Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan notesnota, unit 2

Pergerakan berirama

TextbookBuku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1 KSSM (cetakan pertama 2016, Aras Mega, ISBN 978-967-0520-68-1), pageshalaman 12–20

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menerangkan maksud pergerakan lokomotor, bukan lokomotor, langkah lurus dan konsep pergerakan (2.1.1)
Murid boleh melakukan pergerakan kreatif mengikut muzik, iaitu rangkaian "Bangkit Bersama" (1.2.1, 2.1.1, 5.2.3, 5.4.2)
{'Murid boleh melakukan asas tarian Joget': 'setempat, maju dan undur, terancang setempat dan ragam kunang-kunang mabuk (1.2.2, 2.1.2, 5.4.3)'}
{'Murid boleh melakukan asas tarian Sumazau': 'enjut setempat, maju dan undur, gerak ke kiri dan gerak ke kanan (1.2.2, 1.2.3, 2.1.2, 2.1.3, 5.4.2)'}
Murid boleh mengenal pasti kemahiran lokomotor, bukan lokomotor dan konsep pergerakan dalam tarian Joget dan Sumazau (2.1.2, 2.1.3)
Murid boleh mereka cipta pergerakan kreatif dalam kumpulan dengan sekurang-kurangnya empat kemahiran lokomotor, tiga bukan lokomotor dan tiga langkah lurus (5.4.2)

2.1Pergerakan berirama

Pergerakan berirama membolehkan murid berkomunikasi dan menyatakan perasaan melalui pergerakan secara simbolik, dengan mengikut tempo lagu. Ia juga meningkatkan personaliti murid dan sifat-sifat seni.

Tiga elemen penting dalam pergerakan berirama ialah pergerakan lokomotor, pergerakan bukan lokomotor dan langkah lurus.

Glosari (ms. 13)

Istilah	Maksud	Contoh
Lokomotor	Pergerakan yang menyebabkan perubahan kedudukan tubuh badan.	berlari, mencoklang, melompat
Bukan lokomotor	Pergerakan yang tidak menyebabkan perubahan kedudukan tubuh badan.	mengilas, memusing
Langkah lurus	Tarian yang biasanya dilakukan dengan berbaris dan menari mengikut langkah lurus yang telah dikoreografi.	grapevine, kick ball change, jazz box
Konsep pergerakan	Melibatkan kesedaran tubuh badan, kesedaran ruang, kualiti pergerakan dan hubungan.
Nilai estetik (ms. 19)	Nilai yang berkait rapat dengan seni atau kecantikan.

Cara mudah (ringkasan nota ini, bukan petikan buku): lokomotor = menyebabkan perubahan kedudukan tubuh badan. Bukan lokomotor = tidak menyebabkan perubahan kedudukan tubuh badan.

Semak diri: Apakah beza pergerakan lokomotor dengan bukan lokomotor?

Show answer

Lokomotor menyebabkan perubahan kedudukan tubuh badan (contoh: berlari). Bukan lokomotor tidak menyebabkan perubahan kedudukan (contoh: mengilas).

2.2Pergerakan kreatif: Bangkit Bersama

Malaysia dipilih menjadi tuan rumah sukan SEA di Kuala Lumpur pada tahun 2017. Guru menyediakan persembahan pergerakan kreatif bertema "Bangkit Bersama" dengan lagu "Kuasa Juara". Ada empat rangkaian yang dilakukan berturutan.

Rangkaian 1

Murid bersedia dan berdiri di dalam gelung.
Apabila muzik bermula, lakukan empat aksi sukan (contoh: lontar peluru, bola jaring, badminton dan memanah). Ulang aksi sebanyak lapan kali.
Bergerak keluar dari gelung mengikut arah lawan jam.
Lakukan dua pergerakan lokomotor dan dua langkah lurus.
Berada dalam gelung seterusnya. Lakukan aksi seperti mengilas dan memusing. Ulang lapan kali mengikut tempo lagu.

Lukisan murid berdiri dalam gelung berwarna membentuk bulatan dan melakukan aksi sukan di padang — Rangkaian 1: murid di dalam gelung melakukan aksi sukan.

Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1, ms. 14.

Rangkaian 2

Murid bergerak keluar dari gelung.
Murid bebas melakukan pelbagai aksi sukan (contoh: lari berganti-ganti, badminton, bola sepak dan bola jaring). Aksi boleh dilakukan secara berpasangan.
Ulang aksi sebanyak lapan kali mengikut tempo lagu.

Lukisan murid keluar dari gelung dan melakukan aksi sukan secara berpasangan — Rangkaian 2: murid keluar dari gelung dan melakukan aksi sukan, boleh berpasangan.

Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1, ms. 14.

Rangkaian 3 dan 4 (ms. 15)

Rangkaian 3: murid kembali semula ke dalam gelung dan mengulang aksi rangkaian 1 dan 2.
Rangkaian 4: akhiri pergerakan dengan murid membawa gelung ke tengah dan membentuk logo sukan SEA. Sebelum tempo lagu tamat, murid melakukan salah satu aksi sukan sebagai "pose" terakhir.

