Bahasa Melayu soalan, tema 15

NamaKelasTarikh

Bahasa dan kesusasteraan

40 markah. Guna mod Latihan untuk menyemak setiap jawapan, atau mod Peperiksaan untuk menjawab semua soalan dahulu.

Bahagian A: soalan objektif

10 markah

Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi setiap soalan.

Soalan 1

Peruntukan undang-undang yang menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan ialah

Akta Pendidikan 1996
Perkara 152 (1) Perlembagaan Persekutuan
Penyata Razak 1956
Akta Dewan Bahasa dan Pustaka 1959

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Petikan “Kepentingan Bahasa Melayu” menyatakan Perkara 152 (1) Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957 memperuntukkan bahawa bahasa Melayu ialah bahasa kebangsaan (ms. 171).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 2.1.1

Buku teks ms. 171

Soalan 2

“_______, hebatnya bahasa Melayu, bahasa kelas dunia!”
Pilih kata seru yang menunjukkan perasaan kagum.

Cis
Aduh
Wah
Eh

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Wah melahirkan rasa kagum (ms. 179). Cis menunjukkan marah, aduh menunjukkan sakit, eh menunjukkan hairan atau terperanjat.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.1.3

Buku teks ms. 179

Soalan 3

Antara kata adjektif berikut, yang manakah tergolong dalam kelompok perasaan?

rindu
kemas
putih
lambat

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Rindu ialah kata adjektif perasaan. Kemas ialah sifat, putih ialah warna dan lambat ialah waktu (drama “Warkah dari Rantau”, ms. 174).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.1.2

Buku teks ms. 174

Soalan 4

Perkataan yang manakah ialah kata pangkal ayat?

Ayuh
Benar
Syabas
Arakian

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Arakian ialah kata pangkal ayat (Arakian bahasa kita pernah digunakan sebagai bahasa diplomasi, ms. 179). Ayuh ialah kata perintah, benar kata pembenar dan syabas kata seru.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.1.3

Buku teks ms. 179

Soalan 5

Cikgu Rohana menasihati murid supaya bangga dan sentiasa menggunakan bahasa Melayu kerana bahasa itulah lambang dan roh bangsa kita.
Peribahasa yang sesuai dengan nasihat Cikgu Rohana ialah

bahasa jiwa bangsa
menang sorak, kampung tergadai
seperti katak di bawah tempurung
bagai aur dengan tebing

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bahasa jiwa bangsa bermaksud bahasa menjadi lambang dan roh sesuatu bangsa. Ungkapan ini menjadi tajuk lagu dalam buku teks (ms. 170).

Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 1.6.1

Buku teks ms. 170

Soalan 6

Antara ayat berikut, yang manakah mengandungi kata perintah larangan?

Sila jaga tutur kata kita.
Usah lupa akan sejarah lama.
Ayuh, pertahankan bahasa.
Tolong bacakan surat ini.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Usah (seperti jangan) ialah kata perintah larangan. Sila ialah silaan, ayuh ialah ajakan dan tolong ialah permintaan.

Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 5.1.3

Buku teks ms. 179

Soalan 7

Antara ayat tanya berikut, yang manakah betul?

Kamu hendak menyertai pertandingan apakah?
Siapa yang menulis surat itukah?
Abang akan pulang bilakah?
Bilakah abang akan pulang ke Malaysia?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kata tanya yang dikedepankan ke awal ayat menerima partikel -kah: Bilakah abang akan pulang ke Malaysia? Kata tanya di hujung ayat tidak menerima -kah.

Untuk guru: Mengaplikasi, aras sederhana, standard 5.1.3

Buku teks ms. 179

Soalan 8

Sinopsis ialah

huraian tentang watak utama sesebuah cerita
pendapat penulis tentang sesebuah karya
ringkasan cerita yang tidak mengubah maksud cerita asal
senarai nilai dan pengajaran dalam cerita

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sinopsis ialah ringkasan cerita; peristiwa dijalinkan satu demi satu tanpa mengubah maksud cerita asal (Perkasa Ilmu, ms. 173).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 4.1.1

Buku teks ms. 173

Soalan 9

Antara ayat berikut, yang manakah menggunakan kata adjektif dengan betul?
I Tulisan Jawi abang sangat kemas sekali.
II Ibu sedih benar kerana tidak dapat bersekolah.
III Amiza agak terkejut apabila ibu dapat mengeja.
IV Ibu memakai merah kain batik.

