Bahasa Melayu nota, tema 14
Berbudi kepada alam
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2 KSSM, halaman 168–180
Matlamat bab ini
- Murid boleh mendengar dan menyusun panduan, tunjuk cara dan arahan tentang penanaman tanpa tanah dengan respons yang sesuai dan bermakna (1.3.2)
- Murid boleh berunding untuk mendapatkan persetujuan tentang sesuatu perkara secara rasional dengan ayat yang gramatis dan bahasa yang santun (1.7.2)
- Murid boleh membaca untuk mengenal pasti idea utama dan idea sampingan dengan betul dan tepat (2.3.1)
- Murid boleh membaca secara ekstensif bahan fiksyen dan bukan fiksyen untuk meneroka maklumat baharu (2.4.1)
- Murid boleh menulis perenggan pendahuluan dan perenggan kesimpulan karangan dengan bahasa yang gramatis (3.4.3)
- Murid boleh menulis karangan dengan ejaan yang betul dan bahasa yang tepat, indah serta menarik (3.4.4)
- Murid boleh memahami dan menerangkan makna bahasa berirama dalam puisi dengan betul mengikut konteks (4.2.1)
- Murid boleh mempersembahkan iklan dan promosi melalui teknik yang menarik dan berkesan (4.4.3)
- Murid boleh memahami dan menggunakan kata adjektif jarak, pancaindera, ukuran dan sifatan dengan betul mengikut konteks (5.1.2)
- Murid boleh menganalisis dan membetulkan kesalahan kata dan frasa dalam sesuatu ayat (5.6.1)
Tema 14 menghargai sumbangan alam dan pertanian: tanaman, ternakan, perikanan dan inovasi petani. Pantun pembuka tema berima akhir a, b, a, b (muara – kelam – mutiara – alam); dua baris maksudnya berbunyi “Setitis peluh sebutir mutiara, / Jasa berbudi kepada alam.” Fokus bahasa tema ini ialah idea utama dan idea sampingan, perenggan pendahuluan dan kesimpulan, pembetulan kesalahan kata dan frasa serta kata adjektif.
| Unit | Kemahiran | Bahan dalam buku teks | ms. |
|---|---|---|---|
| Unit 27 Suburnya Bumiku | Mendengar dan bertutur (1.3.2) | “Bertani Tanpa Tanah” | 170 |
| Membaca (2.3.1) | “Pertanian Nadi Negara” | 171 | |
| Menulis (3.4.3) | “Gerabak Ayer Hitam” | 172 | |
| Seni bahasa (4.2.1) | Puisi “Khazanah Bumiku”: “Senandung Pohon Getah” | 173 | |
| Tatabahasa (5.6.1) | “Jangan Biar Tanah Terbiar” | 174 | |
| Unit 28 Di Tanah dan di Air | Mendengar dan bertutur (1.7.2) | “Ayam Kampung Ayam Organik” | 175 |
| Membaca (2.4.1) | “Langkah-langkah Penternakan Kelulut” | 176 | |
| Menulis (3.4.4) | “Daripada Cangkerang kepada Hidangan” | 177 | |
| Seni bahasa (4.4.3) | “Mari Memancing” (iklan dan promosi) | 178 | |
| Tatabahasa (5.1.2) | “Mutiara di dalam Tiram”: kata adjektif | 179 | |
| Membaca (2.3.1) | “Cendawan Kukur” | 180 |
14.1Bertani tanpa tanah: tunjuk cara (ms. 170)
Bahan ini ialah bahan didengar (imbas kod QR dalam buku). Gambar menunjukkan peralatan penanaman tanpa tanah: bekas besar berwarna biru, papan polistirena berlubang, gelas plastik kecil, sabut gelap, dua botol berlabel A dan B, dan sayur yang sudah tumbuh. Tugas anda: menyusun panduan dan menunjukkan cara penanaman itu kepada rakan.
Tunjuk cara ialah penerangan langkah demi langkah, sambil menunjukkan bahan dan alat, supaya pendengar boleh mengikutinya.
| Bahagian | Apa yang perlu disebut | Contoh ayat |
|---|---|---|
| Pembukaan | Tajuk dan tujuan | Hari ini saya akan menunjukkan cara menanam sayur tanpa tanah. |
| Bahan dan alat | Senaraikan semua yang diperlukan | Bahan yang diperlukan ialah bekas, papan berlubang dan benih sayur. |
| Langkah | Ikut urutan dengan penanda urutan | Mula-mula, … Kemudian, … Selepas itu, … Akhir sekali, … |
| Penutup | Hasil, tip keselamatan atau penjagaan | Periksa tanaman setiap hari supaya tumbuh segar. |
Ayat arahan menggunakan kata kerja perintah: Ambil, Letakkan, Isikan, Basuh, Periksa. Gunakan ayat pendek yang jelas. Sebut dengan intonasi tetap dan tunjukkan bahan semasa menyebutnya.
