Reka Bentuk dan Teknologi soalan, bab 4
NamaKelasTarikh
Lakaran
46 markah. Guna mod Latihan untuk menyemak setiap jawapan, atau mod Peperiksaan untuk menjawab semua soalan dahulu. Sediakan kertas kosong dan pensel 2B untuk soalan melakar dalam Bahagian B dan C. Lakarkan secara bebas; gunakan pembaris dan jangka sudut hanya untuk menyemak ukuran dan sudut lakaran anda. Selepas melakar, tandakan sendiri lakaran anda dengan skema jawapan.
Bahagian A: soalan objektif
10 markahJawab semua soalan. Pilih satu jawapan yang betul bagi setiap soalan.
1
Soalan 1
Apakah maksud lakaran?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Lakaran ialah lukisan awal atau lukisan draf yang dihasilkan menggunakan teknik lakaran bebas (freehand drawing) tanpa bantuan alat melukis seperti pembaris atau jangka lukis (buku teks ms. 68).
2
Soalan 2
Antara berikut, yang manakah pensel yang sesuai digunakan untuk melakar?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Pensel yang sesuai untuk lakaran ialah pensel 2B dan 4B (buku teks ms. 68). Pensel B lebih lembut dan menghasilkan garisan yang lebih hitam.
3
Soalan 3
Rajah 1 menunjukkan beberapa lakaran sebuah beg. Apakah jenis lakaran itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Lakaran perkembangan idea menunjukkan kesemua lakaran objek bermula daripada idea pertama hingga ke objek terakhir yang hendak dibuat. Anak panah menunjukkan idea berkembang dari kiri ke kanan.
4
Soalan 4
Antara berikut, yang manakah peranan lakaran dalam reka bentuk?
I Mempercepat pembangunan konsep
II Medium komunikasi pelanggan
III Menggantikan proses pembinaan projek
IV Menentukan harga jualan produk
I Mempercepat pembangunan konsep
II Medium komunikasi pelanggan
III Menggantikan proses pembinaan projek
IV Menentukan harga jualan produk
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Peranan lakaran ialah mempercepat pembangunan konsep, asas komposisi untuk ilustrasi, medium komunikasi pelanggan, eksplorasi visual dan penyelesaian perincian visual. Lakaran tidak menggantikan proses pembinaan.
5
Soalan 5
Berapakah sudut paksi surut dari paksi mendatar dalam lakaran oblik?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Paksi surut cenderung kepada paksi mendatar dengan sudut 45° (buku teks ms. 75). Sudut 30° ialah untuk lakaran isometrik.
6
Soalan 6
Pernyataan berikut menerangkan satu jenis lakaran.
Permukaan hadapan dilukis dengan ukuran sebenar, manakala ukuran lebar pada paksi surut dilakar separuh (½) daripada ukuran sebenar.
Apakah jenis lakaran itu?
Permukaan hadapan dilukis dengan ukuran sebenar, manakala ukuran lebar pada paksi surut dilakar separuh (½) daripada ukuran sebenar.
Apakah jenis lakaran itu?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Oblik kabinet menggunakan ½ ukuran lebar sebenar pada paksi surut. Oblik kavalier menggunakan ukuran sebenar.
7
Soalan 7
Rajah 2 menunjukkan empat lakaran sebuah bongkah. Antara lakaran P, Q, R dan S, yang manakah lakaran isometrik?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
Dalam lakaran S, tiada permukaan yang dilukis tegak di hadapan; garisan panjang dan lebar condong 30° di kiri dan kanan paksi mendatar. P ialah perspektif satu titik, manakala Q dan R ialah lakaran oblik (permukaan hadapan bentuk sebenar, paksi surut 45°).
8
Soalan 8
Dalam lakaran perspektif, garisan yang menunjukkan aras penglihatan mata ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
Garis ufuk (GU) menunjukkan aras penglihatan mata, sama ada di bawah, separas atau di atas. Garis bumi (GB) menjadi tapak objek.
9
Soalan 9
Maklumat berikut terdapat pada lakaran sebuah topi yang dipilih.
Butang kecil di atas kepala
Maklumat itu menerangkan
Butang kecil di atas kepala
Maklumat itu menerangkan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Butang kecil di atas kepala ialah jenis kemasan produk. Fungsi topi ialah menutupi kepala, bahannya kain felt lembut dan penyambungannya jahitan mesin (buku teks ms. 96).
10
Soalan 10
Rajah 3 menunjukkan lakaran isometrik sebuah bongkah. Antara berikut, yang manakah pandangan bongkah itu dari arah C?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
B
Dari arah C (sisi kanan), kita nampak hujung tapak yang rendah di bahagian bawah dan permukaan bahagian tinggi di belakangnya. Garisan melintang ialah tepi atas tapak (1/3 daripada tinggi keseluruhan). Pilihan A ialah pandangan hadapan (arah B), pilihan C ialah pandangan atas (arah A).
