Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan nota, unit 9
Pertolongan Cemas
Buku teks Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan Tingkatan 4 KSSM, halaman 220–225
Matlamat bab ini
- Murid boleh menyatakan maksud pertolongan cemas dan CPR (9.1.1)
- Murid boleh menjelaskan prinsip dan enam peringkat prosedur CPR, iaitu D.R.A.B.C dan ECC (9.1.2)
- Murid boleh menilai situasi kecemasan yang memerlukan CPR (9.1.3)
- Murid boleh mendemonstrasikan pertolongan cemas mengikut prosedur CPR dan kedudukan pemulihan (9.1.4)
Unit ini menerangkan apa itu CPR, enam peringkat prosedur CPR, bila CPR diperlukan dan bagaimana mangsa diletakkan dalam kedudukan pemulihan.
9.1Maksud pertolongan cemas dan CPR
Pertolongan cemas ialah tindakan awal untuk menyelamatkan nyawa mangsa dalam situasi mengejut, sebelum pasukan perubatan tiba.
CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) ialah tindakan awal untuk menyelamatkan mangsa yang terhenti pernafasan, supaya aliran darah dan pernafasan pulih semula.
| Perkataan | Maksud |
|---|---|
| cardio | jantung |
| pulmonary | paru-paru |
| resuscitation | pemulihan |
Melalui CPR, darah yang mengandungi oksigen terus mengalir ke otak dan organ lain sehingga rawatan pakar tiba. CPR dilakukan selepas pemeriksaan mangsa menggunakan protokol D.R.A.B.C.
CPR ialah bantuan sokongan sementara untuk jantung dan paru-paru. Sesiapa yang berkelayakan memberi bantuan kecemasan boleh melakukannya.
Apakah maksud pulmonary dan resuscitation?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pulmonary = paru-paru; resuscitation = pemulihan.
9.2Prinsip dan prosedur CPR
Terdapat enam peringkat yang mesti diikuti mengikut urutan.
Gambar: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 222-223 (sumber asal: NCORT Manual Basic Life Support).
| Peringkat | Tindakan |
|---|---|
| 1. Danger (bahaya) | Pastikan persekitaran selamat daripada objek tajam, punca elektrik dan kawasan tidak stabil. |
| 2. Responsiveness (tindak balas) | Tepuk bahu mangsa dengan kuat dan tanya, "kamu okey?". Jika tiada tindak balas, hubungi talian kecemasan 999. |
| 3. Airways (laluan pernafasan) | Baringkan mangsa di permukaan rata dan keras; pusingkan jika tertiarap. Keluarkan benda asing, angkat dagu dan dongakkan kepala. |
| 4. Breathing (bernafas) | Lihat pergerakan dada, dengar bunyi nafas dan rasa hembusan nafas dengan pipi. Jika tiada pernafasan, lakukan CPR. |
| 5. CPR | Picit hidung, hembus mulut ke mulut selama satu saat setiap hembusan. Periksa nadi dalam masa 10 saat. |
| 6. ECC (External Cardiac Compression) | Jika tiada nadi, lakukan 30 kali tekanan pada tengah dada, kedalaman 5 cm (tidak melebihi 6 cm), kadar 100 hingga 120 tekanan seminit. |
Teknik ECC
- Cari pertemuan tulang rangka dengan cuaran xypoid (bahagian bawah tulang dada) dengan jari telunjuk dan jari tengah.
- Letakkan tumit tapak tangan bersebelahan jari telunjuk, tapak tangan kiri di atas tapak tangan kanan dan kemaskan jari-jemari.
- Luruskan kedua-dua lengan hingga ke paras bahu dengan mencondongkan badan ke hadapan.
- Ulang langkah 5 dan 6 sehingga mangsa sedar.
Jangan tertukar: 30 kali tekanan, kedalaman 5 cm (tidak lebih 6 cm), 100 hingga 120 tekanan seminit. Jangan mula CPR sebelum memastikan kawasan selamat.
Contoh pengiraan masaPada kadar 100 tekanan seminit, 30 tekanan mengambil 30 ÷ 100 × 60 = 18 saat. Pada kadar 120 tekanan seminit, 30 ÷ 120 × 60 = 15 saat. Jadi 30 tekanan yang betul mengambil kira-kira 15 hingga 18 saat.
Nyatakan enam peringkat prosedur CPR mengikut urutan.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Danger, Responsiveness, Airways, Breathing, CPR, ECC.
9.3Situasi kecemasan yang memerlukan CPR
Contoh dalam buku teks: semasa latihan bola sepak, seorang pemain mengadu sakit dada, rebah dan tidak sedarkan diri (serangan jantung).
Gambar: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 224.
- Mangsa mengadu sakit dada, rebah dan tidak sedarkan diri.
- Rakan segera meminta bantuan guru.
- Guru menghubungi pasukan penyelamat (999).
- Pasukan penyelamat tiba dan memeriksa salur pernafasan.
- Prosedur CPR dan ECC dilakukan.
- Mangsa dibawa dengan pengusung menaiki ambulans.
Tanda mangsa perlu CPR: tidak sedarkan diri, tidak bertindak balas dan tiada pernafasan.
9.4Kedudukan pemulihan
Apabila mangsa mula sedar selepas CPR, letakkan mangsa dalam kedudukan pemulihan supaya lidah tidak menutup salur pernafasan. Kepala yang lebih rendah daripada badan menyukarkan pernafasan.
Gambar: buku teks PJPK Tingkatan 4, ms. 225.
| Langkah | Tindakan |
|---|---|
| 1 | Baringkan mangsa dalam keadaan selesa di tempat selamat dan teduh. |
| 2 | Gerakkan mangsa mengiring; kaki disilangkan untuk memudahkan pergerakan. |
| 3 | Bengkokkan siku di bawah kepala supaya mangsa tidak tergolek; dongakkan sedikit kepala agar salur pernafasan tidak tersekat. |
| 4 | Bengkokkan kaki untuk menstabilkan kedudukan mangsa. |
Mengapakah mangsa yang sedar diletakkan dalam kedudukan pemulihan?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Untuk menghalang lidah menutup salur pernafasan supaya mangsa dapat bernafas dengan baik sebelum pasukan perubatan tiba.
Rumusan
| Subtopik | Perkara mesti ingat |
|---|---|
| 9.1 CPR | Cardio = jantung, pulmonary = paru-paru, resuscitation = pemulihan |
| 9.2 Prosedur | D-R-A-B-C-ECC; 999; 30 tekanan, 5 cm, 100 hingga 120 seminit |
| 9.3 Situasi | Tidak sedar, tiada pernafasan, contoh serangan jantung |
| 9.4 Pemulihan | Mengiring, siku dan kaki dibengkokkan, kepala didongak sedikit |