Susun penanda urutan yang betul: Akhir sekali, Mula-mula, Kemudian, Selepas itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mula-mula, Kemudian, Selepas itu, Akhir sekali.
14.2“Pertanian Nadi Negara”: idea utama dan idea sampingan (ms. 171)
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2, ms. 171. Sumber asal: Jabatan Perangkaan Malaysia.
| Perkara | Maklumat (ms. 171) |
|---|---|
| Jumlah KDNK (keluaran dalam negeri kasar) 2015 | RM1 062.8 bilion |
| Sumbangan sektor pertanian | 8.9 peratus, iaitu RM94.1 bilion |
| Sektor lain | Perkhidmatan 53.5%, pembuatan 23.0%, perlombongan dan pengkuarian 9.0%, pembinaan 4.4%, duti import 1.3% |
| Dalam sektor pertanian | Kelapa sawit 46.9%, pertanian lain 17.7%, ternakan 10.7%, perikanan 10.7%, getah 7.2%, perhutanan dan pembalakan 6.9% |
Idea utama ialah isi penting yang ingin disampaikan dalam sesuatu perenggan, biasanya terdapat dalam ayat topik (di awal atau di akhir). Idea sampingan ialah huraian, contoh, sebab atau bukti yang menyokong idea utama.
| Perenggan | Idea utama | Idea sampingan |
|---|---|---|
| 1 | Kegiatan pertanian memainkan peranan penting dalam ekonomi negara | 8.9% daripada RM1 062.8 bilion; sumber lain: perkhidmatan, pembuatan, perlombongan, pembinaan, duti import |
| 2 | Kelapa sawit memberi sumbangan paling besar (46.9%) | Hasil eksport pertanian yang paling utama; permintaan dalam negara juga tinggi |
| 3 | Penternakan, perikanan, getah, perhutanan dan pembalakan turut menyumbang | Membekalkan makanan (beras, sayur, buah, daging, ikan) dan bahan mentah untuk perkilangan dan pembuatan |
| 4 | Sektor pertanian perlu digerakkan secara sistematik supaya hasilnya dinikmati semua rakyat | Teknologi yang tinggi dan petani yang berjiwa besar |
Cara mengesan idea utama: baca ayat pertama dan ayat terakhir perenggan; tanya “perenggan ini terutamanya bercerita tentang apa?”. Idea utama boleh berdiri sendiri; idea sampingan memerlukan idea utama.
Jangan keliru: angka dan nama dalam perenggan (contohnya 46.9%) biasanya idea sampingan. Idea utama ialah kesimpulan yang boleh dibuat daripada angka itu.
Mengapakah kelapa sawit menyumbang paling besar kepada pendapatan sektor pertanian?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Kelapa sawit ialah hasil eksport pertanian yang paling utama di Malaysia dan permintaan terhadapnya di dalam negara juga tinggi (ms. 171).
14.3“Gerabak Ayer Hitam”: perenggan pendahuluan dan kesimpulan (ms. 172)
Bahan ini menceritakan Wagiman bin Dulahabedi (Wak Wagiman), lahir di Muar, Johor pada 1954, yang mencipta trak serba guna Gerabak Ayer Hitam untuk mengangkut kelapa sawit di ladangnya.
