman 147-164
What this chapter coversMatlamat bab ini
- Saya boleh menyatakan tujuh jenis bahan buangan dan memberi contoh bagi setiap jenis (9.1.1)
- Saya boleh menerangkan maksud bahan buangan terbiodegradasi dan bahan buangan tidak terbiodegradasi (9.1.2)
- Saya boleh mengelas bahan buangan kepada bahan buangan terbiodegradasi dan bahan buangan tidak terbiodegradasi (9.1.3)
- Saya boleh menjelaskan mengapa bahan terbiodegradasi dan bahan tidak terbiodegradasi perlu digunakan secara berhemah (9.1.4)
- Saya boleh menerangkan pengurusan bahan buangan secara terancang, seperti membungkus, membuat baja kompos, mengasingkan, menggunakan semula, mengitar semula dan membaik pulih (9.1.5)
- Saya boleh menerangkan kesan pengurusan bahan buangan yang tidak terancang dan cara menjamin kehidupan yang lestari (9.1.6)
Setiap hari kita membuang banyak benda. Apakah yang berlaku kepada benda itu? Dalam unit ini kamu akan belajar apakah bahan buangan, mengapakah ada yang terurai dan ada yang kekal lama, dan bagaimana bahan buangan diurus supaya alam sekitar kekal sihat untuk generasi akan datang.
9.1Pengurusan bahan buangan
Bahan buangan ialah bahan yang tidak diperlukan dan tidak mahu disimpan lagi. Sampah sarap ialah sejenis bahan buangan.
Tujuh jenis bahan buangan
| Jenis bahan buangan | Contoh |
|---|---|
| Kaca | Botol kaca, gelas |
| Logam | Tin aluminium, besi buruk |
| Kertas | Surat khabar, kotak, buku, majalah |
| Tinja | Bahan buangan yang disingkirkan oleh manusia dan haiwan |
| Plastik | Pembungkus makanan plastik, botol plastik |
| Sisa makanan | Bahan buangan domestik seperti kulit bawang, tulang ayam, kulit telur, sisa sayur-sayuran dan minyak masak terpakai |
| Sisa toksik | Asap dan sisa bahan kimia daripada bengkel kenderaan serta bidang perindustrian |
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 148-149.
Ingat tujuh jenis: kaca, logam, kertas, tinja, plastik, sisa makanan, sisa toksik.
Bahan buangan terbiodegradasi dan tidak terbiodegradasi
Bahan buangan terbiodegradasi ialah bahan yang boleh diuraikan oleh mikroorganisma seperti bakteria dan fungi. Ketika proses penguraian ini berlaku, nutrien akan kembali ke dalam tanah. Bahan ini terdiri daripada bahan organik.
Bahan buangan tidak terbiodegradasi ialah bahan yang tidak boleh diuraikan oleh mikroorganisma. Bahan buangan ini akan terus berada di persekitaran kita untuk tempoh yang lama dan menyebabkan pencemaran alam sekitar.
| Terbiodegradasi | Tidak terbiodegradasi |
|---|---|
| Sisa makanan | Plastik |
| Kertas dan kotak | Logam |
| Daun kering | Kaca |
| Tinja | Sisa toksik |
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 150-151.
Kertas terbiodegradasi, tetapi plastik tidak. Beg plastik tidak reput walaupun selepas bertahun-tahun (tambahan, tiada dalam buku: buku hanya menyatakan bahawa bahan tidak terbiodegradasi kekal lama).
Adakah kulit pisang terbiodegradasi atau tidak terbiodegradasi? Beri satu sebab.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Terbiodegradasi. Mikroorganisma (bakteria dan fungi) boleh menguraikannya dan nutriennya kembali ke dalam tanah. (Buku menyenaraikan kulit pisang sebagai bahan terbiodegradasi pada ms. 162.)
Penggunaan bahan secara berhemah
Kita harus menggunakan bahan terbiodegradasi dan bahan tidak terbiodegradasi secara berhemah. Jika tidak, alam sekitar dan hidupan akan terjejas.
| Pembuangan secara tidak berhemah | Kesan |
|---|---|
| Sisa makanan dibuang ke dalam sungai (terbiodegradasi) | Sisa makanan terurai dan kandungan oksigen di dalam sungai berkurang, maka hidupan akuatik mati kerana kekurangan oksigen. |
| Botol dan beg plastik dibuang ke dalam longkang (tidak terbiodegradasi) | Longkang tersumbat dan menyebabkan banjir kilat. |
| Plastik dibuang ke dalam laut | Hidupan laut mati kerana termakan bahan plastik. |
| Sisa toksik dibuang | Pencemaran air dan pencemaran udara berlaku, dan nyawa manusia terancam. |
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 152-153 dan ms. 163 (Imbas Kembali).
Cara mengurangkan bahan tidak terbiodegradasi: tolak penyedut minuman dengan berkata "Oh, tidak perlu! Terima kasih", dan bawa beg guna semula untuk mengurangkan beg plastik (buku, ms. 153 dan 158). Dalam buku, seorang murid hendak membeli pinggan yang tidak mencemarkan alam sekitar (ms. 152). (Tambahan, tiada dalam buku: pinggan kertas terbiodegradasi, tetapi pinggan plastik tidak.)
Tahukah kamu? Botol minuman plastik boleh dikitar semula menjadi pakaian. Botol dikumpulkan dan dibersihkan, diasingkan mengikut warna, dihancurkan menjadi cebisan kecil dan diproses menjadi serat plastik. Serat itu dipintal menjadi benang plastik dan ditenun menjadi fabrik. Hanya lapan biji botol minuman plastik diperlukan untuk menghasilkan sehelai kemeja. (Buku, ms. 154.)