I dan II
II dan III
I dan IV
III dan IV

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

II (sedih benar) dan III (agak terkejut) betul. I menggunakan dua kata penguat (sangat ... sekali); IV melanggar hukum D-M (sepatutnya kain batik merah).

Untuk guru: Menganalisis, aras tinggi, standard 5.1.2

Buku teks ms. 174

Soalan 10

Bahasa Melayu berpotensi menjadi bahasa antarabangsa kerana empat buah negara Asia Tenggara menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi. Penutur bahasa Melayu dianggarkan telah berjumlah melebihi 300 juta orang.

Petikan “Kepentingan Bahasa Melayu”, buku teks ms. 171.

Pernyataan manakah yang paling tepat berdasarkan petikan di atas?

Bahasa Melayu dapat berkembang ke peringkat dunia kerana ramai penuturnya.
Bahasa Melayu sudah menjadi bahasa terbesar di dunia.
Bahasa Melayu hanya digunakan di Malaysia.
Bahasa Melayu digunakan dalam hubungan diplomatik sejak tahun 1967.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Petikan menyatakan bahasa Melayu berpotensi menjadi bahasa antarabangsa kerana ramai penuturnya dan digunakan di empat buah negara. Bahasa Melayu ialah bahasa keempat terbesar, bukan terbesar; hubungan diplomatik dikecualikan dalam Akta Bahasa Kebangsaan.

Untuk guru: Menilai, aras tinggi, standard 2.1.1

Buku teks ms. 171

Bahagian B: soalan berstruktur

30 markah

Jawab semua soalan. Tulis jawapan dalam ayat yang lengkap jika diminta.

Soalan 11

Pilih kata tugas yang paling sesuai untuk melengkapkan setiap ayat.

[1 markah] (a)“_______, kamu menjadi johan pertandingan sajak!” kata pengetua.

ASyabasBAduhaiCCis

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Syabas

Syabas ialah kata seru untuk memuji.

[1 markah] (b)“_______ harga tiket pertunjukan teater itu?” tanya Mei Ling.

ABilakahBBerapakahCSiapakah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Berapakah

Berapa menanyakan jumlah atau harga; -kah ditambah kerana kata tanya di awal ayat.

[1 markah] (c)“_______ masuk, tuan-tuan dan puan-puan,” kata pengacara majlis.

AJanganBJemputCUsah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Jemput

Jemput ialah kata perintah silaan. Jangan dan usah ialah larangan.

[1 markah] (d)“Adakah kamu berasal dari Kampung Seri Masing?” “_______, saya berasal dari kampung itu.”

AYaBMakaCWah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ya ialah kata pembenar untuk mengiakan soalan.

Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 5.1.3

Buku teks ms. 179

Soalan 12

Tentukan sama ada kelompok kata adjektif yang bergaris dalam setiap ayat betul atau salah.

[1 markah] (a)Ibu berkain batik merah. (kata adjektif warna)

ABetulBSalah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Betul

Merah ialah kata adjektif warna.

[1 markah] (b)Rumah Amiza jauh dari pekan. (kata adjektif ukuran)

ABetulBSalah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Salah

Jauh ialah kata adjektif jarak, bukan ukuran.

[1 markah] (c)Ibu menarik surat itu dengan pantas. (kata adjektif cara)

ABetulBSalah

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Betul

Pantas menerangkan cara sesuatu perbuatan dilakukan.

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.1.2

Buku teks ms. 174

Soalan 13

Iklan di bawah mengandungi kesalahan bahasa. Kenal pasti dua kesalahan dan tulis bentuk yang betul.

Jualan Hebat Mega Buku Kedai

Dapatkan prodak terbaru kami! Semua buku cerita dan lain-lain bahan bacaan diberi potongan harga 20%. Jualan adalah berlangsung di Mega Buku Kedai mulai hari Sabtu ini.

Iklan rekaan untuk latihan ini, berdasarkan bahan “Peka Bahasa”, buku teks ms. 178.

