Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan notesnota, unit 11

Pertolongan Cemas

Notes made with reference toNota dibuat dengan rujukan kepada TextbookBuku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 3 (KSSM), pageshalaman 188–192

What this chapter coversMatlamat bab ini

Murid boleh menerangkan prinsip dan prosedur R.I.C.E. (9.1.1)
Murid boleh menerangkan kecederaan yang boleh dirawat dengan menggunakan prinsip dan prosedur R.I.C.E. (9.1.2)
Murid boleh menunjuk cara prosedur R.I.C.E. untuk bertindak mengikut kecederaan (9.1.3)

11.1Kecederaan tisu lembut dan R.I.C.E.

Apabila berlaku kecederaan tisu lembut, bahagian yang mengalami kecederaan akan berdarah secara dalaman dan mula membengkak. Keadaan bengkak ini akibat darah yang terkumpul dan hal ini akan mengurangkan aliran darah ke bahagian yang tercedera (ms. 188).

R.I.C.E. ialah rawatan untuk kecederaan tisu lembut. Ia singkatan bagi perkataan Rest, Ice, Compression dan Elevation (ms. 188).

Empat kotak: R rehat, I ais, C tuaman, E ketinggian — Ringkasan R.I.C.E. (disusun daripada ms. 190-191).

Huruf	Perkataan	Maksud dalam buku teks
R	Rest	merehatkan bahagian yang cedera
I	Ice	meletakkan beg ais ke atas bahagian yang cedera dengan segera
C	Compression	tuaman dengan balutan anjal ke atas bahagian yang cedera
E	Elevation	meninggikan bahagian yang cedera

Mengapa kecederaan berlaku?

Tahukah anda? (ms. 190) Kecederaan seperti terseliuh, ketegangan dan fraktur mudah berlaku akibat kemalangan, terjatuh atau semasa melakukan aktiviti sukan. Apabila berlaku kecederaan, akan berlaku pendarahan dalaman serta bengkak pada kawasan yang cedera, yang mungkin menyebabkan kecederaan yang serius.

Situasi dalam buku (ms. 189): di gelanggang (ada bola keranjang), seorang murid terjatuh dan kakinya terseliuh. Rakan-rakannya bertanya khabar, kemudian memapahnya sambil berkata mereka akan merawat dengan prosedur R.I.C.E.

Semak diri: Apakah punca bengkak apabila tisu lembut tercedera?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Darah terkumpul akibat pendarahan dalaman di bahagian yang cedera (ms. 188).

11.2R: Rest (rehat)

R mewakili rest, iaitu merehatkan bahagian yang cedera.
Bawa murid ke tempat yang redup, selamat dan selesa supaya dia dalam keadaan tenang.
Pastikan bahagian yang cedera disokong supaya pendarahan dan bengkak tidak menjadi parah.
Cara ini memastikan pemulihan dapat berlaku dengan lebih pantas.
Jika murid disyaki mengalami fraktur atau patah tulang, hubungi 999 dengan segera.

Fraktur atau patah tulang bukan untuk dirawat sendiri dengan R.I.C.E. sahaja: hubungi 999 dengan segera.

11.3I: Ice (ais)

I mewakili ice: letakkan beg ais ke atas bahagian yang cedera dengan segera.
Ais dimasukkan ke dalam beg plastik atau tuala basah, atau gunakan pek sejuk yang dibalut dengan tuala basah.
Letakkan satu tuala atau kain anduh di antara bahagian yang cedera dengan beg ais supaya ais tidak bersentuhan terus dengan kulit.
Ais mengecilkan salur darah bahagian yang cedera. Kaedah ini membantu mengurangkan bengkak, kesakitan dan pendarahan.
Jika kecederaan ringan, ais diletakkan antara 10 hingga 20 minit setiap jam, selama 24 jam.

Pek sejuk berwarna biru dilekatkan pada buku lali dengan tuala merah di bawahnya — Pek sejuk diletakkan di atas tuala, bukan terus di atas kulit.

Gambar daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 3, ms. 190.

Mengira masa pengaisan (dikira daripada angka buku)

Jika ais diletakkan 20 minit setiap jam, dalam satu jam anda mengais 20 minit dan berehat daripada ais selama 60 − 20 = 40 minit. Dengan 10 minit setiap jam, rehat ais ialah 50 minit.

