Sejarah soalan, bab 5

NamaKelasTarikh

Pentadbiran Barat di Sarawak dan Sabah

43 markah. Guna mod Latihan untuk menyemak setiap jawapan, atau mod Peperiksaan untuk menjawab semua soalan dahulu.

Bahagian A: soalan objektif

10 markah

Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi setiap soalan.

Soalan 1

Dalam sistem kesukuan di Sarawak, pemimpin utama masyarakat Iban yang menjadi sumber autoriti ialah

Menteri
Tua Kapung
Tuai Rumah
Matto’a

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Pemimpin utama masyarakat Iban ialah Tuai Rumah (ms. 111). Menteri ialah ketua masyarakat Melanau, Tua Kapung ketua Bidayuh dan Matto’a ketua masyarakat Bajau di Sabah.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.1

Buku teks ms. 111

Soalan 2

Sistem Ketua Bebas dijalankan di Sabah pada abad ke-17 dan ke-18 di kawasan yang

tidak mempunyai sebarang penduduk tempatan
dikuasai sepenuhnya oleh Sultan Brunei melalui wakilnya
dikuasai sepenuhnya oleh Sultan Sulu melalui golongan Datu
kuasa Sultan Brunei dan Sulu agak lemah atau tidak berkesan

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ketua Bebas muncul di kawasan yang kuasa Sultan Brunei dan Sulu lemah atau tidak berkesan, dan kuasanya bergantung pada kemampuan individu (ms. 113).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.1

Buku teks ms. 113

Soalan 3

Peta menunjukkan Sarawak ketika kehadiran James Brooke. Kawasan berwarna kuning di sekitar Sungai Sarawak, yang menjadi pusat perdagangan dan pentadbiran orang Melayu pada tahun 1820-an, dikenali sebagai

Peta Borneo utara dengan kawasan Kesultanan Brunei berwarna hijau dan kawasan kecil berwarna kuning di sekitar Kuching — Peta 1

Lidah Tanah
Sungai Rajang
Tanjung Datu
Sungai Samarahan

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Pada tahun 1820-an orang Melayu bertumpu di Lidah Tanah, sekitar Sungai Sarawak. Kawasan ini strategik kerana dapat mengawal perdagangan sungai dan pedalaman (ms. 114).

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.2

Buku teks ms. 114

Soalan 4

Mengapakah Pengiran Raja Muda Hashim akhirnya bersetuju menyerahkan pemerintahan Sarawak kepada James Brooke?

Brooke membayar ufti yang besar kepadanya
Brooke mengugut untuk menyerang kedudukannya di Kuching
Datu Patinggi Ali memintanya berbuat demikian
Sultan Brunei memerintahkannya secara terus

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Hashim cuba berdolak-dalik, lalu Brooke mengugut untuk menyerang kedudukannya di Kuching. Ugutan ini menyebabkan Hashim bersetuju (ms. 115).

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.2

Buku teks ms. 115

Soalan 5

Antara berikut, yang manakah isi Perjanjian 1842 antara James Brooke dengan Sultan Brunei?
I Brooke membayar ufti tahunan 2,500 Dolar Sepanyol
II Kawasan dari Tanjung Datu ke Sungai Samarahan diserahkan
III Sungai Rajang diserahkan kepada Brooke
IV Brooke diiktiraf sebagai Raja Putih Sarawak

I dan II
I dan III
I, II dan IV
II, III dan IV

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Perjanjian 1842 mengandungi I, II dan IV (ms. 116). Sungai Rajang diserahkan oleh Sultan Abdul Mumin pada tahun 1861, bukan 1842.

Untuk guru: Memahami, aras sederhana, standard 5.2

Buku teks ms. 116

Soalan 6

Rajah 1 menunjukkan garis masa peluasan wilayah Sarawak. Berapakah tahun selepas Sungai Rajang diperoleh barulah Baram diperoleh?