Bahagian B: soalan struktur
28 markahJawab semua soalan. Bagi soalan melakar, lakar pada kertas kosong dan tandakan sendiri lakaran anda dengan skema jawapan.
11
Soalan 11
Tandakan Betul bagi pernyataan yang betul dan Salah bagi pernyataan yang salah tentang jenis-jenis lakaran.
[1 markah]
(a)Lakaran peribadi atau contengan tidak kemas, tidak tersusun dan dilukis di dalam buku lakaran.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Betul
Lakaran peribadi atau contengan penting untuk penyediaan konsep produk walaupun tidak kemas.
[1 markah]
(b)Lakaran persembahan dilakar untuk membandingkan produk sedia ada dari segi bentuk, saiz dan bahan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Salah
Itu ialah lakaran penerokaan. Lakaran persembahan membantu pelanggan memahami konsep rekaan yang ingin disampaikan oleh pereka.
[1 markah]
(c)Lakaran teknikal mengandungi perincian dimensi, lakaran ceraian dan keratan rentas.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Betul
Lakaran teknikal menggambarkan lakaran ceraian, keratan rentas dan pelbagai sudut pandangan dengan perincian dimensi.
[1 markah]
(d)Lakaran digital hanya boleh dihasilkan dengan pensel dan kertas.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Salah
Lakaran digital dihasilkan dengan alatan (gadget) dan aplikasi terkini seperti Corel Painter dan Autodesk Sketchbook.
12
Soalan 12
Berikut ialah peranan lakaran dalam reka bentuk.
A Mempercepat pembangunan konsep
B Asas komposisi untuk ilustrasi
C Medium komunikasi pelanggan
D Eksplorasi visual
E Penyelesaian perincian visual
Padankan setiap situasi dengan peranan lakaran yang betul.
A Mempercepat pembangunan konsep
B Asas komposisi untuk ilustrasi
C Medium komunikasi pelanggan
D Eksplorasi visual
E Penyelesaian perincian visual
Padankan setiap situasi dengan peranan lakaran yang betul.
[1 markah]
(a)Pereka menghantar lakaran sebuah kereta kepada pelanggan untuk pertimbangan dan persetujuan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
C
[1 markah]
(b)Pereka melakar beberapa pilihan bentuk lampu dan rim tayar sebagai catatan aktivitinya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
D
[1 markah]
(c)Pereka menambah label elemen, prinsip reka bentuk dan bahan aloi pada lakarannya.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
E
[1 markah]
(d)Pereka melakar tiga konsep beg sekolah dengan cepat di atas kertas sebelum memindahkannya ke dalam komputer.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
A
Melakar konsep di atas kertas menjimatkan masa, iaitu mempercepat pembangunan konsep. Peranan B (asas komposisi untuk ilustrasi) tidak digunakan dalam soalan ini.
13
Soalan 13
Rajah 4 menunjukkan paksi bagi dua jenis lakaran piktorial.
[1 markah]
(a)Nilai sudut x dalam Rajah (i) ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
30°
Rajah (i) ialah paksi isometrik. Dua paksinya bersudut 30° dari garisan mendatar.
[1 markah]
(b)Nilai sudut y dalam Rajah (i) ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
120°
Tiga paksi isometrik mempunyai sudut 120° setiap satu: 180° − 30° − 30° = 120°.
[1 markah]
(c)Paksi dalam Rajah (ii) digunakan untuk melakar
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
lakaran oblik
Lakaran oblik berpandukan paksi menegak, paksi mendatar yang bersudut tepat dengannya dan paksi surut 45°.
[1 markah]
(d)Sebuah kotak mempunyai lebar 60 mm. Kotak itu dilakar secara oblik kabinet. Berapakah panjang garisan lebar yang dilakar pada paksi surut?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
30 mm
Oblik kabinet: ½ × 60 mm = 30 mm. (Dalam oblik kavalier, lebar dilakar 60 mm.)
14
Soalan 14
Rajah 5 menunjukkan lakaran perspektif satu titik sebuah kotak. Namakan elemen lakaran perspektif yang berlabel P, Q, R dan S.
[1 markah]
(a)P
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Garis ufuk (GU)
[1 markah]
(b)Q
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Titik lenyap (TL)
[1 markah]
(c)R
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Garisan perspektif
[1 markah]
(d)S
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Garis bumi (GB)
Garis bumi menjadi tapak objek. Titik lenyap terletak di garis ufuk, dan garisan perspektif diunjurkan dari setiap pepenjuru objek ke titik lenyap.
15
Soalan 15
Berikut ialah langkah melakar perspektif satu titik di bawah aras mata.
P Unjurkan setiap pepenjuru pandangan hadapan dengan garisan perspektif ke titik lenyap (TL).