| Fakta | Butiran (ms. 172) |
|---|---|
| Tujuan asal | Memudahkan kerja mengangkut kelapa sawit di ladang sendiri |
| Bahan | Enjin Vespa terpakai; rim roda terpakai; bahagian badan dibeli daripada kilang |
| Kelebihan | Komponen mudah dipasang dan dibuka, maka mudah dijaga dan dibaiki |
| Kegunaan | Mengangkut kelapa sawit, nanas, getah dan tanaman lain |
| Kesan | Menarik minat orang ramai; beliau membina lebih banyak trak untuk petani lain |
| Bahagian | Isi yang betul | Elak |
|---|---|---|
| Pendahuluan | Ayat umum tentang topik; ayat yang menyatakan fokus / tujuan karangan (satu perenggan, 3 hingga 4 ayat) | Terus memberi isi, menyalin soalan, atau bermula dengan “Saya akan menulis tentang …” |
| Kesimpulan | Rumusan isi utama; pandangan, saranan atau harapan; ayat penutup yang berkesan | Memperkenalkan isi baharu atau berhenti tiba-tiba |
Contoh perenggan pendahuluan
Dalam kehidupan seharian, petani sering menghadapi kesukaran untuk mengangkut hasil ladang yang berat. Namun demikian, kesukaran itu telah menjadi sumber ilham kepada seorang petani di Johor, iaitu Wak Wagiman. Ciptaannya, Gerabak Ayer Hitam, membuktikan bahawa idea yang mudah dapat memberikan manfaat yang besar.Contoh perenggan kesimpulan
Kesimpulannya, Gerabak Ayer Hitam ialah inovasi yang bermanfaat kerana komponennya mudah dipasang, mudah dijaga dan mudah dibaiki. Oleh itu, masyarakat hendaklah menghargai usaha petani seperti Wak Wagiman dan memperkembangkan idea kreatif untuk memajukan sektor pertanian negara.Penanda wacana untuk kesimpulan: Sesungguhnya, Kesimpulannya, Justeru, Sebagai rumusan, Oleh itu. Untuk pendahuluan: Dalam kehidupan seharian, Pada zaman ini, Tidak dapat dinafikan bahawa.
Nyatakan dua bahan terpakai yang digunakan oleh Wak Wagiman untuk menghasilkan trak itu.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Enjin Vespa terpakai dan rim roda terpakai (ms. 172).
14.4Puisi “Senandung Pohon Getah” (ms. 173)
Puisi karya Nik Mohd Iznan Tuan Yaakub (Ipoh, Perak) ini bercerita tentang pokok getah, penoreh, hasil getah dan sumbangannya kepada negara. Setiap rangkap empat baris dan kebanyakan rangkap berima hujung berpasangan (a a b b); rangkap kedua semua barisnya berakhir dengan bunyi -a.
| Rangkap / rangkai kata | Maksud |
|---|---|
| Asalnya Brazil dibawa ke mari, di Kuala Kangsar tegak berdiri | Pokok getah dibawa dari Brazil dan mula ditanam di Kuala Kangsar |
| Estet pertama terletak di Melaka, hasil dieksport ke luar negara | Estet getah yang pertama terletak di Melaka; hasilnya dieksport dan menjadi sumber komoditi negara |
| sumber pendapatan pekebun kecil | Getah menjadi punca pendapatan pekebun kecil |
| Pokok ditoreh dengan teliti, supaya pohon terus berbakti | Penoreh menoreh dengan berhati-hati supaya pokok kekal memberi hasil |
| dibuat sarung, kasut dan tayar | Getah lateks diproses menjadi produk seperti sarung, kasut dan tayar |
| Sebelum gajet melanda zaman, biji getah menjadi permainan | Dahulu, sebelum gajet, kanak-kanak bermain dengan biji getah |
| anak penoreh sudah berjaya | Anak penoreh getah sudah mencapai kejayaan |
| Hevea Brasiliensis nama saintifik | Nama sains pokok getah; susu getah banyak kegunaannya, termasuk penebat elektrik |
| Aspek | Huraian |
|---|---|
| Tema | Sumbangan pokok getah kepada ekonomi dan masyarakat |
| Persoalan | Asal-usul getah; kehidupan penoreh; kegunaan getah; peranan RISDA; kejayaan generasi baharu |
| Nilai | Rajin, tekun, bersyukur, menghargai jasa orang lain |
| Pengajaran | Kita hendaklah menghargai jasa penoreh dan memanfaatkan hasil alam; kita hendaklah bekerja dengan tekun |
Mempersembahkan puisi secara kreatif: sebut jelas, ubah intonasi mengikut makna (riang pada rangkap permainan, bersungguh-sungguh pada rangkap penoreh), jeda pada hujung baris, gunakan gerak badan dan alat sokongan (contohnya biji getah).
Apakah maksud “nyamuk unggas tidak diendah”?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Penoreh tidak mempedulikan gigitan nyamuk dan serangga; mereka tetap bekerja dengan gigih mencari rezeki (ms. 173).