11.4C: Compression (tuaman)

C mewakili compression, iaitu tuaman dengan balutan anjal ke atas bahagian yang cedera.
Kaedah ini mengurangkan bengkak, pendarahan serta sokongan ke atas bahagian yang cedera.
Balutan boleh dilakukan ke atas pek ais selama 10 minit pertama.
Balutan tidak terlalu ketat atau longgar.

Buku lali dibalut dengan balutan anjal berwarna kulit — Balutan anjal pada buku lali.

Gambar daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 3, ms. 191.

Balutan yang terlalu ketat boleh mengganggu aliran darah (penaakulan, kerana buku hanya menyebut balutan jangan terlalu ketat atau longgar). Terlalu longgar pula tidak memberi tuaman.

11.5E: Elevation (ketinggian)

E mewakili elevation, iaitu meninggikan bahagian yang cedera.
Tujuannya mengurangkan bengkak, kesakitan dan pendarahan.
Jika bahagian yang cedera melibatkan kaki, kaki ditinggikan melebihi paras jantung dengan meletakkan bantal, bangku atau sokongan di bawahnya.
Jika melibatkan lengan, gunakan anduh untuk meninggikannya dari paras jantung.

Kaki berbalut diletakkan di atas bola keranjang dan baju sebagai sokongan — Kaki ditinggikan di atas sokongan (bola dan baju).

Gambar daripada buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 3, ms. 191.

Soalan renungan buku (ms. 191): Kenapa kaki perlu ditinggikan kedudukannya melebihi paras jantung semasa proses pemulihan? Buku menyatakan tujuannya ialah mengurangkan bengkak, kesakitan dan pendarahan; jadi jawapan yang selari dengan buku ialah kerana ketinggian itu membantu mengurangkan ketiga-tiga perkara itu.

Semak diri: Apakah alat yang boleh digunakan untuk meninggikan lengan yang cedera?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Anduh (ms. 191).

11.6Keselamatan dan tempoh rawatan

Keselamatan (ms. 191).

Secara umumnya, prosedur R.I.C.E. harus dilakukan selama 48 jam kerana pendarahan ke atas kecederaan tisu lembut lazimnya berlaku dalam tempoh ini.
Dalam tempoh antara 48 hingga 72 jam selepas kecederaan, jangan beri rawatan lain seperti urutan di bahagian yang cedera.
Ais tidak boleh diletakkan di atas kulit secara langsung.

Perkara	Nilai dalam buku teks
Tempoh umum prosedur R.I.C.E.	48 jam
Ais untuk kecederaan ringan	10-20 minit setiap jam, selama 24 jam
Balutan ke atas pek ais	10 minit pertama
Jangan urut	antara 48 hingga 72 jam selepas kecederaan
Fraktur disyaki	hubungi 999

Jangan keliru: ais selama 24 jam untuk kecederaan ringan, tetapi prosedur R.I.C.E. secara umum 48 jam. Jangan urut dalam tempoh 48 hingga 72 jam.

11.7Latihan pengukuhan (ms. 192)

Bincangkan bagaimana kecederaan tisu lembut dirawat dengan prinsip dan prosedur R.I.C.E.
Seorang murid mengerang kesakitan sambil memegang pergelangan tangan. Tindakan anda dengan prosedur R.I.C.E.: bawa ke tempat redup dan selesa, rehatkan dan sokong tangan, letakkan beg ais berbalut tuala (10-20 minit setiap jam), balut anjal tidak terlalu ketat, tinggikan tangan dengan anduh. Hubungi 999 jika disyaki patah tulang. (Jawapan disusun daripada ms. 190-191; buku tidak memberi jawapan.)
Silang kata: Menegak 1 = tuaman (balutan anjal mengurangkan bengkak atau pendarahan); Menegak 3 = ais (mengecilkan salur darah); Melintang 2 = rehat (tidak melakukan sebarang aktiviti); Melintang 4 = tinggi (kedudukan yang penting supaya bahagian cedera tidak menjadi parah). Jawapan ini dikira daripada huruf yang sudah dicetak pada grid (U, E, T, M, T, N, I) dan teks ms. 190-191.

Semak diri: Nyatakan empat huruf dalam R.I.C.E. dan maksudnya dalam bahasa Melayu.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

R rehat; I ais; C tuaman (balutan anjal); E ketinggian (meninggikan bahagian cedera).