[2 markah] Dua kesalahan dan pembetulannya

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

prodak → produk1
lain-lain bahan bacaan → bahan-bahan bacaan lain / bahan bacaan lain1
Jualan adalah berlangsung → Jualan berlangsung (adalah tidak digunakan di hadapan kata kerja)1
Mega Buku Kedai → Kedai Mega Buku / Kedai Buku Mega (hukum D-M)1
terbaru → terbaharu1

1 markah bagi setiap kesalahan yang dikenal pasti dan dibetulkan dengan tepat.

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 3.7.1

Buku teks ms. 178

Soalan 14

Bina satu ayat yang lengkap dan gramatis bagi setiap perkataan atau simpulan bahasa yang diberikan. Ayat mesti menunjukkan maksud yang jelas.

[1 markah] (a)halwa telinga

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ayat gramatis yang menunjukkan maksud sesuatu yang sedap didengar. Contoh: Alunan seloka Tok Ayah menjadi halwa telinga cucu-cucunya setiap malam.1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)rindu

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ayat gramatis yang menggunakan rindu sebagai kata adjektif perasaan dengan maksud jelas. Contoh: Ibu sangat rindu akan abang yang belajar di Madinah sejak dua tahun lalu.1

Ayat yang terlalu pendek atau tidak jelas maksudnya (contoh: Saya rindu.) tidak diberi markah.

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mencipta, aras tinggi, standard 5.1.2

Buku teks ms. 174

Soalan 15

Baca petikan di bawah dengan teliti, kemudian jawab soalan yang berikutnya.

Semarak Minggu Bahasa

Setiap tahun, sekolah kami mengadakan Minggu Bahasa pada bulan Oktober. Program ini bertujuan untuk memupuk rasa cinta akan bahasa kebangsaan dalam kalangan murid. Sepanjang minggu itu, semua murid digalakkan bertutur dalam bahasa Melayu baku, sama ada di dalam kelas mahupun di kantin.

Pelbagai aktiviti menarik diadakan. Antaranya termasuklah pertandingan pidato, deklamasi sajak dan berbalas pantun. Murid juga menghias papan kenyataan kelas dengan kata-kata hikmah dan peribahasa. Wah, cantik sungguh hiasan kelas kami tahun ini!

Selain itu, pihak sekolah menjemput seorang penulis terkenal untuk memberikan ceramah tentang karya sastera. Penulis itu berkongsi pengalamannya menulis cerpen dan sajak sejak di bangku sekolah. Beliau berpesan agar murid banyak membaca kerana pembaca yang tekun akan menjadi penulis yang baik.

Minggu Bahasa ternyata memberikan banyak manfaat. Murid yang pemalu menjadi lebih yakin apabila berucap di hadapan khalayak. Murid berlainan kaum pula dapat bekerjasama dalam aktiviti berkumpulan. Jelaslah bahawa bahasa Melayu ialah bahasa perpaduan yang menyatukan kita semua.

Petikan ditulis untuk latihan ini berdasarkan Program Minggu Bahasa, buku teks ms. 170.

[1 markah] (a)Apakah tujuan Minggu Bahasa diadakan?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Untuk memupuk rasa cinta akan bahasa kebangsaan dalam kalangan murid1

Tandakan setiap isi yang betul.

[3 markah] (b)Senaraikan tiga aktiviti yang diadakan semasa Minggu Bahasa.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 3 isi

Pertandingan pidato1
Deklamasi sajak1
Berbalas pantun1
Menghias papan kenyataan dengan kata-kata hikmah dan peribahasa1
Ceramah tentang karya sastera oleh penulis terkenal1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (c)Berdasarkan perenggan kedua, kenal pasti satu kata seru dan satu kata adjektif.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kata seru: Wah1
Kata adjektif: menarik / cantik1

Wah melahirkan rasa kagum. Menarik dan cantik menerangkan sifat aktiviti dan hiasan.

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (d)Nyatakan dua manfaat Minggu Bahasa kepada murid.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Murid yang pemalu menjadi lebih yakin berucap di hadapan khalayak1
Murid berlainan kaum dapat bekerjasama / memupuk perpaduan1
Murid mendapat ilmu tentang penulisan karya sastera daripada penulis terkenal1
Murid terbiasa bertutur dalam bahasa Melayu baku1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 1.6.1

Buku teks ms. 170

Soalan 16

Baca petikan cerpen di bawah, kemudian jawab soalan yang berikutnya.