Garis masa: 1841 Kuching, 1853 Sadong Lupar Saribas Kalaka, 1861 Sungai Rajang, 1883 Baram, 1885 Trusan, 1890 Limbang, 1905 Lawas — Rajah 1

22 tahun
12 tahun
32 tahun
42 tahun

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

1883 − 1861 = 22 tahun. Sungai Rajang diperoleh pada 1861 dan Baram pada 1883 (ms. 118 dan 119).

Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 5.2

Buku teks ms. 118

Soalan 7

Siapakah yang menyewa Sabah daripada Sultan Brunei pada tahun 1865 selama 10 tahun?

Alfred Dent
Baron von Overbeck
J.W. Torrey
Charles Lee Moses

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Charles Lee Moses menyewa Sabah daripada Sultan Brunei pada tahun 1865 selama 10 tahun (ms. 122). Dent memajak pantai timur daripada Sultan Sulu pada 1878.

Untuk guru: Mengingat, aras rendah, standard 5.3

Buku teks ms. 122

Soalan 8

Mengapakah British meninggalkan Pulau Balambangan pada bulan November 1805?

Pulau itu telah diserahkan kepada Sultan Sulu
Penempatan British menghadapi pelbagai masalah termasuk serangan lanun
Syarikat Borneo Utara British mengambil alih pulau itu
James Brooke dilantik menjadi gabenor di Labuan

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Penempatan British di Balambangan menghadapi pelbagai masalah, termasuk serangan lanun, lalu pulau itu ditinggalkan pada November 1805 (ms. 121).

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.3

Buku teks ms. 121

Soalan 9

Apakah perbezaan antara Ketua Anak Negeri yang diakui dengan yang tidak diakui dalam pentadbiran SBUB?

Yang diakui mesti berbangsa Eropah
Yang tidak diakui mengetuai Mahkamah Majistret
Yang diakui diserapkan ke dalam pentadbiran dan dibayar gaji
Yang tidak diakui mengutip cukai kepala

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Ketua Anak Negeri yang diakui diserapkan ke dalam sistem pentadbiran SBUB dan dibayar gaji, manakala yang tidak diakui tidak dibayar gaji (ms. 126).

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.4

Buku teks ms. 126

Soalan 10

Dinasti Brooke meletakkan orang Melayu dalam pentadbiran, orang Cina dalam ekonomi dan orang Iban dalam keselamatan dan ketenteraan. Dasar ini dikenali sebagai

dasar amanah
dasar pecah dan perintah
sistem Ketua Bebas
sistem Kedatuan

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Pembahagian peranan mengikut kaum ialah dasar pecah dan perintah (ms. 128). Dasar amanah ialah prinsip bahawa Sarawak milik peribumi dan Raja memerintah untuk kepentingan mereka (ms. 126).

Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 5.4

Buku teks ms. 128

Bahagian B: soalan berstruktur

22 markah

Jawab semua soalan. Baca sumber dengan teliti sebelum menjawab.

Soalan 11

Baca sumber berikut.
Sultan Sulu memiliki semua tanah di bawah pengaruhnya, tetapi pemerintahan di pantai timur Sabah diwakilkan kepada golongan Datu.

[1 markah] (a)Apakah nama sistem pentadbiran golongan Datu di pantai timur Sabah?

ASistem DatuBSistem KedatuanCSistem Ketua Bebas

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sistem Datu

Sistem Kedatuan ialah di Sarawak, berpusat di Sungai Sarawak (ms. 112 dan 113).

[2 markah] (b)Kuasa golongan Datu bergantung pada dua perkara. Nyatakan kedua-duanya.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Bilangan hamba (pengikut) yang dimiliki1
Kemampuan menghantar ufti secara tetap kepada sultan1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.1

Buku teks ms. 113

Soalan 12

Rajah 2 menunjukkan garis masa peluasan wilayah Sarawak. Gunakan tahun pada rajah itu untuk menjawab soalan-soalan berikut.

