Reka Bentuk dan Teknologi soalan, bab 3
NamaKelasTarikh
Proses reka bentuk
42 markah. Guna mod Latihan untuk menyemak setiap jawapan, atau mod Peperiksaan untuk menjawab semua soalan dahulu. Sediakan sehelai kertas dan pensel untuk soalan lakaran dalam Bahagian C.
Bahagian A: soalan objektif
10 markahJawab semua soalan. Pilih satu jawapan yang betul bagi setiap soalan.
1
Soalan 1
Apakah maksud projek brief?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Projek brief ialah satu proses perbincangan awal antara dua pihak, iaitu pengurus projek dengan pelanggan (buku teks ms. 49). Pereka bentuk turut hadir untuk melakar idea pelanggan.
2
Soalan 2
Rajah 1 menunjukkan ciri-ciri projek brief. Apakah ciri X?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Tujuh ciri projek brief: tajuk projek, gambaran keseluruhan projek, kriteria produk, perancangan pengurusan projek, analisis kajian, lakaran idea, dan mock-up atau model. Jadual kerja dan ahli kumpulan ialah sebahagian daripada perancangan pengurusan projek, bukan ciri tersendiri.
3
Soalan 3
Antara berikut, tajuk projek yang manakah paling sesuai?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Tajuk projek mesti merujuk kepada produk yang ingin dihasilkan dan bersifat spesifik, bukan umum. Keistimewaan produk (lipat, serba guna) boleh menjadi sebahagian tajuk supaya produk menarik apabila dipasarkan.
4
Soalan 4
Kajian pasaran merangkumi kajian terhadap kehendak kumpulan sasaran dan persaingan sedia ada. Bagaimanakah kajian ini dapat dilakukan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Kajian pasaran dapat dilakukan dengan membuat soal selidik dan pemerhatian (buku teks ms. 52).
5
Soalan 5
Gambar foto 1 menunjukkan mainan penyedut hampagas yang dapat menyedut sampah dengan menggunakan kuasa bateri. Apakah jenis mainan ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Mainan itu tidak dibuat daripada bahan sebenar, tetapi satu komponennya (menyedut sampah) berfungsi seperti produk sebenar. Itulah model separa berfungsi (model blok). Model berfungsi sepenuhnya menggunakan bahan dan kaedah cantuman yang sebenar.
6
Soalan 6
Rajah 2 menunjukkan satu alat cantuman. Bahan mock-up manakah yang paling sesuai dicantum dengan alat ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Rajah 2 ialah pistol perekat panas. Rod perekat cair di muncungnya apabila bekalan kuasa diberikan. Bahan yang sesuai ialah plastik, mounting board dan kadbod. Paip PVC memerlukan gam paip PVC, fabrik memerlukan benang dan jarum, dan kayu memerlukan perekat kayu.
7
Soalan 7
Antara berikut, yang manakah boleh dijadikan parameter pengujian mock-up?
I Masa selama 10 minit
II Rupa yang cantik
III Berat beban 100 gram
IV Warna yang menarik
I Masa selama 10 minit
II Rupa yang cantik
III Berat beban 100 gram
IV Warna yang menarik
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Parameter mesti boleh diukur, contohnya masa (10 minit) dan berat beban (100 gram). Cantik dan menarik bersifat subjektif kerana bergantung pada individu penilai, jadi tidak boleh dijadikan parameter.
8
Soalan 8
Rajah 3 menunjukkan lakaran unjuran ortografik bagi sebuah bakul serba guna. Kaki bakul bersilang seperti huruf X apabila dilihat dari hadapan. Kenal pasti pandangan P, Q dan R.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
P menunjukkan bahagian dalam bakul dan bingkai dari atas (pandangan atas atau pelan). Q menunjukkan kaki bersilang X (pandangan hadapan). R lebih sempit dan menunjukkan satu kaki sahaja (pandangan sisi). Rujuk Rajah 3.2, buku teks ms. 57.
9
Soalan 9
Jadual 1 menunjukkan kos bahan bagi satu unit bekas alat tulis. Dalam borang projek brief, pelanggan mahukan keuntungan RM3.00 bagi jualan setiap unit. Berapakah kos seunit dan harga jualan seunit produk itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Kos seunit = 2.40 + 1.20 + 0.90 + 1.50 = RM6.00. Harga jualan = kos seunit + keuntungan = RM6.00 + RM3.00 = RM9.00. Pilihan A hanya menjumlahkan harga seunit bahan tanpa mendarab dengan kuantiti.