14.5“Jangan Biar Tanah Terbiar”: kesalahan kata dan frasa (ms. 174)
Teks ini menceritakan penduduk Kampung Tersusun Bukit Jana yang mengusahakan tanah terbiar (cili, serai, halia, kunyit, limau kasturi), menjual hasilnya dan menggunakan wang untuk kelas tuisyen percuma. Teks itu mengandungi kesalahan kata dan frasa yang perlu dianalisis dan dibetulkan.
| Kesalahan dalam teks | Betul | Sebab |
|---|---|---|
| bermesyuarat | bermesyuarat beberapa kali | Berapa ialah kata tanya; beberapa kata bilangan tidak tentu |
| bersetuju | bersetuju dengan cadangan itu | Bersetuju diikuti kata sendi dengan |
| mengangguk kepalanya | menganggukkan kepalanya | Kata kerja transitif yang ada objek perlu akhiran -kan |
| Baik kita | Baik kita usahakan tanah-tanah itu | Kata kerja transitif perlu imbuhan -kan |
| Pengarah Projek | Hukum D-M: unsur diterangkan (pengarah) di hadapan, unsur menerangkan (projek) di belakang | |
| paling berminat | paling berminat / berminat sekali | Satu kata penguat sahaja |
| boleh | boleh menghadiri kelas | Kata kerja transitif aktif perlu awalan meN- |
| menjaga | menjaga kebajikan penduduk | Kebajikan = kesejahteraan; kebaikan = sifat baik |
| bendahari yang | bendahari yang telah dilantik | Pelantikan sudah selesai; guna kata bantu aspek telah |
| tanah yang | Gugurkan salah satu masih | Pengulangan kata yang tidak perlu |
Langkah menganalisis ayat: (1) cari subjek dan predikat; (2) semak kata kerja (imbuhan meN-, -kan, -i, di-); (3) semak kata bilangan, kata penguat dan kata sendi; (4) semak susunan frasa nama (hukum D-M); (5) tulis semula keseluruhan ayat.
Ejaan penting: jawatankuasa (satu perkataan, bukan jawatan kuasa), bermesyuarat, tuisyen, penghulu.
Betulkan: “Murid-murid boleh hadiri kelas tuisyen itu dengan percuma.”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Murid-murid boleh menghadiri kelas tuisyen itu dengan percuma. (hadiri → menghadiri)
14.6Unit 28: berunding tentang ayam kampung dan ayam organik (ms. 175)
Aswad mahu menternak ayam kampung, tetapi abangnya mahu menternak ayam organik. Ayah meminta mereka berunding untuk memilih satu jenis sahaja.
| Perkara | Ayam kampung | Ayam organik |
|---|---|---|
| Penjagaan anak ayam | Suntikan pencegahan penyakit (umur 1 hingga 4 minggu); lampu untuk kepanasan sehingga umur dua minggu | Reban berlampu untuk memanaskan anak ayam |
| Makanan | Makanan dan minuman bermutu yang secukupnya; boleh diberi sisa makanan (nasi, hampas kelapa, ubi) | Tidak diberi makanan sembarangan; ekstrak herba kaya antioksida (halia, kunyit, pandan, habbatus sauda, limau purut) |
| Minuman | Minuman bermutu | Minuman herba: halia bara, temulawak dan serai yang dikisar |
| Lain-lain | Sediakan sarang untuk bertelur dan mengeram | Boleh dijual selepas sebulan diternak |
Ayat berunding yang santun dan gramatis
| Fungsi | Contoh ayat |
|---|---|
| Menyatakan pendapat | Pada pendapat saya, ayam kampung lebih mudah dijaga kerana makanannya mudah didapati. |
| Menghormati pendapat orang lain | Saya faham pandangan abang, tetapi … |
| Memberi cadangan | Bagaimana jika kita menternak kedua-duanya secara kecil-kecilan dahulu? |
| Bersetuju | Baiklah, cadangan abang itu munasabah. Kita cuba dahulu. |
Elakkan nada memaksa (“Abang mesti ikut cakap saya!”) dan bahasa kasar atau bahasa pasar. Berunding mesti rasional: beri sebab, bukan hanya kehendak.
Nyatakan dua perbezaan penjagaan ayam organik berbanding ayam kampung.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Mana-mana dua: tidak diberi makanan sembarangan; diberi makanan ekstrak herba dan minuman herba; boleh dijual selepas sebulan (ms. 175).