[1 markah] (a)Berapakah tahun antara perolehan Baram dengan perolehan Limbang?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

1890 − 1883 = 7 tahun1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Berapakah tahun antara perolehan Kuching dengan Lawas?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

1905 − 1841 = 64 tahun1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (c)Apakah sebab Charles Brooke memperoleh Trusan pada tahun 1885?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Untuk menyelesaikan isu pembunuhan beberapa peniaga Sarawak oleh orang Murut di kawasan itu1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (d)Limbang diperoleh dengan bayaran kepada Sultan Brunei. Berapakah bayarannya?

A4,200 Dolar SepanyolB4,500 Dolar SepanyolC6,000 Dolar Sepanyol

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

6,000 Dolar Sepanyol

Limbang: 6,000 Dolar Sepanyol. Baram 4,200 dolar setahun, Trusan 4,500 dolar kepada Temenggung (ms. 119).

Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 5.2

Buku teks ms. 119

Soalan 13

Baca sumber berikut.
Kapal perang HMS Dido menghancurkan kubu orang Iban di Sungai Saribas dan Sungai Skrang. James Brooke menganggap kebangkitan orang tempatan sebagai kegiatan lanun. Sharif Masahor, yang dituduh bersubahat menyingkirkan Brooke, dibuang dari Sarawak.

[2 markah] (a)Nyatakan dua usaha James Brooke mengukuhkan kuasanya berdasarkan sumber.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Menggunakan kekuatan tentera (HMS Dido) menghancurkan kubu Iban1
Menganggap kebangkitan orang tempatan sebagai lanun1
Menyingkirkan tokoh yang menentang (Sharif Masahor dibuang)1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (b)Mengapakah tindakan menganggap kebangkitan orang tempatan sebagai kegiatan lanun menguntungkan Brooke?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Tindakan meluaskan kuasa di kawasan Iban menjadi tindakan yang sah1
Mendapat sokongan British / tentera laut British1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (c)Sharif Masahor dibuang ke

AMelakaBSingapuraCBrunei

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Singapura

Sharif Masahor dibuang ke Singapura, manakala Datu Patinggi Abang Abdul Ghafur dibuang ke Melaka (ms. 117).

Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 5.2

Buku teks ms. 117

Soalan 14

Sabah menarik perhatian pemodal asing sebelum kedatangan SBUB.

[2 markah] (a)Nyatakan dua faktor yang menarik pemodal asing ke Sabah.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Kedudukan yang strategik (di laluan perdagangan antara China dengan Singapura)1
Kekayaan ekonomi (sarang burung, sagu, rotan, getah perca dan lain-lain)1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Alfred dan Edward Dent memajak pantai timur Sabah daripada

ASultan BruneiBSultan SuluCBaron von Overbeck

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sultan Sulu

Dent memajak pantai timur daripada Sultan Sulu pada 1878. Moses menyewa daripada Sultan Brunei pada 1865 (ms. 122).

Untuk guru: Memahami, aras rendah, standard 5.3

Buku teks ms. 120

Soalan 15

Peta menunjukkan pembahagian residensi di Sabah pada tahun 1922 oleh SBUB.

Peta Sabah dibahagikan kepada lima residensi: Kudat, Pantai Barat, Pedalaman, Pantai Timur dan Tawau — Peta 2

[1 markah] (a)Berapakah bilangan residensi pada tahun 1922 berdasarkan peta?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

5 (lima)1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Pada peringkat awal, Residensi Pantai Timur berpusat di

ASandakanBJesseltonCKudat

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Sandakan

Residensi Pantai Barat berpusat di Jesselton (ms. 125).

[2 markah] (c)Siapakah yang mengetuai sebuah residensi dan siapakah yang mengetuai sebuah daerah?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Residen mengetuai residensi1
Pegawai Daerah mengetuai daerah1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mengaplikasi, aras rendah, standard 5.4

Buku teks ms. 125

Soalan 16

Rajah 3 menunjukkan carta organisasi pentadbiran Syarikat Borneo Utara British (SBUB).