Tok Ayah suka berseloka. Kalau adik Rina mahu tidur, didodoinya lagu puisi Melayu. Kata Tok Ayah, biar seloka menjadi halwa telinga sejak kecil.

Petikan cerpen “Sebening Pelangi Bahasa” (B. Liana, 2016), buku teks ms. 173.

[1 markah] (a)Apakah maksud halwa telinga?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sesuatu yang sedap / merdu didengar1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (b)Nyatakan dua perwatakan Tok Ayah berdasarkan cerpen ini.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Cinta akan bahasa dan sastera Melayu / pejuang bahasa (berjuang dalam ASAS 50)1
Penyayang terhadap cucu (mendodoikan adik Rina)1
Rajin berkarya: menulis puisi, cerpen, novel dan drama1
Tegas menegur demi kebaikan, bukan untuk mencari musuh1
Suka berseloka1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (c)Nyatakan satu pengajaran daripada cerpen ini.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 1 isi

Kita hendaklah memartabatkan / menggunakan bahasa Melayu1
Anak muda perlu teguh jati diri1
Kita hendaklah mendengar nasihat orang tua1
Kita hendaklah memperkenalkan sastera Melayu kepada anak-anak sejak kecil1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 4.1.1

Buku teks ms. 173

Soalan 17

Pilih peribahasa atau simpulan bahasa yang paling sesuai dengan setiap situasi.

[1 markah] (a)Pembesar yang cemburu akan kebijaksanaan Hang Nadim menghasut raja supaya menghukum budak itu.

ABusuk hatiBBesar hatiCHalwa telinga

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Busuk hati

Busuk hati bermaksud dengki atau berniat jahat.

[1 markah] (b)Orang ramai memandang rendah kepada Hang Nadim kerana dia masih kecil, tetapi dialah yang menyelamatkan Singapura.

AMenang sorak, kampung tergadaiBKecil-kecil cili padiCBahasa menunjukkan bangsa

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kecil-kecil cili padi

Kecil-kecil cili padi bermaksud walaupun kecil, tetapi berani dan pintar. Hang Nadim membuktikan kita tidak boleh menilai seseorang berdasarkan sifat luarannya (Detektif Kreatif, ms. 177).

[1 markah] (c)Ayah berasa sangat gembira dan bangga apabila Aina menjuarai pertandingan berbalas pantun.

ABusuk hatiBBesar hatiCHalwa telinga

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Besar hati

Besar hati bermaksud gembira atau bangga.

Untuk guru: Mengaplikasi, aras sederhana, standard 2.2.2

Buku teks ms. 177

Soalan 18

Anda menulis karangan bertajuk “Cara-cara Memartabatkan Bahasa Melayu”. Tulis satu perenggan isi yang lengkap (50 hingga 70 patah perkataan). Perenggan anda mesti mengandungi isi, huraian dan contoh.

[4 markah] Perenggan isi

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Contoh: Selain itu, kita boleh memartabatkan bahasa Melayu dengan banyak membaca karya sastera. Hal ini demikian kerana karya sastera seperti cerpen, sajak dan novel kaya dengan kosa kata dan gaya bahasa yang indah. Sebagai contoh, murid yang membaca novel remaja setiap minggu akan menguasai lebih banyak perkataan baharu dan dapat menulis karangan dengan lebih baik. Jelaslah bahawa amalan membaca menyuburkan bahasa kita.

Isi yang relevan dalam ayat topik, contoh: menggunakan bahasa baku dalam situasi rasmi / membaca karya sastera / menyertai pertandingan bahasa / mengelakkan bahasa rojak di media sosial1
Huraian yang menerangkan mengapa atau bagaimana isi itu dapat memartabatkan bahasa Melayu1
Contoh yang sesuai, didahului penanda wacana (Sebagai contoh / Contohnya / Misalnya)1
Bahasa: ayat gramatis, ejaan dan imbuhan betul, penanda wacana sesuai (tolak markah ini jika terdapat lebih daripada tiga kesalahan bahasa)1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mencipta, aras tinggi, standard 1.6.1

Buku teks ms. 170

Kembali ke nota Tema 16 soalan Kertas model