Q Legapkan garisan pembinaan objek.
R Bina garis ufuk (GU) dan tentukan titik lenyap (TL).
S Bina pandangan hadapan ABCD di atas garis bumi (GB).
Langkah 1 (bina garis bumi) dan Langkah 5 (tandakan lebar objek dengan titik E) telah diberikan. Pilih huruf bagi Langkah 2, 3, 4 dan 6.
P Unjurkan setiap pepenjuru pandangan hadapan dengan garisan perspektif ke titik lenyap (TL).
Q Legapkan garisan pembinaan objek.
R Bina garis ufuk (GU) dan tentukan titik lenyap (TL).
S Bina pandangan hadapan ABCD di atas garis bumi (GB).
Langkah 1 (bina garis bumi) dan Langkah 5 (tandakan lebar objek dengan titik E) telah diberikan. Pilih huruf bagi Langkah 2, 3, 4 dan 6.
[1 markah]
(a)Langkah 2
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
R
[1 markah]
(b)Langkah 3
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
S
[1 markah]
(c)Langkah 4
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
P
[1 markah]
(d)Langkah 6
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Q
Urutan: GB → GU dan TL (R) → pandangan hadapan ABCD (S) → unjurkan pepenjuru ke TL (P) → tandakan lebar E dan lukis EF, FG → legapkan (Q).
16
Soalan 16
Kelab Reka Bentuk mengedarkan Borang Penilaian Pelanggan tentang tiga lakaran topi kepada 40 orang murid. Rajah 6 menunjukkan jawapan bagi soalan Bentuk lakaran yang manakah menjadi pilihan anda?
[1 markah]
(a)Lakaran topi yang patut dipilih berdasarkan Rajah 6 ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Topi A
Topi A dipilih oleh paling ramai responden (18 orang).
[2 markah]
(b)Hitung peratus responden yang memilih lakaran topi yang anda pilih di (a). Tunjukkan jalan kira anda.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(c)Kumpulan sasaran bagi Borang Penilaian Pelanggan ditetapkan terlebih dahulu berdasarkan
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
umur dan jantina
Kumpulan sasaran ditetapkan terlebih dahulu berdasarkan umur dan jantina (buku teks ms. 95).
17
Soalan 17
Sebuah bekas pensel berbentuk kotak mempunyai panjang 60 mm, lebar 40 mm dan tinggi 30 mm.
[3 markah]
(a)Lakarkan bekas pensel itu secara isometrik pada kertas dengan ukuran sebenar. Kemudian tandakan lakaran anda dengan skema. (Tulis "siap" di ruang jawapan.)
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.
[1 markah]
(b)Jika bekas pensel itu dilakar secara oblik kabinet, panjang garisan lebarnya pada paksi surut ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
20 mm
Oblik kabinet: ½ × 40 mm = 20 mm.
Bahagian C: soalan subjektif
8 markahJawab semua soalan. Tulis jawapan anda di ruang yang disediakan. Untuk lakaran, gunakan kertas dan tandakan sendiri lakaran anda dengan skema.
18
Soalan 18
Sebuah syarikat ingin menghasilkan botol air untuk murid sekolah rendah. Pereka menghasilkan tiga lakaran botol, J, K dan L. Jadual 1 menunjukkan analisis lakaran itu.
| Elemen / maklumat | Botol J | Botol K | Botol L |
|---|---|---|---|
| Bentuk | Silinder dengan pemegang | Bentuk haiwan dengan banyak lengkungan dan bucu | Silinder |
| Warna | Biru dan putih | Tujuh warna terang bercampur | Hitam sahaja |
| Garisan | Garisan lurus dan lengkung yang kemas | Banyak garisan bertindih | Garisan lurus |
| Saiz | Tinggi 200 mm | Tinggi 300 mm | Tinggi 200 mm |
| Maklumat lakaran | Ukuran, bahan dan label lengkap | Tiada ukuran dan bahan | Ada ukuran, tiada bahan |
Jadual 1
[1 markah]
(a)Lakaran botol yang paling sesuai dipilih ialah
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Botol J
[3 markah]
(b)Wajarkan pilihan anda berdasarkan kriteria pemilihan lakaran.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 3 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
19
Soalan 19
Lakaran botol J dalam soalan 18 telah dipilih. Anda diminta menambah baik lakaran itu supaya botol lebih menarik dan mudah dibawa ke sekolah.
[2 markah]
(a)Cadangkan dua penambahbaikan pada botol J. Nyatakan cara penambahbaikan bagi setiap cadangan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana 2 isi
Tandakan setiap isi yang betul.
[2 markah]
(b)Lakarkan pada kertas lakaran 3D botol J yang telah ditambah baik. Labelkan penambahbaikan anda. Kemudian tandakan lakaran anda dengan skema. (Tulis "siap" di ruang jawapan.)
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Tandakan setiap isi yang betul.