10
Soalan 10
Jadual maklumat projek brief bagi sebuah bekas alat tulis menyatakan:
• Stail/gaya: dua ruang simpanan dan ada pemegang supaya mudah dibawa
• Kualiti: tapak lebar supaya stabil apabila diletakkan di atas meja
Rajah 4 menunjukkan empat lakaran idea. Lakaran manakah yang paling memenuhi jadual maklumat itu?
• Stail/gaya: dua ruang simpanan dan ada pemegang supaya mudah dibawa
• Kualiti: tapak lebar supaya stabil apabila diletakkan di atas meja
Rajah 4 menunjukkan empat lakaran idea. Lakaran manakah yang paling memenuhi jadual maklumat itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
P mempunyai dua ruang, pemegang dan tapak lebar. Q hanya ada satu ruang, R tiada pemegang, dan S tiada tapak lebar. Lakaran idea mesti memenuhi kehendak pelanggan dalam projek brief.
Bahagian B: soalan objektif pelbagai bentuk
24 markahJawab semua soalan. Setiap soalan bernilai 4 markah.
11
Soalan 11
Tandakan (✓) bagi ciri projek brief dan (✗) bagi yang bukan ciri projek brief.
[1 markah]
(a)Gambaran keseluruhan projek
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓
Gambaran keseluruhan projek ialah ciri B dalam Rajah 3.1.
[1 markah]
(b)Harga jualan produk di kedai
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗
Harga jualan bukan ciri projek brief. Kos dibincangkan di bawah perancangan pengurusan projek.
[1 markah]
(c)Perancangan pengurusan projek
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓
Perancangan dalam pengurusan projek ialah ciri D: skop, kos, masa, jadual kerja dan kumpulan kerja.
[1 markah]
(d)Senarai nama pembekal bahan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗
Senarai pembekal tidak termasuk dalam tujuh ciri projek brief.
12
Soalan 12
Berikut ialah empat kriteria pertimbangan utama dalam senarai semak projek brief.
A Fungsi B Kuantiti C Kos D Jangka masa
Padankan setiap penyataan masalah dengan kriteria pertimbangan utama yang betul.
A Fungsi B Kuantiti C Kos D Jangka masa
Padankan setiap penyataan masalah dengan kriteria pertimbangan utama yang betul.
[1 markah]
(a)Bilakah pelanggan ingin projek ini disiapkan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Jangka masa.
[1 markah]
(b)Apakah kegunaan produk ini?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Fungsi.
[1 markah]
(c)Berapakah jumlah yang diperlukan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Kuantiti.
[1 markah]
(d)Apakah tahap keuntungan yang dikehendaki?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Kos: kos seunit, tahap keuntungan dan anggaran kos terakhir (Jadual 3.1, ms. 53).
13
Soalan 13
Tandakan Betul atau Salah bagi setiap pernyataan tentang mock-up dan model.
[1 markah]
(a)Mock-up dikenali sebagai model olokan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Betul
Mock-up ialah model olokan yang dibuat sebelum menghasilkan model sebenar (ms. 58).
[1 markah]
(b)Mock-up bagi produk bersaiz besar seperti kerusi mesti dibina mengikut saiz sebenar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Salah
Produk besar seperti kerusi boleh dibina dengan saiz lebih kecil tanpa ukuran sebenar. Produk kecil seperti kasut boleh dibina mengikut saiz sebenar.
[1 markah]
(c)Model separa berfungsi juga dikenali sebagai model blok.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Betul
Model separa berfungsi juga dikenali sebagai model blok (ms. 59).
[1 markah]
(d)Model berfungsi sepenuhnya tidak perlu menggunakan bahan dan kaedah cantuman yang sebenar.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Salah
Model berfungsi sepenuhnya dibina menyerupai objek sebenar dengan bahan dan kaedah cantuman yang sebenar.
14
Soalan 14
Berikut ialah langkah kerja projek brief. Langkah 1 dan langkah 6 telah diberi.
P Menyaring maklumat dalam projek brief
Q Melengkapkan borang projek brief
R Membina mock-up atau model
S Mengaplikasikan projek brief dalam bentuk jadual dan lakaran
Langkah 1: Menyenarai semak ciri-ciri pertimbangan utama | Langkah 6: Menilai hasil mock-up atau model
Susun P, Q, R dan S mengikut urutan yang betul.
P Menyaring maklumat dalam projek brief
Q Melengkapkan borang projek brief
R Membina mock-up atau model
S Mengaplikasikan projek brief dalam bentuk jadual dan lakaran
Langkah 1: Menyenarai semak ciri-ciri pertimbangan utama | Langkah 6: Menilai hasil mock-up atau model
Susun P, Q, R dan S mengikut urutan yang betul.