Tugasan kumpulan

Dalam kumpulan kecil, reka cipta pergerakan kreatif mengikut muzik dan tema tertentu. Pergerakan kumpulan anda mesti mengandungi sekurang-kurangnya:

empat kemahiran lokomotor,
tiga kemahiran bukan lokomotor,
tiga jenis langkah lurus.

Semak diri: Dalam Rangkaian 1, murid keluar dari gelung mengikut arah apa?

Show answer

Arah lawan jam.

2.3Asas tarian Joget

Joget ialah sejenis tarian Melayu tradisional. Ia popular dan ditarikan oleh pelbagai kaum di Malaysia. Biasanya dipersembahkan secara berpasangan oleh penari lelaki dan perempuan dengan gerak-geri pantas yang disulami pelbagai usikan. Joget juga dikenali sebagai ronggeng.

1. Setempat

Membuat pergerakan setempat.
Hujung kaki kanan dan kaki kiri menyentuh lantai secara berselang-seli.
Kedua-dua tangan murid lelaki dibuka ke sisi manakala murid perempuan siku dirapatkan.

Empat gambar pasangan penari melakukan Joget setempat — Joget: setempat.

Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1, ms. 16.

2. Maju dan undur

Murid melakukan langkah seperti pergerakan setempat.
Maju beberapa langkah kecil ke hadapan kemudian undur beberapa langkah kecil ke belakang mengikut kiraan.

Empat gambar pasangan penari Joget maju dan undur dengan anak panah — Joget: maju dan undur.

Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1, ms. 16.

3. Terancang setempat (ms. 17)

Murid lelaki bersedia dengan kedua-dua belah tangan di pinggang kiri.
Murid perempuan bersedia dengan tangan kanan di bahu dan tangan kiri di pinggang.
Kaki kanan dibuka ke sisi dengan tumit menyentuh lantai. Tarik kaki kanan ke hadapan kaki kiri dengan hujung kaki kanan menyentuh lantai.
Letak kaki kanan ke sisi semula dengan tumit menyentuh lantai dan kembali ke posisi asal.
Lakukan aktiviti yang sama untuk kaki kiri.

4. Ragam kunang-kunang mabuk (ms. 17)

Posisi tangan lelaki dan perempuan sama seperti terancang setempat.
Kedua-dua penari bergerak ke kanan dengan kaki kiri disilang ke belakang.
Berpusing di atas kaki kanan dan kaki kanan disilang ke belakang.
Ulangi beberapa langkah dengan gerakan yang sama.

Nadi ilmu: Senam seni 1Malaysia (SS1M) ialah program senaman yang menggabungkan elemen tarian dan seni pertahanan diri. Ia gerak asas senamrobik dengan iringan lagu rakyat atau muzik Irama Malaysia.

2.4Asas tarian Sumazau

Sumazau ialah tarian suku kaum Kadazandusun yang paling popular. Biasanya dipersembahkan semasa perayaan Pesta Menuai yang disambut pada bulan Mei di negeri Sabah.

Gerakan	Cara melakukan
1. Enjut setempat	Enjut di atas bebola kaki kanan. Hujung kaki diangkat dan diturunkan secara berulang kali.
2. Maju dan undur	Enjut di atas bebola kaki kanan, hujung kaki diangkat dan diturunkan berulang kali sambil maju ke hadapan. Kemudian ulang sambil mengundur ke belakang.
3. Gerak ke kiri (ms. 19)	Kaki kiri dienjut dan diturunkan berulang kali sambil bergerak ke arah kiri.
4. Gerak ke kanan (ms. 19)	Kaki kanan dienjut dan diturunkan berulang kali sambil bergerak ke arah kanan.

Gambar pasangan penari Sumazau enjut setempat dan maju undur — Sumazau: enjut setempat (atas) dan maju dan undur (bawah).

Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 1, ms. 18.

Semak diri: Bilakah dan di manakah tarian Sumazau biasanya dipersembahkan?

Show answer

Semasa perayaan Pesta Menuai pada bulan Mei di negeri Sabah.

2.5Reka cipta tarian dan latihan pengukuhan

Reka cipta satu pergerakan tarian menggunakan tempo lagu "Senam Seni 1Malaysia". Pergerakan mesti mengandungi konsep pergerakan yang boleh digunakan dalam pelbagai situasi dan mempunyai nilai estetik yang baik dan menyeluruh (ms. 19).
Latihan pengukuhan (ms. 20): cadangkan tiga tema pergerakan kreatif, nyatakan tiga langkah lurus yang digunakan, kenal pasti kemahiran lokomotor, bukan lokomotor dan konsep pergerakan dalam Joget dan Sumazau, dan terangkan perkaitan antara konsep pergerakan dengan nilai estetik. Bincangkan jawapan anda dengan guru.