Pengurusan bahan buangan secara terancang
Pengurusan bahan buangan secara terancang mengurangkan kesan buruk kepada alam sekitar dan menjamin kehidupan yang lestari untuk generasi akan datang.
- Bungkus dan ikat bahan buangan dengan kemas sebelum dibuang, supaya tidak terdedah kepada haiwan pembawa penyakit seperti tikus dan lalat.
- Jadikan baja kompos bahan buangan seperti sisa makanan yang boleh terurai.
- Gunakan bekas khas untuk membuang bahan buangan seperti sisa minyak.
- Asingkan bahan buangan mengikut jenis bahan untuk memudahkan proses pelupusan.
- Dermakan bahan buangan yang masih elok dan berfungsi kepada yang memerlukan.
- Guna semula bahan buangan atau pelbagaikan kegunaannya, misalnya buaian daripada tayar lori terpakai dan layang-layang daripada surat khabar lama.
- Kitar semula bahan buangan menjadi produk yang baharu.
- Baik pulih alatan yang rosak untuk menjimatkan perbelanjaan.
- Gunakan beg guna semula untuk mengurangkan bahan buangan seperti beg plastik.
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 156-158.
Projek 5R dalam buku (ms. 161) menggunakan lima perkataan Inggeris:
| Aktiviti 5R | Penerangan dalam buku |
|---|---|
| Reduce (kurangkan) | Pengurangan bahan buangan |
| Reuse (guna semula) | Penggunaan semula bahan |
| Recycle (kitar semula) | Pengitaran semula bahan |
| Repair (baik pulih) | Pembaik pulih bahan |
| Refuse (tolak) | Fikir semula sebelum guna |
Tong kitar semula
| Warna tong | Untuk | Contoh dalam buku |
|---|---|---|
| Biru | Kertas | Surat khabar, majalah, buku, kotak kadbod |
| Coklat | Kaca | Botol minuman, balang makanan, botol kosmetik, cermin |
| Jingga | Tin aluminium, tin keluli dan plastik | Tin minuman ringan, bekas makanan plastik, botol cecair pencuci, tin makanan |
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 159.
Apakah yang berlaku kepada bahan buangan yang kita buang?
Pengurusan bahan buangan juga di bawah tanggungjawab pihak berkuasa tempatan. Bahan buangan dikutip, kemudian dibawa ke pusat pengumpulan dan pengasingan, tempat bahan itu diasingkan kepada tiga kumpulan.
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 160.
| Kumpulan | Dihantar ke |
|---|---|
| Bahan boleh dikitar semula | Pusat kitar semula, kemudian kilang proses kitar semula |
| Bahan boleh terurai | Pusat baja kompos |
| Bahan tidak boleh dikitar semula | Tempat pelupusan |
Menurut peta dalam buku, hasil kitar semula dan baja kompos dipasarkan semula dan kembali kepada pengguna.
Contoh: kantin selepas seminggu (contoh tambahan, tiada dalam buku)
Sisa makanan 6 kg, kertas 5 kg, plastik 4 kg, kaca 3 kg, logam 1 kg.Terbiodegradasi: 6 + 5 = 11 kg. Tidak terbiodegradasi: 4 + 3 + 1 = 8 kg. Jumlah: 11 + 8 = 19 kg. Kantin boleh menjadikan sisa makanan baja kompos dan mengitar semula plastik, kaca dan logam.
Menghasilkan baja kompos (Santai Sains)
Gunakan air, tanah dan bahan buangan terbiodegradasi seperti sisa sayur-sayuran, kulit telur, kulit pisang, surat khabar dan daun kering. Sediakan satu bekas khas.
- Tebuk lubang pada bekas.
- Potong bahan buangan terbiodegradasi menjadi cebisan yang kecil.
- Masukkan tanah sebagai lapisan pertama.
- Masukkan bahan buangan terbiodegradasi sebagai lapisan kedua.
- Masukkan tanah dan bahan buangan terbiodegradasi secara berselang-seli hingga kesemua bahan habis digunakan.
- Semburkan air setiap hari pada campuran itu. Pastikan bekas ditutup selepas disiram.
- Biar campuran di dalam bekas dan gaul setiap seminggu sekali hingga kesemua bahan terurai menjadi baja kompos.
Buku teks Sains Tahun 6 SK, ms. 162.
Hanya bahan buangan terbiodegradasi dimasukkan ke dalam baja kompos. Plastik dan kaca tidak terurai.
Nyatakan dua cara untuk mengurangkan bahan buangan plastik.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Gunakan beg guna semula dan tolak beg plastik. Tolak penyedut minuman. Kitar semula botol plastik menjadi pakaian. (Buku, ms. 153, 154 dan 158.)
Ringkasan
| Idea | Perkara penting |
|---|---|
| Bahan buangan | Bahan yang tidak diperlukan dan tidak mahu disimpan. Tujuh jenis: kaca, logam, kertas, tinja, plastik, sisa makanan, sisa toksik. |
| Terbiodegradasi | Boleh diuraikan oleh mikroorganisma: sisa makanan, kertas, daun kering, tinja. |
| Tidak terbiodegradasi | Tidak boleh diuraikan: plastik, logam, kaca, sisa toksik. |
| Kesan jika tidak berhemah | Pencemaran air dan udara, hidupan akuatik dan laut mati, longkang tersumbat dan banjir kilat, nyawa manusia terancam. |
| Pengurusan terancang | Bungkus, baja kompos, bekas khas, asingkan, derma, guna semula, kitar semula, baik pulih, beg guna semula. Projek 5R: kurangkan, guna semula, kitar semula, baik pulih, tolak. |