14.7“Langkah-langkah Penternakan Kelulut”: membaca ekstensif (ms. 176)
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 2, ms. 176.
| Langkah | Tindakan | Sebab / catatan |
|---|---|---|
| 1 | Dapatkan log yang mempunyai koloni kelulut | Dicari di hutan atau dusun buah-buahan, atau dibeli daripada pembekal |
| 2 | Potong log dengan berhati-hati | Kantung madu dan telur tidak terjejas; hasil lebih cepat diperoleh |
| 3 | Pasang kotak kayu | Plastik lutsinar di atas untuk meninjau perkembangan koloni |
| 4 | Periksa kotak selalu | Koloni tidak diganggu musuh: anai-anai, lipas, cicak, semut |
| 5 | Teliti perkembangan koloni dari semasa ke semasa | Mengetahui sama ada kantung madu sudah dibina |
| 6 | Ambil madu | Selepas koloni membina “tempayan kecil” berisi madu secukupnya |
Membaca ekstensif ialah membaca banyak bahan (fiksyen dan bukan fiksyen) untuk menambah maklumat baharu. Aktiviti buku teks menggunakan tiga soalan: apa yang anda ketahui tentang kelulut, apa yang anda ingin tahu lebih lanjut, dan maklumat yang anda peroleh daripada petikan.
Ejaan imbuhan: ternak → penternak, penternakan (t kekal kerana kata dasar bermula dengan ter-, seperti dalam buku teks); toreh → penoreh (t luluh).
Mengapakah penternak meletakkan plastik lutsinar di bahagian atas kotak?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Untuk memudahkan penternak meninjau perkembangan koloni kelulut (ms. 176).
14.8“Daripada Cangkerang kepada Hidangan” dan karangan (ms. 177)
Peta minda dalam buku teks memberi kata kunci: di tengah laut, pesisir pantai, pelbagai hasil laut, restoran berasaskan makanan laut, dipasarkan ke serata tempat, juadah istimewa, menikmati hidangan lazat. Tugas anda: menulis karangan dengan ejaan yang betul dan bahasa yang tepat, indah serta menarik.
| Bahagian karangan | Isi daripada peta minda |
|---|---|
| Pendahuluan | Hasil laut dan rezeki di pesisir pantai |
| Isi 1 | Hasil laut diperoleh / diternak di tengah laut dan pesisir pantai |
| Isi 2 | Hasil laut dipasarkan ke serata tempat |
| Isi 3 | Restoran menyediakan juadah istimewa yang lazat |
| Kesimpulan | Menghargai rezeki laut dan memeliharanya |
Bahasa indah
| Biasa | Lebih indah / menarik |
|---|---|
| Makanan laut sedap. | Hidangan laut menggamit selera, lazat dan menyelerakan. |
| Nelayan bekerja kuat. | Nelayan ringan tulang, mengharungi ombak demi sesuap rezeki. |
| Hasil dijual ke banyak tempat. | Hasil laut dipasarkan ke serata tempat. |
Gunakan kata ganda (sayur-sayuran), simpulan bahasa (ringan tulang = rajin), peribahasa dan penanda wacana yang pelbagai; semak ejaan akhir.
14.9“Mari Memancing”: iklan dan promosi (ms. 178)
Abang Safri hendak membuka kolam ikan. Gambar menunjukkan ikan patin, lampan Jawa dan tongsan, serta joran, jaring dan umpan. Perkataan pada gambar ialah waktu operasi, bayaran, kemudahan, alamat dan sewa peralatan.
| Unsur iklan | Penerangan | Contoh untuk kolam pancing |
|---|---|---|
| Tajuk / nama | Menarik perhatian | Kolam Pancing Safri |
| Slogan | Pendek, mudah ingat, berirama | Tarik joran, tarik kenangan! |
| Butir maklumat | Waktu operasi, bayaran, kemudahan, alamat, sewa peralatan | Dibuka setiap hari, 7 pagi hingga 6 petang |
| Gambar | Menyokong mesej | Ikan patin, lampan Jawa, tongsan |
| Ayat ajakan | Mengajak khalayak bertindak | Datanglah beramai-ramai bersama keluarga! |
Teknik promosi yang berkesan: suara yang jelas, intonasi bersemangat, gerak badan, alat bantu (poster, alat pancing), dan ayat ringkas. Iklan tidak perlu ayat panjang.
Jangan berbohong atau melebih-lebih dalam iklan. Maklumat mesti benar dan lengkap, terutamanya bayaran dan alamat.