Carta: Pemegang Saham, Lembaga Pengarah, Gabenor, Setiausaha Kerajaan, Residen, Pegawai Daerah, Ketua Anak Negeri, Ketua Kampung — Rajah 3

[1 markah] (a)Kepada siapakah Gabenor bertanggungjawab?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Lembaga pengarah syarikat di London1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (b)Bandingkan peranan Ketua Anak Negeri dengan Ketua Kampung berdasarkan carta dan pengetahuan anda.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Ketua Anak Negeri berada di peringkat lebih tinggi daripada Ketua Kampung dalam carta1
Ketua Anak Negeri membantu Pegawai Daerah, menjadi hakim di Mahkamah Anak Negeri dan memungut cukai kepala1
Ketua Kampung (Orang Tua) ialah ketua di peringkat paling bawah, mengurus hal ehwal kampung1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menganalisis, aras sederhana, standard 5.4

Buku teks ms. 127

Bahagian C: soalan respons terbuka

11 markah

Jawab soalan ini dengan lengkap. Gunakan fakta daripada buku teks dan pendapat anda sendiri.

Soalan 17

Dinasti Brooke mengekalkan pembesar tempatan dalam sistem pentadbiran Sarawak atas nama dasar amanah.

[2 markah] (a)Mengapakah Dinasti Brooke mengekalkan pembesar tempatan?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Mengisi kekurangan pegawai Eropah yang kecil bilangannya1
Atas dasar amanah, iaitu Sarawak milik penduduk peribumi dan Raja memerintah untuk kepentingan mereka1
Mengekalkan undang-undang dan adat tempatan yang tidak bercanggah dengan sistem Barat1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (b)Huraikan dua perubahan kepada kedudukan pembesar tempatan di Sarawak.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Tidak lagi dibenarkan mengutip cukai, sebaliknya diberi gaji1
Peranan berubah kepada membantu pentadbiran, bukan lagi pemerintah wilayah1
Jawatan baharu diwujudkan: Datu Imam dan Datu Hakim1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (c)Kuasa Barat memperkenalkan sistem pentadbiran moden tetapi mengekalkan pemerintahan tempatan. Pada pendapat anda, adakah pembesar tempatan benar-benar berkuasa? Berikan alasan.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Tidak: kuasa memungut cukai diambil, pembesar bergantung pada gaji dan menjadi pembantu pentadbiran Barat1
Kuasa sebenar di tangan Raja Brooke atau pemodal di London (SBUB)1
Mana-mana jawapan munasabah dengan alasan1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Menilai, aras sederhana, standard 5.4

Buku teks ms. 126

Soalan 18

Anda diminta membuat persembahan ringkas bertajuk “Berwaspada terhadap anasir luar” pada perhimpunan sekolah, berdasarkan peluasan kuasa Dinasti Brooke di Sarawak.

[2 markah] (a)Pilih dua strategi atau peristiwa daripada bab ini sebagai bukti persembahan anda.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Rundingan, ugutan, perjanjian dan ketenteraan oleh James Brooke1
Menggunakan perpecahan dan konflik masyarakat tempatan (contohnya di Mukah)1
Menggunakan alasan menghapuskan lanun untuk menumpaskan penentangan Iban1
Perolehan wilayah secara berperingkat: Rajang, Baram, Trusan, Limbang1

Tandakan setiap isi yang betul.

[1 markah] (b)Tulis satu slogan atau nasihat yang sesuai untuk persembahan itu.

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana slogan yang menekankan bersatu padu dan berwaspada, contohnya: Bersatu teguh, orang asing tidak mudah menguasai kita1

Tandakan setiap isi yang betul.

[2 markah] (c)Mengapakah sikap bersatu padu penting untuk menjaga kedaulatan negara?

Tunjuk jawapanSembunyi jawapan

Mana-mana 2 isi

Perpecahan dan konflik masyarakat tempatan memudahkan orang asing mengambil alih kuasa1
Masyarakat yang bersatu padu dapat mempertahankan hak dan kekayaan negara1
Sejarah membuktikan kuasa luar lebih mudah menguasai negara yang berpecah1

Tandakan setiap isi yang betul.

Untuk guru: Mencipta, aras tinggi, standard 5.2

Buku teks ms. 119

Kembali ke nota Bab 6 soalan Kertas model