[1 markah]
(a)Langkah 2
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Selepas senarai semak, catatan dalam borang projek brief dilengkapkan.
[1 markah]
(b)Langkah 3
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
Setelah borang lengkap, maklumat disaring (ms. 55).
[1 markah]
(c)Langkah 4
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
Setelah saringan selesai, data diaplikasikan dalam bentuk jadual dan lakaran (ms. 56).
[1 markah]
(d)Langkah 5
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
Selepas lakaran dipersetujui, mock-up atau model dibina, kemudian dinilai.
15
Soalan 15
Rajah 5 menunjukkan alatan dan bahan untuk mencantum mock-up atau model.
Padankan setiap situasi dengan alatan atau bahan yang paling sesuai dengan memilih A, B, C atau D.
Padankan setiap situasi dengan alatan atau bahan yang paling sesuai dengan memilih A, B, C atau D.
[1 markah]
(a)Siti membina mock-up beg tangan daripada kain perca dan mahu menghasilkan corak yang menarik.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Benang dan jarum digunakan untuk mock-up daripada fabrik; benang juga menghasilkan corak.
[1 markah]
(b)Amin menyambung paip PVC tidak berulir bagi model sistem pengairan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Gam paip PVC (simen pelarut) menyambung paip PVC tidak berulir.
[1 markah]
(c)Mei Ling mencantum kepingan mounting board bagi mock-up rak buku.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Pistol perekat panas sesuai untuk plastik, mounting board dan kadbod.
[1 markah]
(d)Ravi mencantum dua kepingan papan lapis bagi model kotak simpanan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Perekat kayu mencantum dua atau lebih permukaan bahan berunsur kayu.
16
Soalan 16
Tahap keberkesanan produk diukur berdasarkan tiga faktor penting. Tandakan (✓) bagi faktor itu dan (✗) bagi yang bukan.
[1 markah]
(a)Mematuhi kriteria projek brief
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓
[1 markah]
(b)Produk paling murah di pasaran
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✗
Harga paling murah bukan faktor pengukur tahap keberkesanan dalam buku teks.
[1 markah]
(c)Memenuhi kehendak pelanggan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓
[1 markah]
(d)Ketepatan rupa bentuk
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
✓
Tiga faktor: mematuhi kriteria projek brief, memenuhi kehendak pelanggan dan ketepatan rupa bentuk (ms. 61).
Bahagian C: soalan subjektif
8 markahJawab semua soalan. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan. Untuk lakaran, gunakan kertas dan semak sendiri dengan skema.
17
Soalan 17
Puan Lina, seorang guru, mahu menempah bekas alat tulis untuk meja guru. Jadual 2 ialah jadual maklumat projek brief yang telah disaring.
Jadual 2
| Kriteria | Catatan |
|---|---|
| Fungsi | Menyimpan pen, pensel dan telefon bimbit |
| Persembahan | Pelbagai warna |
| Stail/gaya | Dua ruang (satu ruang tinggi untuk pen, satu ruang rendah untuk telefon); ada pemegang |
| Kualiti | Stabil, tidak mudah terbalik |
| Kuantiti | 30 unit (fasa pertama) |
[3 markah]
(a)Pada sehelai kertas, lakarkan satu lakaran idea bekas alat tulis itu dalam bentuk 3D. Labelkan lakaran anda dengan anotasi.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 3 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(b)Namakan satu bahan yang sesuai untuk membina mock-up bekas alat tulis itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
18
Soalan 18
Mock-up bekas alat tulis Puan Lina diuji. Jadual 3 ialah laporan pengujiannya.
Jadual 3
| Jenis ujian | Parameter | Keputusan |
|---|---|---|
| Ujian kekuatan cantuman | Beban 200 gram digantung pada pemegang selama 10 minit | Sambungan pemegang tercabut selepas 4 minit |
| Ujian kestabilan | Sudut condongan permukaan 30° | Mock-up tidak jatuh dan kukuh pada tapaknya |
[2 markah]
(a)Adakah mock-up itu lulus ujian kekuatan cantuman? Berikan alasan anda.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(b)Cadangkan satu penambahbaikan bagi masalah dalam (a).
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 1 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(c)Rakan Puan Lina mencadangkan parameter baharu: "Mock-up kelihatan cantik dan kemas". Adakah cadangan ini sesuai? Wajarkan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.