14.10“Mutiara di dalam Tiram”: kata adjektif (ms. 179)
Kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu kata nama. Buku teks Tingkatan 2 memberi tumpuan kepada kelompok jarak, pancaindera, ukuran dan sifatan.
| Kelompok | Contoh | Contoh pengisian ruang kosong dalam bahan |
|---|---|---|
| Jarak | jauh, dekat, hampir | pulau nun jauh di perairan Semporna |
| Pancaindera (rasa, bau, sentuhan, bunyi, penglihatan) | pahit, manis; harum, busuk; licin, kasar; bising, sunyi; terang, gelap | permukaan yang licin (mutiara berkualiti) |
| Ukuran | besar, kecil, tinggi, panjang | mutiara yang besar |
| Sifatan (sifat / keadaan) | indah, cantik, baik, berharga | pulau yang indah; mutiara yang berharga; mutiara yang cantik |
Kata adjektif boleh disertai kata penguat: sangat, amat, agak, terlalu, paling (di hadapan) atau sekali (di belakang).
Contoh pengisian ruang kosong (jawapan model)
“Walaupun hidupan ini kecil / hodoh, tetapi di dalamnya terdapat mutiara, sesuatu yang sangat berharga dan cantik. Namun demikian, mutiara yang sempurna agak sukar diperoleh. … sebuah pulau nun jauh di perairan Semporna. Pulau yang indah ini …” Pelbagai jawapan diterima asalkan kata adjektif itu sesuai dengan konteks.Satu kata penguat sahaja: sangat cantik sekali → sangat cantik atau cantik sekali.
Kenal pasti kelompok kata adjektif bagi “licin” dan “nun jauh”.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Licin: pancaindera (rasa sentuhan). Jauh: jarak.
14.11“Cendawan Kukur”: idea utama dan maklumat baharu (ms. 180)
| Perkara | Maklumat (ms. 180) |
|---|---|
| Tokoh | Mohd Rashid bin Samsudin, pengusaha tanaman cendawan kukur secara komersial |
| Dorongan | Melihat sambutan masyarakat terhadap masakan berasaskan cendawan kukur; menyertai program Symbiosis MTDC (2013) |
| Kejayaan | Menubuhkan syarikat sendiri (Ogos 2013); mengkomersialkan teknologi penghasilan benih hasil kajian MARDI; memenangi Rural Business Challenge (2015) |
| Masalah dan penyelesaian | Serangan serangga; rumah cendawan direhatkan supaya bersih |
| Perancangan | Memasarkan ke peringkat antarabangsa; menghasilkan burger dan serondeng berasaskan cendawan |
Karangan berdasarkan bahan: guna maklumat dalam teks sebagai isi, kemudian huraikan dengan ayat sendiri (jangan salin). Contoh isi: dorongan, kejayaan, cabaran, perancangan, nilai yang boleh dicontohi (gigih, berdaya usaha).
Apakah penyelesaian Rashid terhadap serangan serangga?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Beliau merehatkan rumah cendawan supaya rumah itu bersih dan bebas daripada serangan serangga (ms. 180).
Rumusan
| Bahagian | Perkara mesti ingat |
|---|---|
| Tunjuk cara | Tajuk, bahan, langkah (Mula-mula … Akhir sekali), penutup; kata kerja perintah |
| Idea utama / sampingan | Utama: isi penting (ayat topik); sampingan: huraian, contoh, bukti |
| Pertanian 2015 | 8.9% KDNK (RM94.1 bilion daripada RM1 062.8 bilion); kelapa sawit 46.9% |
| Pendahuluan / kesimpulan | Ayat umum + fokus; rumusan + saranan; tiada isi baharu |
| Puisi “Pohon Getah” | Brazil → Kuala Kangsar; penoreh; RISDA; Hevea Brasiliensis; rima aabb |
| Kesalahan kata | beberapa kali, menganggukkan, usahakan, Pengarah Projek, menghadiri, kebajikan; satu kata penguat |
| Berunding | Pendapat + sebab, hormati orang lain, cadangan, persetujuan; bahasa santun |
| Kelulut | Enam langkah: log, potong, kotak, periksa, teliti, ambil madu |
| Iklan | Tajuk, slogan, waktu operasi, bayaran, kemudahan, alamat, ayat ajakan |
| Kata adjektif | Jarak, pancaindera, ukuran, sifatan; kata penguat |